Erik Verstraetes Utopia

Adriaan Aernouts: een Dietse dominicaan!

2010-10-06T01:49:00.000-07:00

Vorige zaterdag, de tweede van de zaai- of wijnmaand (oktober), hebben wij in de Noorderkempen en met name in Kalmthout, de Dietse pater en volkse nationalist uit die streek (Wuustwezel), Pater Adriaan Aernouts O.P. (Ordo Predicationis= orde der predikheren) of dominicaan, herdacht met een stijlvolle en door vele nationalisten gevolgde eucharistieviering! Deze herdenkingsmis was op het getouw gezet door de Elza-Vis-De Clercq Stichting en de Antwerpse Kunstvrienden en was bedoeld als een eerherstel aan de Vlaams-nationale en Dietse aristocraat en predikant die Aernouts was.

Eerherstel? Welja! In februari jl., nadat hij op de zesde van die maand was overleden, bestond zijn familie het om een begrafenismis te organizeren, die alle verwijzingen naar zijn nationalisme en naar zijn Dietse overtuiging onder de mat veegde. Om die ware schande goed te maken was het huldebetoon in Kalmthout een schot in de roos, al ontbraken heel wat Vlaams-nationalistische "prominenten" en verenigingen, o.a. het VNJ en het Bormshuis, KVHV-ers en NSV-ers!

De nationalist en Heel-Nederlander Aernouts stelde tijdens zijn lange leven een groot deel van zijn preken en homilieën ten dienste van de ontvoogdingsstrijd en van de algehele bevrijding van zijn Vlaamse (Zuid-Nederlandse) volk! Heel wat andere "petits vicaires" deden en doen al meer dan een eeuw hetzelfde: vanaf Priester Adolf Daens, over de onovertroffen godgeleerde en anti-belgische nationalist Pater Marcel Brauns, een vurig jezuïet, tot heel wat paters en priesters nu. Zij vormen, in ethisch-sociale betekenis, een sterke wal tegen de - ook opgeschroefde en overdreven - jacht op zovele pedofiele priesters...

De eucharistieviering verliep met de nodige bewogenheid en met stijlvolle accenten: zo o.a. het zwart-gele gedachtenisprentje met de krachtige Kempische kop van P. Aernouts, voorbeeldig in hout gesneden door de Vlaamse vakman bij uitstek, Wim De Cock én het treffend gedicht van Anton Aldi (tekstschrijver voor Zangfeesten en IJzerwaken). Aangrijpend waren ook de Vlaamse religieuze liederen en de voordracht van twee gedichten van Wies Moens, "Laat me mijn ziel dragen in het gedrang..." en "Mijn Diets Geloof", door de schrijver van dit Utopia-blog.

Een echt vriendentreffen kwam tot stand in het zalig-groene Arboretum, vlak bij de H.Hart-ten-Heuvel-kerk, waar de "Dietse mis" had plaatsgegrepen. Enkele vrienden zongen, hand in hand en in kring, het ontroerende Duitse lied "Wahre Freundschaft".

De herfst klopt aan de deur...

2010-09-24T04:06:00.000-07:00

Ik schrok zopas toen ik merkte op mijn Utopia-blog dat de jongste aflevering al van 16 augustus dateert. Dus besloot ik daar iets "aan te doen"... De herfst begint en dit bekoorlijk-weemoedige jaargetijde noopt me tot poëzie. De meest herfstelijke dichter van de Vlaamse en van de hele Nederlandse literatuur was Karel van de Woestijne (1878-1929). Zijn gemoed, zijn hele leven was herfstelijk en avondlijk, neigend naar de dood, die hem al vroeg tegemoet kwam, toen hij 51 was... Iedere poëzieliefhebber kent Van de Woestijnes "Koortsdeun", uit "Het Vaderhuis" (1903): " 't Is triestig dat het regent in den herfst,...". Een vollediger, beschrijvend herfstgedicht is "Kom, laat ons gaan door 't land der herfsten...". De soms zwaar-melancholische taal van deze in Gentbrugge geboren dichter is voor Brabanders (ook Antwerpenaars) en Limburgers niet altijd begrijpelijk genoeg, want sterk Oost-Vlaams gekleurd. De herfst was voor de levensmoede Karel al vroeg een weg naar "de zoete dood"...

Hier het gedicht:

Kom, laat ons gaan door 't land der herfsten... Ooft-beladen
glooit, in haar vruchten-rust, naar 't laatste dage-rood,
glooit de Aarde, in 't plooien-kleed der goud-zwaar' herfstgewaden,
moede als een moeder is van voede' en van verzaden,
zóo, moede en lijde, in de armen van den dood,
-in de open armen van den dood, zoet als de haven,
waar zware tochten zich aan de hope komen laven;
in de open haven, zalig als een moeder-schoot...
Kom, laat ons gaan door 't land der herfsten... Zomer-dagen
laaiën hun laatsten brand van zwaar gebroei...- o Kind
dat vóor mijn weze' uw wijze liefde hebt gedragen,
en al de sterren weet die we in veel nachten zagen,
en de' adem van den Tijd door de' adem van den wind:
zomer laait nu uit, kind, in 't staëge licht-vervagen;
de aard laat de barens-daad in vlije rust vertragen,
en 'k voel dat de eeuwigheid in deze avond begint....
We zullen gaan door 't land der herfsten, en, verloren
in herfstige eenzaamheid, zal ons véel vrede zijn.
Zie, de avond graaft in de aard zijn laatste zonne-voren;
en wij, - ons liefde werd in wétens-ernst geboren,
-'t geweten van den herfst zal om ons leden zijn...
Ons liefde is moe van lam gezeur en mooie logen...
We gaan door 't land van herfst, - o, sluit uw lévende oogen,
-we gaan ten zoeten dood in 't kallem aard-gedein.

(uit 'Het Vaderhuis', 1903)

In een geheel àndere toonaard, vanuit een diep geloof en Godsvertrouwen, schreef Felix Timmermans (1886-1947) zijn beroemd en bemind gedicht "De Herfst blaast op den hoorn":

De Herfst blaast op den horen,
en 't wierookt in het hout;
de vruchten gloren.
De stilten weven gobelijnen
van gouddraad over 't woud,
met reeën, die verbaasd verschijnen
uit varens en frambozenhout,
en sierlijk weer verdwijnen...
De schoonheid droomt van boom tot boom,
doch alle schoonheid zal verdwijnen,
want alle schoonheid is slechts droom,
maar Gij zijt d' Eeuwigheid!
Heb dank dat Gij mijn weemoed wijdt
en zegen ook zijn vruchten.
Een ganzendedriehoek in de luchten;
nu komt de wintertijd.
Ik hoor U door mijn hart en door der rieten zuchten.
Ik ben bereid.

(uit: 'Adagio', 1947)

Negende IJzerwake: nationalistisch, Heel-Nederlands, anti-belgisch

2010-08-16T03:53:00.000-07:00

De nationalistische en Dietse bedevaarders mogen zich verheugen over een negende uitgave van onze en hun IJzerwake, op zondag 22 oogstmaand e.k.. Geest, taal, ideologie en vooral STIJL verschillen van bij het begin van de wazige, melige en flauwe toonaard van de - zieltogende "IJzerbedevaart"! De oorspronkelijke en enig aanvaardbare leuzen waren en blijven die van de Vlaamsgezinde IJzerfrontsoldaten van de Eerste Wereldoorlog: "Zelfbestuur, Nooit meer Oorlog, Godsvrede. De "nieuwe" termen van het IJzerbedevaartcomité - dat al sedert Paul Daels (midden jaren 1980...) aan het verwateren is - zijn algemener en niet meer strijdbaar: "vrijheid, vrede, verdraagzaamheid".

Tijdens de komende Wake zullen de idealen van de Frontsoldaten, o.a. Renaat de Rudder, de Gebroeders van Raemdonck, Joe English, Lode de Boninghe en Frans van der Linden opnieuw gestalte krijgen in de bind- en herdenkingsteksten van Anton Aldi en Erik Verstraete. Hopelijk komen nog enkele honderden Vlaams-nationalisten méér dan vorig jaar opdagen, zodat we geleidelijk naar 6000 bedevaarders evolueren. De duizend van Kaaskerke, bij de toren waar wij, échte bedevaarders, thuishoren, zullen allen een handje krijgen van één der vorige comité-voorzitters, Lionel van den Berghe - die naar Spirit-spa evolueerde....- die op de weide aldaar de duizend aanwezigen (NVA-ers...?) de hand zal drukken. Dat kan wel, want zoveel zullen er zelfs niet meer zijn... Om de goede, radicale en trouwe geest van de IJzerbedevaarten, sedert 1919, nog eens op te roepen, haal ik hier de mooie "IJzerpsalm" van de Dietse dichter Ferdinand Vercnocke aan: " 't Vaarwel was kort, zij togen vroom ten strijde,/ zij waren jong, manhaftig in 't gevecht; werd recht beloofd, voor recht zou Vlaanderen strijden;/ zij streden trouw, en vielen zonder recht.// Nu rusten zij in 't eindloos veld begraven geliefde jeugd, verloren, ver van huis/ vervolgd, verguisd in hun geschonden graven/ en onder 't puin van hun verbrijzeld kruis.// Het volk gedenkt 't volk heeft een Kruis gegeven, een groots tehuis, een stoute burcht van steen; waar liefdevol hun namen staan geschreven,/ verheerlijkt volk, in broederschap bijeen.// Blijf, Dietse Kruis, voor Dietse volk een bake,/ op 't heiligdom door bloed des volks gewijd; gij zijt een schans, de doden staan op wake./ Zij strijden voort den onvolvochten strijd."

Alléén de geest van dit lied is de boodschap die de IJzerwake blijft uitdragen; alle tegenwerking en onbegrip ten spijt! Naar dit kruis zullen wij, IJzerwakers en bedevaarders terugkeren!

Gezelles 11 juli: Groeninges Grootheid!

2010-07-20T04:57:00.000-07:00

De 11-juli-vieringen of, zeer oppervlakkig en officieel-correct, de "feesten van de Vlaamse Gemeenschap" zijn voorbij en ze waren weken bezig. De officiële, georganiseerd door districten of gemeenten (steden), waren meestal inhouds- en stijlloos. De betere radicalere en niet correcte voerden de hoofdtoon. Meest strijdbaar en toch beheerst was de wandeling van Luc Vermeulens Voorpost door de Vlaamse (Brabantse) randgemeenten rond Brussel, die steeds verder worden verfranst, met name door Wezenbeek-Oppem! In Antwerpen organiseerden de "Gulden Senioren" hun al traditionele Sporen-herdenking op het sfeervolle Hendrik Conscience-pleintje, aan de luisterrijke, barokke Sint-Carolus-Borromeuskerk. Het programma van deze nationalistische Sporen-viering omvatte een herdenking van Herman van den Reeck, de jeugdige flamingant, die op 11 juli 1920, nu precies 90 jaar geleden, bij het verdedigen van de leeuwevlag van de Vlaamse meisjes van "Klimop", door een brutale politieagent werd neergeschoten en bezweek. Declamatrice Walda van Onckelen presenteerde, samen met Renaat van Beeck. Beiden droegen het wel bekendste Van den Reeck-gedicht van een hele reeks voor, dat van Wies Moens: "Aan Herman van den Reeck, gevallen voor de zaak op 11 juli 1920", dat als volgt begint: "In mijn stille, witte cel/ is het bericht van uw dood/ als een nieuw parool/ dat scherpe lippen fluisteren in den nacht./ (Die het wachtwoord ontvangt,/ hij zet zijn leven tot een bolwerk er om heen.)" Ook andere expressionisten, Paul van Ostaijen, Marnix Gijsen, Victor Brunclair, René De Clerck brachten hulde aan de jonge Van den Reeck en gispten de belgische moord op een jonge Vlaamse student. De gasttoespraak werd gehouden door Erik Stoffelen, voorzitter van het ANZ. Erik haalde uit naar de "onmogelijke staatshervorming": "DeWever en Di Rupo: water en vuur..." en hekelde scherp de ontoelaatbare inmenging van Albert II, die in Brussel bevel gaf om leeuwenvlagjes uit de handen van kinderen en volwassenen te rukken! Vóór de pauze werden muziek en zang van "", dé nationalistische en Heel-Nederlandse formatie van Radio Rapaille, zeer gesmaakt. Standrecht

Hoogtepunt werd, om 16.30 u. -spijts de hitte- een grote studentencantus van drie nationalistische studentengilden: het KVHV, de NSV (Nationalistische Studentenvereniging) en de NJSV (Nationalistische Jongstudentenvereniging). Voor oud-studenten en andere zanglustigen hartverwarmend! In volle vrijheid en los van brutale inmenging van de stad Antwerpen, zoals in 1920, kunnen we nu bogen op radicaal-volkse, Vlaams-nationalistische en Dietse vieringen.

Geheel anders was het in de 19de eeuw, toen letterkundigen, onderzoekers en dichters, schoorvoetend een Vlaamsgezinde én -na de onwettige muiterij van 1830 die tot de jammerlijke afscheuring van ons Verenigd Koninrijk der Nederlanden leidde -ook orangistische, Heel-Nederlandse stem lieten horen: de literatuurvorsers en ontdekkers van oude schatten, zoals volksliederen, epiek en lyriek: Jan Frans Willems, Ferdinand Augustijn Snellaert, Prudens van Duyse, Johan Alfried de Laet, Blommaert, Ledeganck e.a. De bekendste, dichterlijke wegbereider voor onze ontvoogding, vóór Verriest en Rodenbach, ook in journalistieke geschriften, blijft Guido Gezelle (1830-1899). Na Hendrik Conscience, in diens "De Leeuw van Vlaenderen" (1837), evoceerde hij, in zes gedichten, "Groeninge'ns grootheid of de slag der Guldene Sporen". Dat deed hij in 1894. Het bekendste van deze strijdvaardige, in wezen nationalistische, gedichten, zingen we jaarlijks méér dan eens, op de krachtige muziek van Jef Van Hoof en onder de titel "Groeninge": Het vlaamsche heer staat immer pal,/ daar 't winnen of daar 't sterven zal:/ alhier, aldaar, aan lange lansen,/ de leeuwen dansen." Ik ga niet verder, want iedereen kent de tekst door het lied. Met sarcastisch genoegen, vrij ongewoon voor hem, beschrijft Gezelle het gevecht zelf: "Harop! De goedendag/ slaat! slaat!/ Harop! den goeden slag/ slaat! slaat!// Ruimt bane, eer, op/ uw' vuile schansen,/ den doodendans/ de leeuwen dansen!// Harop! Den goeden slag/ slaat! slaat!/ Harop! de goedendag/ slaat! slaat!// Door hooge en leege/ en liên en lansen,/ den zegedans, den zegedans/ de leeuwen dansen!// Harop! Den - goeden - dag!" De brave, maar eigenzinnige en hoogbegaafde taalkenner en flamingant besloot zijn vijfde gedicht met triomfantelijk genoegen: "De peerdehoeven staan in 't zand,/ te Leyewaard gedreven;/ maar keerwijs om, naar 't zuiderland,/ geen twee, geen één op zeven; ter Vlamingvaart zoo wilde elkeen:/ ze gingen al, 't en keerde geen!"

Het Consciencepleintje kleurde op 11 juli wel geel van de leeuwenvlaggen, maar, spijts de Dietse accenten, viel er geen enkele orane-blanje-bleu-vlag te bespeuren...

Ballade van de IJzerbedevaart

2010-07-05T01:41:00.000-07:00

In Anton van Wilderodes "Het tweede jaargetijdenboek" (1987) vind ik verscheidene heel mooie juli-gedichten, maar toch wens ik, een zevental weken van tevoren, al vooruitblikken op onze negende IJzerwake in Steenstrate (bij Ieper), op zondag 22 oogstmaand, om 11 u. Ik doe dit met mijn "Ballade van de IJzerbedevaart", terug te vinden in mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel" (blz.32-33). Voor mijn volgende Utopia beloof ik enkele bekoorlijke juli-gedichten!

BALLADE VAN DE IJZERBEDEVAART
--------------------------------------------------------
I Ooit gaf de stoute strijd aan 't IJzerfront
aan dit ontzielde volk een klein geweten.
Door 't offer van de ridders-frontsoldaten vond
een kleine schaar de weg naar het verlaten veld.
De staatse haat ontstak een broeihaard van geweld.
Een bedevaart deed stap voor stap belijden
de Dietse eigenheid die in de storm der tijden
werd neergedrukt, misvormd en uitgeteld.
Toen kreeg die kleine kern een goed gezag
van volksgetrouwen, die zich schaarden
aan de zijde van de kleinen, de gewijden
door eenvoud en verdriet. Dat waren àndere tijden.

II. Maar weer bleek 't lot 't arm Vlaanderen niet genegen.
Ten tweeden male leidde een wereldbrand
de besten van ons volk weer op verdeelde wegen.
De staat keek grijnzend toe en greep de kans
om volkscultuur en eigenheid te slaan,
te wurgen in zinnebeeld en trouw aan idealen.
De zuivere toren mocht niet blijven staan.
Hij moest en zou de harde tol betalen,
die de vijandige staat weer eisen dierf
van 't lam geslagen en verscheurde volk.
Geen toren kan bij nacht de haat weerstaan:
de daders konden ongestraft hun gangen gaan.

III Voor 't zuidelijk Nederland rees zwart de tijd:
zijn "Zwartboek" schreef Wies Moens, heen ging Verschaeve,
monddood werd 't Dietse Vlaanderen, wijl de staatse nijd
de trouwen nedersloeg. Maar als een goddelijke gave,
in nood en fel verweer, stond weer een kleine schaar
voor nieuwe arbeid klaar: de toren moest herrijzen.
Trots en verbeten stonden, wist Van Wilderode,
Vlaanderens vendels, van nieuwe tijd voorbode.
De bedevaarten brachten velen op de been.
Volk en leiders gingen eindelijk beseffen
de echte nood van 't land en steen na steen
herrees de ranke toren en niemand zou verheffen
een stem van onbegrip. Geen wanklank viel te horen.
Alleen nog geestbederf kon deze opgang storen.
Ontrouw en eigenbaat tastten toch "leiders" aan.
Het volk, verward, kon geen bedrog verstaan.
't Vergif was uitgestrooid door eigen "leiders".
De harde tweespalt viel niet meer 't ontwijken.
Wie zorgt voortaan voor schoonheid en voor volkse trouw?
Een nieuwe, Dietse kern zal waken en herijken!

Theo, Pim, Ayaan

2010-06-14T07:38:00.000-07:00

Een dikke twee maanden geleden, bij het openbarsten van de lente, ontving ik een ontroerend liedje, mooi geschreven en heel treffend ingaand op enkele dramatische gebeurtenissen die Nederland, het Nederlandse volk van Noord en Zuid of Vlaanderen, nog steeds door een volksvreemd belgië bezet, teisterden en velen opschrikten. Ik ontving het via een e-bericht van "Heimdal-Vlaanderen", een Noords-Germaans gerichte organisatie. De dramatisch gebeurtenissen heb je reeds kunnen afleiden uit de titel: de laffe en wreedaardige moorden op de politicus en schrijver Pim Fortuyn (6 mei 2002) en op regisseur en programmamaker Theo van Gogh (2 november 2004) én het uitwijken van de door moslim-fanatici met de dood bedreigde Ayaan Hirsi Ali, Nederlandse politica en schrijfster! Zij vluchtte naar de VSA, in de overtuiging dat zij daar veilig zou zijn...In (staats)Nederland zorgde deze Somalische schoonheid met veel feministisch lef voor de nodige opschudding door haar ongezouten kritiek op de (extreme) islam en op de stichter van deze woestijngodsdienst, Mohamed, die zij een "perverse tiran" noemde, verwijzend naar diens seksuele omgang met een meisje van negen, dat zijn "vrouw" moest zijn. Met scherpe uitspraken van die aard was haar vlucht naar de VSA wel aangewezen.

Als we het leven van dit fameuze trio lezen, bekruipt ons inderdaad een gevoel van gemis, van weemoed ook. Dàt verwoordde de (staats-)Nederlandse liedjessschrijver Marc De Koninck twee jaar geleden. Misschien zegt het de massa "belgische" flaminganten nog iets? Dreiging en terreur van de moslim-fanaten zijn in dit apenland nochtans even erg! En ten slotte': de enige, sterkere weg naar de toekomst is die naar de hereniging met (rijks-)Nederland, zeker in de (toenemende) strijd tegen de islamizering!!

Theo, Pim, Ayaan
----------------------------

Als ik in m'n polderland ben
Bekruipt me daar iets ongewis
Het land waarmee ik zo verwant ben
Doet me bedenken wat ik mis.
't Zijn een paar mensen die ontbreken
In Nederlands publiek domein.
Ze zijn vermoord of uitgeweken.
Dat dat in Holland zo kan zijn.
'k Zie hoe 't maaiveld weer intact is,
Nadat vakkundig alles wat er bovenuit stak afgehakt is.
Nooit was m'n polderland zo plat.
Ik mis Theo, ik mis Pim, ik mis Ayaan:
Theo, Pim, Ayaan.
Nu komen de opruiende geluiden
Alleen nog van die ene weetje wel:
't Rechts orakel uit het zuiden,
niet bepaald mijn soort rebel.
Toch is het ongetwijfeld waar dat
Die man beschikt over talent.
Soms denk ik: als ie ander haar had
werd ie minister-president!
Zo'n keuze zou het land wel passen.
Wat zijn we plat, wat zijn we klein!
Ik zie de kleur, ik zie de klasse
van hen die uitgeschakeld zijn.
Ik mis Theo, ik mis Pim, ik mis Ayaan:
Theo, Pim, Ayaan.
'k Weet dat Amerika berucht is
In Hollands progressieve scene.
Maar dat Ayaan daarheen gevlucht is
Geeft hun te denken nu mischien.
Want de polder vindt zichzelf geweldig,
O zo democratisch maar voor mij
Zijn geen verkiezingen meer geldig
Zonder die drie van de partij.
O nee, je zult van mij niet horen
Dat alles nu maar stil moet staan.
't Is 't gemak dat mij kan storen
Waarmee we zomaar verder gaan.
Ik mis Theo, ik mis Pim, ik mis Ayaan:
Theo, Pim, Ayaan.

Tekst en muziek: Marc De Koninck Copyricht: C 2008

Jongeren steunen Alexandra's strijd voor het Leven!

2010-06-01T04:07:00.000-07:00

Al kreeg zij van het partijbestuur van het Vlaams Belang een minder kansrijke plaats toegewezen, met name als lijstduwer voor de Kamer, toch gaat juist nu Alexandra Colen de uitdaging aan, neemt zij het figuurlijke zwaard in de hand en bindt zij de strijd aan tegen de de "pedofiele mentaliteit", die tot bij kerkelijke gezagdragers is doorgedrongen. Mij komt onontwijkbaar "de heilige van Domrémy", de grote strijdster voor het zuivere christelijke geloof én voor Frankrijk (tegen de Engelsen), Jeanne d' Arc, voor de geest... Alexandra kent me als dichter en zal het me niet euvel duiden... De huidige houding van laksheid, van verregaande toegeeflijkheid op zedelijk, cultureel en geloofsgebied neemt zij zwaar op de korrel. Voor haar is de strijd voor onze Westerse waarden - zoals die in wezen zijn en blijven - een strijd tegen de "cultuur van de dood"!

"Normale gezinnen - vaders en moeders en kinderen, die trouw zijn aan elkaar - wie spreekt er nog voor hen?", zo stelt deze weerbare, Vlaamse politica. Binnen de belgische politieke en politiek-correcte profiteursbende én al even erg binnen de katholieke Kerk is er blijkbaar geen tweede witte raaf te vinden zoals Alexandra Colen! Maar er schijnt licht in de duisternis. Onder de titel "Met de Overlevenden naar Scherpenheuvel" meldde zij haar vrienden op donderdag 20 mei het volgende: "Er is een nieuwe generatie opgestaan? Plots merk ik dat dat tussen de parlementaire stageairs en de jonge personeelskrachten van de partij (VB) overtuigde en bezielde christenen zitten die zonder schroom uitkomen voor hun geloof. Ze contacteren mij, bieden zich spontaan aan om campagne te voeren en zeggen: 'Alexandra, we gaan naar Scherpenheuvel. Om voor jou te bidden en jouw folders uit te delen aan de bedevaarders.'"

"En dus", zegt Alexandra dan, "ga ik op pinkstermaandag, in deze meimaand, "campagne voeren" aan de basiliek van O.-L.-Vrouw. Wie zich geroepen voelt om mee te komen, hij kome. De zon zal schijnen."

Wat zij verder met nadruk vermeldt, verdient nu weer alle aandacht: "Daar sta ik dan, voortgestuwd door enthousiaste twintigers. Zij noemen zich de "overlevenden". Ze zijn even oud of iets ouder dan de Belgische abortuswet (1990). Het zijn jongeren die beseffen dat ze allemaal geaborteerd hadden kunnen worden als hun ouders dat hadden gewild. We staan er als ouderen niet bij stil, maar blijkbaar tekent dat een generatie. De moederschoot is vandaag de gevaarlijkste plaats ter wereld. Elke twaalf dagen sterven er in de EU meer kinderen door abortus dan mensen in het verkeer heel het jaar door. Elke jonge mens, geboren sinds 1990 is een overlevende.

Scherpenheuvel is niet mijn kiesdistrict, maar het ligt wel op de grens ervan. We gaan de boodschap brengen van de STEM VOOR HET LEVEN. Of mensen voor me kunnen stemmen of niet, is niet belangrijk. Als ze maar worden wakker geschud. Dat ben ik verschuldigd aan de overlevenden. - En als ik herkozen word, beloof ik hun, begin ik een gebedsgroep in het parlement (!) Met politici, parlementaire medewerkers en personeel van Kamer en Senaat. Er waait een nieuwe wind, er heerst een nieuwe geest, een nieuwe generatie drukt haar stempel. Vlaanderen vrij, weg met de Belgische rottigheid. De jeugd verlangt naar een nieuwe staat - een zuivere staat."

Een oproep die kan tellen. Nog vóór wij Alexandra steunen in het stemhokje, roept zij ons op om samen te komen aan de basiliek van Scherpenheuvel op maandag 24 mei, vanaf 10 u.

"Volk, word staat!"

2010-05-08T03:52:00.000-07:00

Tegen de laffe en schandelijke uitstel-manoeuvers van de "uittredende" belgische regering om het parlement buiten spel te zetten voor het stemmen over en het noodzakelijke goedkeuren van de splitsing van B.H.V., klinkt de jongste weken weinig verweer vanuit de makke Vlaamse Beweging. Er was alleen de brave betoging van 22 april jl. in Vilvoorde. Om de lezers van deze blog, naar ik hoop overwegend Vlaamse en beter nog Dietse nationalisten, weer een beetje moed te geven en dat op een dichterlijke en dus heel directe wijze, laat ik de stemmen van twee radicale geestverwanten en vrienden weerklinken: Anton van Wilderode in zijn beroemd lied "Volk, word staat!" (muziek van Herman Elegast, IJzerbedevaart 1984) en de Waaslandse houtsnijder Wim De Cock in zijn felle satire "Een vaderland om in het hart te dragen".

VOLK, WORD STAAT!
------------------------

Volk, word staat, word Vlààmse staat,
doe de kansen keren,
weer wie u met slechte raad
om de wille van de baat
averechts regeren,
zoveel slechte heren!
Volk, word staat, word Vlààmse staat,
dop uw eigen bonen,
vecht zo lang uw hart nog slaat
tot het vaderland bestaat
waarin straks uw zonen
beter zullen wonen!
Volk, word staat! De oude eis
nu in de felle gebiedende wijs!
Eindelijk, eindelijk eindigt de tijd
van uw beschamende horigheid.
Eindelijk neemt gij het lot van uw land
stevig in eigen hand!
Volk, word staat, word Vlààmse staat
om als volk te leven.
Nacht die naar zijn morgen gaat,
morgenlicht en dageraad,
dag die onbeschreven
ons wordt toegegeven!

Anton van Wilderode

-----------------------------------------------------------

Meer dan twintig jaar later is de ellendige doodsstrijd van deze haat- en on-staat nog altijd niet ten einde. Ja, we weten het, de "Vlamingen" - een verzameling van Vlamingen, Brabanders en Limburgers, van wie er nog altijd weinigen beseffen dat wij Nederlanders zijn! - zijn een laf en dom-bedrogen volkje. Met de jongste politieke clownerieën hopen we nog altijd dat zij tot het besef zullen komen dat deze staat de put in moet, diep onder de grond! Lees maar het volgende, sterk gedicht van spotdichter, poëzievertaler en houtsnijder Simon Schamp, een volgeling van Anton van Wilderode!

EEN VADERLAND OM IN HET HART TE DRAGEN
--------------------------------- --------------------

Dit is het vaderland waar men geen schaamte kent.
Waar normen even snel als damp vervagen.
Waar diefstal en corruptie ongeremd
De oorzaak zijn van stijgend onbehagen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.
Dit is het vaderland waar men de wetten stemt
om tegenstanders te belagen.
Waar men belastert, broodroof en de rechten schendt
Van hen die heel terecht om uitleg vragen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.
Dit is het vaderland waar elke vreemde delinquent
Met vrucht en onbevreesd, zijn kans kan wagen.
Waar hij wordt opgevangen en verwend,
Tot aan het einde van zijn dagen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.
Dit is het vaderland waar elke zuurverdiende cent
Met zorg wordt nagepluisd en aangeslagen.
Waar vorst en paladijnen, permanent
Als ratten aan de staatskas knagen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.
Dit is het vaderland. Dit is de circustent,
Waarvan wij hier met schroom gewagen.
Het rotversleten monument.
De ergste van de zeven plagen.
Dit is het vaderland dat wij ten grave dragen.

Simon Schamp

"Het wemelt in de mei van blonde kleinen..."

2010-04-27T02:23:00.000-07:00

Van de twaalf maanden is de bruisende bloeimaand mei wel de mooiste en de meest inspirerende, al zijn ook de weemoedige nazomer- en herfstmaanden september en oktober niet te versmaden in de poëzie en in de beeldende kunst. Op letterkundig gebied krijgt de komende meimaand wel een heel bijzondere betekenis: op de eerste van mei 1830 - vreemd genoeg ook het rampjaar van de "belgische" (= Waals en Frans uitschot) muiterij tegen koning Willem I van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, die de scheiding van dat, ons land, teweegbracht... - werd dé prins van de hele, moderne Nederlandse poëzie, Guido Gezelle, geboren in het glorieuze, historische Brugge! 180 jaar geleden dus. Op de 31ste van diezelfde bloeimaand overleed in Antwerpen één der grootsten van onze moderne Nederlandse literatuur: Willem Elsschot (1882-1960), de sarcastische, ironische hekelaar en de rebelse, gevoelige dichter!

Gezelle - die, nog geboren tijdens de regering van onze Nederlandse koning Willem, later weliswaar géén Groot- of Heel-Nederlander werd zoals Jan Frans Willems, Ferdinand Snellaert of Prudens van Duyse -bezong de bloeimaand zoals weinig anderen, veelvuldig en fascinerend mooi. Zeg maar luidop zijn volgende beginverzen van enkele meigedichten: "De kerzelaar zijn trouwgewaad/ heeft aangedaan;/ vandage moet hij, meidag is 't,/ ter bruiloft gaan." en " 't Was in de blijde mei,/ ei, ei,/ 't was in de blijde mei!"/ En, komend achter 't land gegaan,/ 'k zag al de blijde blomkes staan:/ 't was in de blijde mei,/ ei,ei,/ 't was in de blijde mei!" Het eerst geciteerde gedicht komt uit de bundel "Rijmsnoer" (1897) en het tweede uit de mooie, speelse en sterk "verdichte" "Kleengedichtjes" (1858-'59). Gezelle was een romantische natuur, bij wie de neerslachtigheid (depressiviteit zegt men nu) hevig afstak tegen de blijde, opgewekte en vrolijke dagen die hij - zij het in mindere mate - ook beleefde. Denken we maar aan het beroemde gedicht: "Ja, daar zijn blijde dagen nog in 't leven,/ hoe weinig ook, daar zijnder nog voorwaar...", uit de ontroerende bundel "Gedichten, Gezangen en Gebeden" (1860). Er zijn wellicht duizenden gedichten en liederen geschreven, getoonzet, gezongen door het volk, die de zalige bloeimaand mei oproepen en prijzen en ze meermaals ook met de liefde de Minne en met erotiek verbinden. Ik noem er nog enkele uit de Duitse poëzie, zoals dat van de grote laat-romanticus en spotvogel Heinrich Heine (1797-1856): "Im wunderschönen Monat Mai,/ als alle Knospen sprangen,/ da ist in meinem Herzen die Liebe aufgegangen...; het heerlijke "Mailied" van Goethe: "Wie schön leuchtet mir die Natur,/ wie glänzt die Sonne,/ wie lacht die Flur..." en dat van de vroeggestorven, zalige lied-dichter en zanger Novalis (= Friedrich von Hardenberg, 1772-1801): "Es färbte sich die Wiese grün,/ und um die Hecken sah ichs blühn...". Dat gedicht, vervuld door natuurverrukking heb ik vertaald en opgenomen in mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel" (2006): "De weide kreeg een groene glans/ En om de hagen was de bloei één dans..."

Eénvoudig en ontroerend is het lied "Het wemelt in de mei van blonde kleinen nabij de veldkapel", een gedicht van het Limburgse "Pasterke Cuppens", waarvan ik de eerste woorden als titel koos. Mij komt nu dat liefelijke lied vanuit mijn kindertijd voor de geest: "Het wemelt in de mei van blonde kleinen, nabij de veldkapel. De toppen van de grote linde deinen, nabij de veldkapel. Maria hoort de zoete melodieën der boerenkinderen en der honingbieën. Ave, Maria; Ave, Maria."

In de inleiding tot dit stuk verwees ik naar de tweede meester van onze moderne letterkunde na Gezelle - Streuvels en Van de Woestijne even buiten beschouwing gelaten: Willem Elsschot. Bij hém, die een overtuigd flamingant én een handig-lijmend zakenman was, kom ik terug in één van de volgende afleveringen van mijn Utopia. In de loop van de komende weken van mei zal ik een ruim artikel aan hem wijden en daarbij ook zijn onvolprezen Borms-gedicht aanhalen.

Deze "aflevering" besluit ik nu met een eigen Gezelle-gedicht, uit mijn poëtisch debuut "Verloren Land" (1981):

"Guido Gezelle, kind van Brugge en van mei"
--------------------------------------------------------------

Een meikleed, moederlijk en mild,
Maakt Brugge plots tot zuidelijke stad.
Met zalig lentegoud wordt alles overgoten
Alsof dit land geen oude pijn meer had.
Dit heilig schrijn, dit gotisch pronkjuweel,
Droeg eens, in mei, zijn wonderbaarste kind.
Een heldere stem uit vuriger tijden,
Een bloesemend, een orgelende wind.
De zanger bleef een kind, dat de geheimen wist
Van bloemen, vlinders, vogeltaal.
Hij schreide om abelen in de herfstelijke dreven
En zong zijn lied het zuiverst met de nachtegaal.
En als de mei haar bloesems sneeuwde,
Ontvouwde zich zijn hart naar 't zonnelicht
Als waterlelies op een rimpelloze vijver.
Dan schreef hij voor de Hoge Vrouwe 't lieflijkste gedicht.

(Bloeimaand 1980)

Herman van den Reeck in het Bormshuis

2010-04-11T05:14:00.000-07:00

Kille maartse buien op de 20ste dag van die maand, maar binnen in het Bormshuis, aan de Volkstraat 30 in Antwerpen, deed het deugd aan mijn Vlaamse, beter Dietse hart, die enorme toeloop van nationalistische vrienden, bekenden en kameraden, onder wie heel wat geestverwanten uit het Algemeen Diets Jeugd (Jongeren) Verbond (jaren 1950-'60), voor de opening van de tentoonstelling "Herman van den Reeck, een zoeker in woelige tijden". Vanwaar dat Dietse aspect? De gastspreker was Paul van Caeneghem, oud- en trouw lid van het Algemeen Diets Jeugdverbond (vanaf 1961: "Jongerenverbond"). Hij was uitgenodigd door de voorzitter van het Bormshuis, Bob Hulstaert, zelf ook leider van het ADJV, zij het iets vroeger. Herman Van den Reeck, die op 11 juli 1920 de leeuwenvlag van de Vlaamse meisjesbond "Klimop" wilde beschermen tegen een al te brutale politieagent, werd prompt neergeschoten op de Antwerpse Grote Markt. Twee dagen later stierf de 19-jarige jongeman. Naast enkele vervolgde en opgesloten aktivisten, was van den Reeck een vroege Dietser, een Heel- of Groot-Nederlander. Hij was één van de vele, Vlaams- en Nederlandsgezinde slachtoffers van deze anti-volkse, anti-Dietse en Noord-Franse staat....

Bormshuis-voorzitter Bob Hulstaert en archivaris Lieve van Onckelen hebben onder deze geruchtmakende tentoonstelling (reeds de 38ste in het Bormshuis sedert 1993) hun schouders gezet en er een waardevol getuigenis over deze rebelse, vredelievende en verbeten nationalistische "martelaar van de Vlaamse Beweging". Er zijn hier heel wat kostbare stukken, handschriften, foto's, vlaggen, boeken en andere documenten te bekijken en te bewonderen. Pronkstuk is zeker de prachtig bewaarde leeuwenvlag van de Katholieke en Vlaamse Meisjesbond Klimop. Daarvoor schoot een Antwerps politieagent hem genadeloos neer. De verantwoordelijke burgemeester, Jan de Vos bleef laffelijk afwezig en liet de verantwoordelijkheid over de grootse en geestdriftig-flamingantische 11 juli-betoging, die hij had verboden, terwijl ze in Borgerhout was toegelaten, over aan de franskiljonse schepen Strauss, die het bevel gaf om de Grote Markt te ontruimen én met scherp te schieten. De storm van verontwaardiging over die belgische misdaad tegen een weerloze Vlaming leidde tot een versnelde radikalizering van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd. Dat gebeuren en daarna de indrukwekkende begrafenis van deze bezielde jongeman in een woelige tijd wordt weerspiegeld in 54 stukken op panelen. Dan zijn er nog verscheidene toonkasten en een tweetal vlaggen van jeugdvendels (ADJV en VNJ) die de naam van hun held dragen...Voor de kenners, liefhebbers en overtuigden van de noodzaak dat de geschiedenis van de in drie - met de oude gewesten binnen Duitsland vier - landsdelen van de oude Nederlanden en van het Nederlandse volk grondig moeten worden herzien en herschreven in een volkse zin en in een geest van Dietse lostverbondenheid, is deze tentoonstelling een "must" (excuus voor dit Engels...), meer nog: een aanloop tot nieuwe bewustwording kan zijn. Er zijn daar nog verscheidene culturele, literaire en historische blikvangers te bekijken, te lezen, te bewonderen: foto's en getuigenissen van de begrafenis en van de indrukwekkende rouwstoet voor Herman van den Reeck, enkele van de gedichten, geschreven door de overwegend Vlaamsgezinde expressionistische dichters: Paul van Ostaijen (kopie), Marnix Gijsen ("Sluit de gelederen. Hij is gevallen.", Albert Vanhoogenbemt, Victor Brunclair, Wies Moens in zijn tweede bundel "De Tocht" ("In mijn stille, witte cel is het bericht van uw dood als een nieuw parool..."), Antoon Jacob, Gaston Burssens. Een merkwaardig historisch en artistiek stuk is het schilderij van Paul van Ostaijen door Prosper de Troyer.

Bezoek deze, opnieuw stimulerende expositie: nog toegankelijk tot en met woensdag 30 juni; elke dinsdag, woensdag en vrijdag van 14 tot 17 u.; zaterdag van 10 tot 16 u. De inkom is gratis.

Aleidis Dierick: een nieuwe lente, een winters-broos geluid !

2010-03-08T03:50:00.000-08:00

"Dondermaand": het is maar één van verscheidene volksnamen voor de grillige overgangsmaand tussen winter en (soms nog verre) lente. Enkele andere nog: buienmaand, dorremaand (verwant met "donder"), guldenmaand, lentemaand en Thormaand. Thor was bij de Germanen van het Noorden de dondergod; de West-Germanen, Franken, Saksen, Friezen, Angelen, Alemannen, Boergonden e.a. geruikten de naam "Donar". De oude Germaanse mythologie heeft, naast het kristendom, met Latijn en Grieks, meer invloed gehad op onze volkstalen dan we kunnen weten!

Ik wil mijn "maartse buien" van kennis, geloof en liefde openen met een gedicht van een lieve vriendin, geestverwante, én radikale nationaliste, de Vlaamse, dus Nederlandse, Aleidis Dierick. In het fiere Aalst is zij een drijvende kracht achter de strijd voor de opgang en de algehele onafhankelijkheid van ons volk! Samen met Lucienne Stassaert en Jo Gisekin is zijn één der grootsten van de hedendaagse Vlaams, dus Nederlandse poëzie. Treffend en zuiver is de gestalte van maart die zij in haar gelijknamig gedicht oproept:

MAART
------------

De dage breekbaar, van ijs, doorschijnend
de nachten van wind en beweging,
warmte, de aarde, zij kantelt.
Van gras een verrukkelijke keerkring.
Bruin en bewolkt zijn de stromen,
de struiken losbarstend in twijgen,
als huiven de kruinen vol vogels,
het hart is tot alles in staat.
Verlange, een mond in het donker,
een mateloos verwachten van water,
beminde bevrijd mij van honger.
De morgen zo koel als agaat.

Aleidis Dierick
(uit 'Een zomer voorzien', 1977)

Ik zal trachten nog poëtische schoonheid te puren uit het oeuvre van Hadewijch en Alice Nahon...

De vroegste lenteadem

2010-02-13T00:42:00.000-08:00

Telkenjare denk ik: nu zal ik de vroegste, prille adem van de lente voelen en terugdenken aan onze ouderlijke tuin (hof) in Mortsel-Dorp, in de jaren 1950, toen Mortsel nog géén stad was... Februari, met zijn oude volksnamen "dooimaand, dollemaand, koekemaand, Lichtmismaand, schrikkelmaand of slijkmaand" genoemd, was voor mij herademen, het aanwaaiende voorjaar proeven. Momenten van blijdschap dus! Het hagelde, regende, sneeuwde en vroor nog wel, maar er hing méér in de lucht: de verre, zachte adem van de lente. En ik zong of neuriede in onze heerlijke tuin (waar de appel-, pere-, kerse-, krieke- en perzikbloesems hun opwachting gingen maken...) Schuberts verrukkelijke lied: "Die linden Lüfte sind erwacht. Sie säuseln und wehen tag und nacht. Sie schaffen an anten Enten. Nu muss sich alles, alles wenden!" Ook Novalis (1772-1801, Friedrich von Hardenberg), de voortijdig aan tuberculose overleden mystieke dichter, de romanticus pur sang, voelde zeer intensief en vurig de eerste adem van de lente, het "Frühlingserwachen".

Ik haal hier enkele strofen aan uit zijn ontroerend lentegedicht "Es färbte sich die Wiese grün..." dat ik heb vertaald en opgenomen in mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel" (2006). Ik voeg er mijn Nederlandse vertalingen aan toe.

Es färbte sich die Wiese grün,

und um die Hecken sah ichs blühn;

Tagtäglich sah ich neue Kräuter,

mild war die Luft, der Himmel heiter;

ich wusste nicht wie mir geschah

und wie das wurde was ich sah.

Und immer dunkler ward der Wald,

auch bunter Sänger Aufenthalt,

es drang mir bald auf allen Wegen

ihr Klang in süssem Duft entgegen;

ich wusste nicht wie mir geschah

und wie das wurde was ich sah.

.........................................................

Wie ich so stand und bei mir sann,

ein mächt'ger Trieb in mir begann.

Ein freundlich Mädchen kam gegangen

und nahm mir jeden Sinn gefangen.

Ich wusste nicht wie mir geschah

und wie das wurde was ich sah.

Uns barg der Wald vor Sonnenschein.

Das ist der Frühling fiel mir ein;

und kurz, ich sah, dass jetzt auf Erden

die Menschen sollten Götter werden.

Nun wusste ich wohl wie mir geschah

und wie das wurden was ich sah.

De weide kreeg een groene glans

en om de hagen was de bloei één dans.

Nieuw kruid schoot dagelijks op in 't wild

onder een heldere hemel, in een lucht zo mild;

hoe kon ik zo veel schoons verhalen

dat ik zag groeien uit de diepste dalen?

Steeds dichter, donkerder groeide het woud

van bonte zangers weer het oponthoud.

Hun lied drong mij op alle wegen

in zoete geuren heerlijk tegen.

Hoe kon ik zo veel schoons

dat ik zag groeien uit de diepste dalen?

.........................................................

Toen ik daar stond me te bezinnen

voelde ik een felle drang van binnen:

een vriendelijk meisje kwam voorbij

bekoorde elk zintuig in mij.

Hoe kon ik zo veel schoons verhalen

dat ik zag groeien uit de diepste dalen?

Het woud beschutte ons voor de zon.

Plots wist ik: 't is de lente die begon.

En jubelend zag ik dat op aarde

de mens weldra tot god verklaarde.

Nu kon ik wél al 't schoons verklaren

dat ik zag groeien uit de diepste dalen.

Deze zangerige, sterk ritmische verzen van Novalis ademen één en al de levensverrukking van de romantiek (eind 18de-eerste helft 19de eeuw) uit. We kunnen ze lente, zoals hier ervaren, eerder situeren op het einde van maart, begin april.

Voor het februari-gevoel stap ik over naar onze Nederlandse poëzie en met name naar Aleidis Dierick, grote dichteres en felle Vlaams-nationaliste uit Aalst.

Februari

---------------

Februari de buizerds paren

in een nest van ijzel een zachte hartstocht

mijn minnaar hij mint met fluwelen handen

met een lichaam een woning van veren.

Een vlies van vorst op de binnenmeren

een sluier van sneeuw, in de middag

een waaier van losbarstend water

het erf vol geluid achter notelaren.

In de wortels een donker bewegen

een ader van groen door de aarde

een nest in de razende regens

mijn minnaar een stolp van begeerte.

(uit "Een zomer voorzien", 1977)

Dooi in de louwmaand

2010-01-20T03:58:00.000-08:00

Januari is oorspronkelijk een Latijns woord, dat ontstaan is uit "Ianuarius", de naam van de Romeinse god der deuren en poorten en van het begin van het jaar. De oude Nederlandse, Germaanse volksnaam is anderzijds "louwmaand", dat afgeleid is van "looien", Middelnederlands loe(y)en en dat het looien van dierenhuiden tot leer betekent.

Dezer dagen kunnen we reeds terugblikken op een hevige aanval van de winter, met sneeuw en ijs. Enkele weken was het weer "een winter van weleer". Het sprookjesachtige, besneeuwde land én de vervelende modderbrij die de dooi teweegbracht, liggen nu ook al achter onze rug. De komst van de lente - "Een nieuwe lente, een nieuw geluid" - kunnen we nu nog niet gaan verwachten, al kunnen er wel sprankels glanzen in sneeuwklokjes en crocussen. Maar nu en hier wil ik - beknopt en poëtisch - aan die dooi, die vooral waterige modder in de steden veroorzaakt, een gestalte geven, die van het helderste en puurste in de natuur: water. Ik koos het mooie, verbeeldingsrijke gedicht "Dooi" uit "Schaduw", de derde, "schoonste" (mag ook eens in het Zuid-Nederlands) en diepste dichtbundel van Alice Nahon (1896-1933), dichteres die ik sedert mijn kinderjaren in het hart draag dankzij de herhaalde voordracht van haar gedichten door mijn lieve moeder (Bertha De Meester, 1908-1990) en wier Verzamelde Gedichten ik een drietal keren, bij drie uitgevers (1983-'84, 1987 en 1996) heb uitgegeven en voorzien van een biografische inleiding én van een benadering van haar poëzie.

DOOI
------------

Zoals bij 't sneeuwen
die vlokken vervaard
weiger en trage
vallen op aard'
zo moeten alle
gedachten van ons
van uit hun hemel
van dromen en dons
dalen op aarde
waar alles dooit
wat sneeuwwit en droomrig
de dingen vermooit.

Drief is de dooi
maar als uitgeblomd
gesmolten bloeisel
gefilterd komt
na duistere reizen
door wijze grond
kristal is voor de ogen,
wijn voor de mond,
muziek voor de luisteraar,
drank voor de plant,
dan leer ik de lesse,
van dooi in 't verstand.

Dooi die de vlokken
tot wateren wijdt,
dooi, die ons wanen
tot werken gedijt,
spaar niet de dwepers
die midden 't geweld
vrezen dat God
hun gedroomsel smelt.
Geef ons klaar water
dat vloeiend verreint,
door smarten gefilterd
naar de harten fonteint.

Alice NAHON
(uit "Schaduw", 1928)

Mijn "utopische" wens: méér Schoonheid, méér Liefde!

2010-01-10T23:56:00.000-08:00

In mijn vorige "aflevering" - weeral meer dan twee weken geleden - bracht ik een kerstboodschap voor deze (vooral geestelijk) zieke tijd... Met deze nieuwjaarsboodschap leg ik de nadruk op twee waarden, eerder nog voorwaarden voor een beter, mooier en leefbaarder leven: de Schoonheid en de Liefde. Ik schrijf deze twee woorden met een hoofdletter omdat ze mij (en hopelijk vele ànderen met mij) uiterst dierbaar zijn. Te midden van het extreem materialistische Westen, waarin hebzucht en geldzucht veel vergiftigen - naar een Engelse zegswijze "Greed has poisoned our minds" (hebzucht heeft onze geesten vergiftigd - blijf ik streven naar en verkondigen in gedichten en artikels hoe noodzakelijk en onmisbaar die beide begrippen en waarheden in de huidige tijd van taalontwaarding en begripsvervalsing wel zijn!

Blijkens veel persberichten, al dan niet elektronisch, zijn de ergste ondeugden van "onze" tijd - die steeds brutalere en gewelddadiger vormen aannemen, denk aan de moordenaar-leraar (!) van het Limburgse Loksbergen!- de ("eeuwige") jaloezie (of zachter: naijver), hebzucht en gewelddadigheid. Er is daar te weinig tegengif tegen gewassen in onze Westerse, christelijke "samenleving". Ik plaats meermaals dubbele haakjes ("..."), lieve lezer(es), omdat ik veel aanhaal en veel in vraag stel.

Toch moeten wij, volksverbonden Vlaamse en beter nog Nederlandse (Dietse) nationalisten, naast gelovige christenen, ons te weer stellen! De twee sterkste, aloude, Europese tegengiffen zijn nog steeds de Liefde (in haar diepste en ruimste betekenis, die ook erotiek en minnespel omvat!) én, evenzeer en met de Liefde verwant), de Schoonheid. Iemand vroeg me onlangs, na een lezing over de universaliteit van de kunst, welke mijn definitie van "kunst" (of hier: Kunst) is. Ik antwoordde gebald: "Kunst is gestalte van Schoonheid"). En hierbij kwamen me twee gedachten van Ernest van der Hallen (1898-1948) én van de al even revolutionaire Friedrich Schiller (1759-1805) voor de geest: "Dien uw volk in liefde en schoonheid" en "Das Schöne ist höher als das Gute. Das Schöne schliesst das Gute in sich!". En bij dat laatste denken we aan de schoonheid van de geest, van de zedelijkheid, van de beschaving, in één woord: aan de voornaamheid. Bij de volksnationalistische studenten- en jeugdbezieler Nest van der Hallen - die we opnieuw in zijn geboortestad Lier gaan herdenken op zaterdag 6 maart e.k.; ik bezorg een programma weldra...) komt de geestelijke (de ergste!) nood van zijn Vlaamse (juister: Nederlandse) volk op de voorgrond.

Ik zou mezelf niet meer zijn, als ik hier geen groot gedicht aanbracht, dat de Schoonheid tot het hoogste goed verheft en ook Liefde en Schoonheid in éénklank verenigt. Ik bedoel "Schoonheid" van de voornaamste Zuid-Nederlandse romanticus van de voorbije eeuw, Jozef L. de Belder (1912-1981), genoemd "Jef de Belder", volgeling van Ernest van der Hallen, zijn tweede vader! Jef, een dichterlijk geestverwant, noemt drie dichters, van de grootsten uit de wereldliteratuur, die ook mij bijzonder dierbaar zijn, waarachtig dichters van de Schoonheid. Lees en herlees, vriendinnen en vrienden, dit grote gedicht en begin je jaar in Schoonheid!

SCHOONHEID
---------------------

De zachte waanzin
van Hölderlin
en het vereenzaamd gedicht van Rainer Maria Rilke,
de tere illusies van Friedrich von Hardenbergh
die zich Novalis noemde --
dat waren, naast de visioenen van Hadewijch
en enkele Chinese dichters,
de stille dromen die eens mijn jeugd verinnigden tot een zwaarmoedig lied.
Maar dan zijt gij gekomen met uw vlechten haar en met uw stille handen
en met het diepe beven uwer leden toen in ons de vreugde
opsteeg tot het visioen dat overrompelend ons kwam omspoelen.
Doch gij waart de schone illusie die ik verliezen
zou, zodat alleen ik bleef in zachte waanzin achter
om dit alleen-zijn en ik weer Rilke opzocht, de stille man in zijn slot
van Wallis en de Chinezen met Li Taï Po dronken
aan het hoofd van hunne stoet. En sindsdien woon ik weer in de eenzaamheid van al hun klare woorden
die in mij oproepen herinneringen aan uw zachte leden
die voor mij zijn als verzen die zich statig-schoon bewegen
op 't bevend ritme van mijn bleke handen. En die brandenhien
voort de dagen door steeds in mijn moede geest; totdat verloren ik
ergens neer zal vallen midden een veld bloemen misschien of in de tederheid van een of andere avond in de herfst
als alle woorden dronken door mijn hoofd gaan woelen
en ik geen oplossing vinden zal voor hun te zware pracht.
Want ik... Ben ik dan een bezetene van schoonheid of van armoe
of van onwetendheid misschien, maar ook van vrees
dat ik nooit uit zal kunnen spreken wat zo diep nu in mij
leeft en in het ritme van mijn bloed en in het jagen
van mijn hart? Misschien waart het toch?...
Maar neen. Ik weet het. Maar nu weet ik het niet meer
en ik zwerf verder in mijn woorden en ik zie het einde niet
van deze zachte pracht van deze late herfst.

Jozef L. de Belder
(uit "De Gesloten Kamer, 1939)

Kerstmis in een zieke tijd...!

2009-12-25T03:35:00.000-08:00

Velen weten niet meer waaraan het kerstfeest zijn naam en zijn betekenis ontleent. Het is nu feestgedruis geblazen en dat volstaat voor de massa... "Ik wil niet meelopen met de grauwe bende, ik wil heroïsch leven en het burgerdom schuwen": dat schreef de voornaamste en rechtgeaardste van de studentenleiders en raadslieden, die Vlaanderen en de hele Nederlanden in de voorbije onheilseeuw rijk waren. De betekenis en de etymologische oorsprong van "Kerstmis" is heel duidelijk, al zal een groot deel van de luidruchtig vierende goegemeente je niet meteen kunnen antwoorden, als je hen daarnaar polst. Ik geef het daarom nog eens mee: "Kerstmis" ("Kerst" is een vernederlandsing van "Christus", het Griekse woord voor "de gezalfde") heeft zich ontwikkeld uit "Christus-mis" of "Christus-messe", dus de mis (eucharistieviering) in de naam van Jezus Christus. Dat is ze wel altijd, maar het woord wordt hier gebruikt voor het herdenkingsfeest van Christus' geboorte. Het Engels heeft hetzelfde woord, "Christmas", terwijl het Duits verwijst naar de wijding van dit feest: "Weihnacht".

Juist dat wijdingsvolle, dat gevoel, die intuïtie voor het sacrale is uit de grotendeels geprofaneerde samenleving van deze tijd (tweede helft 20ste en 21ste eeuw) weggeëbd, maar ook met opzet verdrongen en verdreven. Toch doet zich de jongste tijd een schuchtere heropleving van die zin voor wijding en eerbied voor, in én buiten de grote godsdiensten, met name de katholieke Kerk. Daarnaast is ook het oude Germaanse Joelfeest of de Winterzonnewende zich blijven handhaven. Maar dit alles botst, evenals het al tientallen jaren herlevende volksnationaal bewustzijn, hard tegen het onbegrip en de onverschilligheid die het harde materialisme en de verregaande onwetendheid van deze zieke tijd hebben meegebracht. De commercie, die al het waardevolle, het geestelijk gerichte, het hogere heeft verdrongen of gebanaliseerd, heerst over de Westerse, Europese en Amerikaanse samenleving. Onze tijd lijdt aan een zware, besmettelijke ziekte! De slaafse en burgerlijke mentaliteit van een groot deel van de Europeanen is de beste voedingsbodem voor deze kwaal van cultuurverval. Eén van de ergste fouten en nalatigheden is het volkomen in gebreke blijven van de belgische -en in dat versleten spoor ook de "Vlaamse"- overheid.

De hevige sneeuwval en de vrieskou die de voorbije tien dagen, in feite nog vóór de eerste winterdag (21 december), Europa teisterde, hebben in Vlaanderen (Brussel inbegrepen) en Wallonië een zeer fundamenteel-chistelijk én gevoelig-humanitair probleem weer op de voorgrond gebracht: de levensbedreigende nood van de daklozen! Voor deze mensen, die door de hoogste materiële nood worden getroffen en bovendien nog de pech hebben dat het barre winterweer juist in de kerstvakantie valt, stelt niemand "minder" dan Albert II, de Coburger, twee van zijn appartementen in de Ardennen (...) ter beschikking van daklozen... De belgische, volksvreemde vorst suggereert daarmee niet minder en niet meer, zij het op subtiele wijze, dat de eigenaars van twee verblijven in koude dagen hun hart zouden opstellen... Eén van zijn (haar) twee (of méér) verblijven openstellen voor daklozen en noodlijdenden is een te waarderen gebaar, maar toch blijft de schijnheiligheid van onze, nog enkel bij naam "christelijke", maar zelfingenomen en burgerlijke samenleving samenleving, hier overeind. Hoe rijker veel zelfingenomen "senioren" (+ 55...?) worden, des te minder begrijpen ze waar het écht om gaat, zoals de tegenover de Vlaamsgezinden niet al te vriendelijke Jacques Brel terecht zong: "Les bourgeois, c'est comme des cochons, plus ça devient vieux, plus ça devient bête..."

Over deze "belgische" vorst (of "hansworst") lees ik in mijn elektronische brievenbus een schampere "visie" van ene Bart Caron, die ik kan beamen, al is mijn "benadering" van die Duitse franskiljon merkelijk negatiever en vijandiger (en dat op kerstavond...!): "De koning daarentegen kan zijn twee appartementjes wellicht wel missen in de kerstdagen. Hij heeft hier en daar nog een bescheiden stulpje staan, zelfs een drijvend onderkomen. Een beetje sympathie winnen bij de belgen kan trouwens nooit kwaad. Met dank aan de daklozen! In het koninklijk paleis zelf is er ook nog een beetje plaats. Dat zijn redelijk propere zalen, goed verwarmd en nog tamelijk groot. Dan hoeft Pieter De Crem de moeite niet te doen om kazernes open te stellen, al zijn die 320 legerbedden ook wel nuttig. Die zullen wel Spantaanser zijn zijn. Onderrussen kunnen de daklozen ook terecht in stations. Die sluiten niet op feestdagen....

Als tegengewicht tegen al die belgische hypocrisie, uitgegalmd, plaats ik het sterke gedicht van de Dietse dichter en voorman Wies Moens:

INCANTATIO---------------------

Van al het echte, nu zo ruw vertrapt,
al 't grote dat men rukte neer,
het goed' en schone, wredelijk ontluisterd,
wil ik steeds weer
de zegger zijn.
Terwijk ik d'oude, heldre namen spreek
van wat er ligt vertreden en beschadigd
zal keer aan keer
het Leven zich 'oprichten
uit den doem der eeuw:
een schip dat tilt z'n boeg
boven het schuim;
de boegfiguur
geheel van goud en morgenlijk azuur.

Moge voor mijn volksbewuste, Dietse en nationalistische vriendinnen en vrienden het jaar 2010 ons een eind verder voeren op de weg naar Zuid-Nederlandse onafhankelijkheid, stapsteen naar de hereniging der gescheiden Nederlanden, in een Heel-Nederlandse Volksstaat!

"Kerstliederen van bij ons" zingen in Sint-Andries

2009-12-07T09:22:00.000-08:00

Vorige dinsdag, 1 december, schoot de wintermaand, kerst- of joelmaand uit de startblokken. In een kille, donkerende, late herfstsfeer. Velen en zeker de grote massa, "beleeft" deze maand enkel en alleen als een feest- en geschenkenmaand. Ze herleiden het kerstfeest tot een eet- en cadeau-festijn. Anderen, niet zo talrijk, trachten de kerst- en de oudejaarsdagen, evenals de Winterzonnewende omstreeks de 21ste van deze maand, zinvol te beleven. Dat er nood is aan verandering, aan het verdrijven van het materialisme, van de zucht naar praal en zelfbevestiging beginnen jongeren en met name vele hoogstudenten en scholieren steeds meer te beseffen. Een sterk voorbeeld is het Gentse KVHV (Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond), waarin zich een authentieker christendom en katholiek geloof verenigt met een radicaal Vlaams- of juister Nederlands volksnationalisme, een drang naar samenhang met volksbewegingen in Rusland, Oostenrijk en bij andere kleinere volkeren, zoals de Baltische landen.

Belangrijker is het -zo lange tijd- verminkte en vervalste volks- en nationaal bewustzijn in Vlaanderen (het Zuiden) en Noord-Nederland: in hun artificiële taal houden neo-belgicisten als Wimpie de Vilder, Martine Tanghe en de jongere meiden en jongens niet op tientallen keren in één minuutje het woordeken "belgië" uit te spreken en dat dan voortdurend als "ons land" te herhalen. De besmettelijke ziekte, die "belgië" heet (zelfs een grote leider als Joris van Severen werd er door aangetast (binnen zijn "Diets" rijk natuurlijk...?). Maar nu is het veel erger en veel dommer. De léégte heerst en belgië is daar de incarnatie van!

Om de aloude Vlaamse innigheid én de vrolijkheid van de kersttijd opnieuw te beleven, als tegengif tegen de vervreemding, de woekerende verengelsing en amerikanisering, hebben de "Antwerpse Kunstvrienden" en de Elza Vis De Clercq-stichting, opgericht door de Noord-Nederlandse concertzanger Pieter Vis (Houten, bij Utrecht) voor de tweede maal een Adventsconcert, met "kerstliederen van bij ons" op het getouw gezet. Dit veelbelovende concert vindt plaats op zondag 20 december (laatste zondag van de Advent: "Rorate caeli)

Onder leiding van Pieter Vis zal dit concert, met zowel instrumentale kerstmuziek als die oude, ontroerende liederen uit de late middeleeuwen en later: "Nu sijt wellecome", "Maria die soude naer Bethlehem gaen", "Herderkens van buiten" en zo vele andere "leysen" weer onze oren strelen en de herrie, de waanzin van deze hysterische tijd even doen vergeten! Dat uitzonderlijke concert kan je bijwonen in de stijlvol gerestaureerde Sint-Andrieskerk, vlak bij de Nationalestraat in Antwerpen, op een boogscheut van de Groenplaats en van de voetgangerstunnel. Minnaars van die oorspronkelijke Vlaamse (en Noord-Nederlandse) kersttraditie roep ik op om te komen naar de kerk van de "parochie van miserie", zoals Lode Zielens ze in zijn "Moeder, waarom leven wij?" treffend tot een lang, geboekstaafd leven riep.

Kaarten in voorverkoop kan je bekomen door storting van de spotprijs van 10 eurootjes op rekeningnummer 737-0246433-96 van "Kerstconcert 2009", met vermelding van naam en adres. In die 10 € is het programmaboekje inbegrepen, maar dit tot donderdag 10 december; nadien wordt de toegangsprijs 12 €. - Wie meer wil weten, kan terecht bij: Mia Brans-Dujardin (tel. 03/230.24.62; e-post: mia.dujardin@scarlet.be, Hector van Oevelen (tel. 0472/82.10.99; h-vo@hotmail.com).

Zoals laatstgenoemde, mijn Pallieterke-collega al schreef: "U zijt wellekome!".

Boekenbeurs in Antwerpen: massa's kaf en weinig koren!

2009-11-10T09:07:00.000-08:00

Ik heb mijn stuk over de boekenbeurs in Antwerpen wat lang laten liggen, door veel ander "geschrijf" (gedichten, artikels voor 't Pallieterke....). Ik verschuif mijn werkwoorden dan maar naar de verleden tijd! De beurs is momenteel aan haar laatste dagen toe!

Het liep weer storm voor de zoveelste boekenbeurs! Belangstelling, passie en bewondering (het oog moet ook wat krijgen) zijn een goede zaak. Er worden gedurende de twaalf dagen dat de beurs loopt in het Bouwcentrum aan de Jan van Rijswijcklaan 170.000 bezoekers -van wie een klein deeltje kopers- verwacht. Zo'n vaart liep het (weer) niet. Het feit dat nog heel wat "Vlamingen", juister Zuid-Nederlanders, boeken inkeken, doorbladerden, streelden (bijna zo intens als bij een lieftallige vrouw...) en soms kochten, was en is een héél goede zaak en een tegengif tegen de verdwaasde belgicistische kwelbuis! Toch was ook die boeken-kijkbeurs allesbehalve een "beurs voor het 'Vlaamse' volk. Bij de organisatoren, nu domweg "BOEK.BE" geheten, is het "politiek-correcte" gif te ver doorgesijpeld: bepaalde, dikwijls uitmuntende uitgevers én hun niet-correcte auteurs worden op die beurs de deur gewezen. Zo vind je uiterst weinig volksverbonden - van consequent-Vlaams(of Heel-Nederlands)-bewuste tot rechts-nationalistische auteurs op die beurs. Naar werk van dichters als Blanka Gyselen, Ward Hermans, Wies Moens, Jos Vinks, Ferdinand Vercnocke en mezelf is het zoeken als naar een naald in een hooiopper... Zo zal je mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel", prachtig uitgegeven door de - "niet erkende"- Werkgroep Kultuur en Wetenschap in Antwerpen, nergens en nooit aantreffen. De bundel werd voortreffeljk ingeleid door dichteres Aleidis Dierick uit Aalst, van wie je werk vindt bij de Leuvense Uitgeverij P. Zij is momenteel één der grootste dichters in de Nederlanden, maar haar jongste bundel "De onbeantwoorde brieven" gaf zij uit bij de totaal incorrecte uitgeverij "Egmont", afhankelijk, welja, van het Vlaams Belang....

Ook incorrect, maar niet anti-belgisch is één "Poëzie-nocturne" die op dinsdag 10 doden- of slachtmaand plaatsgrijpt in de oranje zaal, op de tweede verdieping van het Bouwcentrum. Enkele collega's van me, o.a.de Doel-dichters Mark Meekers, Frank De Vos, Willem Persoon, Bert Bevers bepleiten het spreekrecht voor Doel en zij bezingen, bitter én weemoedig, het stervende, historisch waardevolle en tóch door de "bende Kris Peeters" (= de "Vlaamse" regering) bedreigde en reeds grotendeels verwoeste Schelde dorp. De regimepers en de betere pers zouden daar "met z'n allen" moeten verschijnen. Maar we weten wel beter, hoe alles hier wordt gemanipuleerd en verdonkeremaand!!

Vlaanderen, in wezen Zuid-Nederland, heeft dus geen eigen, Nederlandse boekenbeurs. De Zuid-Nederlandse Vlamingen (van het oude, grote graafschap), Brabanders (van het zuiden van het oude hertogdom) en Limburgers kunnen én mogen dus de échte waarheid en werkelijkheid niet of nooit vernemen. Alleen de kultuurbewuste, "Vlaams"- of Nederlands-bewuste, dénkende flaminganten en nationalisten - een groeiende, vrij grote groep, weten dat en bedenken dat terwijl ze toch ook - ver van "eng" dus - die belgische beurs bezoeken. Of dat alles ooit eens zal veranderen, zal de toekomst uitwijzen. In vele artikels, gedichten en voordrachten, zal ik dat blijven duidelijk maken!

Ik besluit met een kwatrijntje over die beurs, uit mijn jongste dichtbundel, "Gebleven is de Adel". Het stamt nog uit de "oude tijd", toen ik nog over de - toen nog niet zo verengde boekenbeurs moest schrijven voor de - toen nog niet zo "ondraaglijk lichte", gebanalizeerde en geïnfantilizeerde - Gazet van Antwerpen, nu een echt frutje.

Boekenbeurs Antwerpen
-------------------------------------
De stroom van kijkers, kopers, snuffelaars te eind,
het boekenfeest van vele dagen weer besloten.
Voor mij een arbeid: schrijven over schrijvers, onverdroten.
Wat blijft uit dit massaal bedrijf aan wijsheid overeind?

Wie belangstelling heeft voor mijn "inkorrekte" bundel 'Gebleven is de Adel', kan die nog bij mij bestellen, door storting van 20 euro (+ 1,5 euro verzending) op rek. nr. 979-6189 508-40 (Argenta)Verstraete (Jos Ratinckxstraat 17, 2600/ Berchem (Antwerpen)). Dit boek is een uitgave van WKW (Werkgroep Kultuur en Wetenschap. Ze bevat 63 gedichten uit de periode 1982-2004), een zéér inlevend en waarderend 'Ten Geleide' van de grote Vlaamse (Nederlandse) dichteres Aleidis Dierick.

"Unheimlich ist die Kraft der Toten..." (Ward Hermans)

2009-10-30T02:49:00.000-07:00

Diegenen die er zich nog enigszins van bewust zijn, staan voor een waardevolle, christelijk-Europese traditie rond twee oude, kerkelijke hoogdagen: Allerheiligen (1 november) en Allerzielen (2 november). Voor de meeste Vlamingen (van oorsprong katholieke Zuid-Nederlanders) betekenen die dagen droevige en soms mooie herinneringen aan dierbare, soms onmisbare overledenen, die de grote grens hebben overschreden... Het zijn dus dagen vervuld van herfstelijke weemoed, die hen ertoe noopt weer eens naar de graven, met kruisen, zerken of slechts urnen, waarop zij nog de namen lezen van ouders, of grootouders, broers, zusters, geliefden, vrienden of zelfs (eigen) kinderen, te gaan. In de Europese literatuur zijn er ontelbaar veel gedichten, naast prozawerken geschreven over al die ontelbare doden, van wie wij - blijven - hopen en geloven dat zij in een verdere, betere en zeker mooiere wereld van liefde en schoonheid zijn beland. De verschrikkingen, de onvoorstelbare gruwelen en het oneindige lijden van Dantes "Inferno" (de "christelijke" hel) liggen wel ver achter ons, zij het ontelbare keren bedicht, bezongen, geschilderd of gebeeldhouwd, maar ons voorstellingsvermogen, onze verbeelding is, evenals ons geloof, té zwak om een ànder, aanvaardbaarder beeld te creëren...

Laten we dus trouw blijven aan de voorouderlijke, niet enkel christelijke, maar ook voor-christelijke, Germaans-Keltische verering van onze doden, die alleszins verder leven en zelfs kunnen inwerken op ons beperkte aardse bestaan. Denk maar aan het grootse gedicht van Ward Hermans, door de officiëlen en (politiek)-correcten verketterd, maar door iemand als Willem Elsschot geprezen: "Unheimlich ist die Kraft der Toten. Sie tragen die Völker, die Erde. Im sterben sind sie noch immer im werden..." Persoonlijk bezoek ik, vergezeld door vrouw - en soms ook door mijn dochter - drie kerkhoven: twee in het Antwerpse, in Mortsel en Edegem, en één in het kleine dorpje Puivelde (bij Belsele) in het Land van Waas. (Dat van Anton van Wilderode en van zijn twee broers, Filemon en Jozef, bezoek ik tijdens de zomerse herdenkingen van de dichter, maar natuurlijk niet als een belgische premier daar het woord voert...!) Mijn ouders, Pol(ydoor) Verstraete, uit het Meetjeslandse Ursel maar wegens Vlaamsgezindheid in Mortsel (nu een stad...) terechtgekomen in 1934, en Bertha De Meester, uit Evergem (bij Gent), liggen begraven onder een zerk met AVV/VVK. In Edegem rust mijn neef, Koen Vanlaere, zoon van mijn zuster Godelieve en om het leven gekomen door een diepe val van een berghelling in Oostenrijk in 1978, nog geen twintig jaar oud. Zijn naam was "Koen" en dapper was hij, tot in het roekeloze en het noodlottige... Zijn moeder, Godelieve Verstraete, in Mortsel geboren in 1935, was mijn oudste zuster. Zij bezweek aan een slecht verzorgde suikerziekte (diabetes). In Puivelde (Belsele) ligt Frans Vanden Bossche begraven op een klein ommuurd kerkhofje. Hij had een moeilijk leven: hij moest kampen met tegenslagen en dwanggedachten.

Dit zijn familiale herinneringen die me soms terugvoeren naar de tijd "toen we allen samen waren" (meestal niet zonder hevige meningsverschillen en twisten...). Gewoontegetrouw besluit ik deze funeraire en persoonlijke beschouwing met enkele gedichten van mezelf. Het zijn drie kwatrijnen uit mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel" (2006), gewijd aan Allerheiligen, Allerzielen en vergankelijkheid/ winterse rust:

Allerheiligen
---------------------
De dag verdrinkt in mist en regen
herinnering en veel verzwegen.
Wij zwijgen ook weer bij een naam.
De bloemen zijn een kleine zegen.

Allerzielen
--------------------
Stil zijn uw handen, mijn moeder, mijn zuster.
Stil zijn uw handen, diep in 't gras.
Gij kunt nu slapen, dieper, geruster.
Uw ogen zijn van beloken was.

Alles vervloeit
----------------------
Alles vervloeit, sterft en vergaat.
De dagen verglijden in winter nu.
Ik weet daarboven je slapend gelaat,
stil en tevreden, in niets meer geschaad.

Volkse kunst in de branding

2009-10-15T00:53:00.000-07:00

Op verzoek van Luc Vermeulen, ben ik op zondag 4 oktober (of: "wijnmaand", een andere volkse naam is: "zaadmaand") naar het Voor-Kempische Schilde getogen om, als Diets-nationalistisch dichter, dus allesbehalve "korrekt" (ook niet in mijn Nederlandse spelling), een tweetal van mijn recente gedichten voor te dragen tijdens de "Dag van de Volkse Kunst in onze ontvoogdingsstrijd". Dit was een initiatief van de nationalistische Aktiegroep Voorpost, een speerpunt in die strijd, onder het Heel-Nederlandse of Dietse oranje-blanje-bleu-vaandel! Het eerste, alleen in het nationalistisch-Gentse "Broederband" gepubliceerd, was intens anti-belgisch. Mijn titel: "De slechte staat". Bovenaan plaatste ik de beroemde verzen uit René De Clercqs (1877-1932) "De Noodhoorn", vóór 1930 (honderd jaar belgië...) geschreven. Een tweede gedicht, nog nergens gepubliceerd, schreef ik enkele jaren geleden, met als titel: "De Laatsten". Ik publiceer hier nu het eerste en volgende week het andere:

DE SLECHTE STAAT
-------------------------------------
"Wij Vlamingen, wij haten
den slechtsten staat der staten,
die 't beste volk geschonden heeft
en honderd jaar van leugens leeft!"

René De Clercq
Reeds lang, reeds lang ligt deze staat,
gekweld door eindeloze kwalen
en door de roofzucht van de Walen
te lijden aan de ziekte van de haat.
Haat met vervalsing en geweld
door onze bron, de oude Nederlanden
te scheuren met baldadige handen
ten dienste van een Frans bestel:
dé rover sedert vele eeuwen,
die d' oude Dietse taal van duizend jaar
als erfvijand bedreigt. Maar leeuwen
wapperen weer, gedragen door een schaar
van dappere getrouwen, die de heren van de haat
en van 't geweld naar ondergang geleiden,
z'onder steun van d' Europese bureaukraat!
Zij zullen volk en land weldra bevrijden!
De vrijheid komt wel zeker, maar de geesten
van 't misleide en bedrogen volk
zijn nog klaar. Een Nederlandse tolk
moet helderheid en waarheid 't meest
aan velen schenken. Het échte weten
doet de zieke, slechte staat,
met verachting, zonder eigenbaat,
in zielige dood totaal vergeten!
Zo zullen Vlaanderen én het hele Nederland
ten slotte zegevieren en eigen toekomst
voor de Lage Landen aan de Noordzeerand
voor eeuwen bouwen en onaangerand!
(2008)

Met een kleine honderd deelnemers, gespreid over voor- en namiddag was de dag al een meevaller, terwijl de tentoonstelling van heel wat beeldhouwwerken, schilderijen, grafisch werk, kalligrafie en tekeningen, van kunstenaars als Gilbert De Corte, Maurits De Maertelaer, Stan Sluyts, Frederik Pas, Christina Schelfautn, Gunter Van den Eynde en Dieter Boel, naast boeken en gedichten van Aleidis Dierick en Erik Verstraete, er ook mocht zijn.

De namiddag was gewijd aan voordracht en (samen)zang. Naast de "utopist" van dit blog droeg de ervaren IJzerwake- en Zangfeest-presentatrice, Elke Heylen treffende bindteksten van dé nationalistische tekstschrijver Anton Aldi voor. Het Scheldekoor zong de longen uit zijn lijf, vurig geleid door Jan Fossey. De krachtige stemmen van Ward Van Hunskerken, Bart den Bard en Eric De Quick gaven een fors aksent aan het geheel. Orgelpunt van het gebeuren was zonder twijfel de slotrede van Anton Aldi (Mark Diependaele). Gevat, radikaal en écht ter zake was zijn toespraak, terwijl zijn "biotoop", toch "achter zijn schrijftafel ligt". Zijn scherpe uitval tegen de zelfverklaarde en politiek-korrekte "kunstenaars" zal beklijven en verdient veelvuldig te worden verspreid!

Ik haal er de hoofdaksenten uit. Van meetaf aan duidelijk, beantwoordde Aldi de vraag of het inderdaad zo is dat onze Vlaamse kunstenaars de ontvoogding van ons volk wezenlijk en positief hebben beïnvloed, met een grote "JA"! In drie concrete beschouwingen werkte hij die stelling uit. Zijn eerste gedachte gold de individuele invloed van kunstenaars op Vlaamse mensen. Hij nam zichzelf als voorbeeld: "Als ik hier vandaag voor u sta, dan is dat onmiskenbaar het gevolg van het feit dat ik van jongsaf aan - en dat is dan misschien het enige positieve dat ik van jongsaf aan de repressie heb overgehouden- via literatuur en muziek in kontakt ben gekomen met figuren die op mij een onuitwisbare indruk hebben gemaakt. Die mij sindsdien, onverminderd en telkens opnieuw zijn blijven inspireren. Figuren die van mij de Vlaming hebben gemaakt, die ik vandaag nog altijd ben. En dan denk ik aan Guido Gezelle, Hugo Verriest, Albrecht Rodenbach, Cyriel Verschaeve, Wies Moens, Marie Belpaire, Alice Nahon, Peter Benoit e.a., teveel om op te noemen. Die waren toen reeds, stuk voor stek, échte Vlaamse kulturele ambassadeurs."

Aldi verwees naar de sterke individuele invloed van veel van die kunstenaars via hun leraarschap: "Bepaalde scholen hadden terecht de reputatie echt flamingantische broeinesten te zijn. Denk maar aan de enorme én bewezen invloed, die Gezelle en Verriest op de jonge Rodenbach hebben gehad. Invloed, zonder dewelke de beruchte "Groote Stooringhe" in het klein-seminarie van Roeselare, NOOIT zou hebben plaatsgedad. Onze vroege kunstenaars", aldus Anton, "hebben bewust en doelgericht een brede, flamingantische dynamiek op gang gebracht, die, later aangevuld met een sociale dimensie, o.m. ook het succes van de Frontbeweging heeft bepaald en nadien, met vallen en opstaan, is uitgegroeid tot "De Vlaamse Beweging".

Voor zijn tweede beschouwing ging de spreker terug naar het einde van de Tweede Wereldoorlog, "toen voor veel Vlamingen de vrede was uitgebroken", zoals Anton van Wilderode het treffend verwoordde. "Want het was ook toen dat zowat elke kunstenaar er per definitie werd van verdacht flamingant te zijn, bijgevolg wel m'oest hebben gekollaboreerd en gezien zijn maatschappelijke status onvermijdelijk ook anderen tot collaboratie had aangezet. Die vermeende invloed werd door de belgische autoriteiten dermate groot ingeschat dat alleen de meest drakonische straffen werden voldoende ontradend geacht om daar eens en voorgoed een eind aan te maken. Anders gezegd, wat na de Eerste Wereldoorlog slechts ten dele was gelukt, MOEST en ZOU nu worden voltooid. Dat verklaart waarom er naar verhouding een zo groot aantal kunstenaars, hoewel vaak politiek niet eens aktief, kennis heeft gemaakt met de genadeloze anti-Vlaamse straatrepressie."Anton Aldi vergeleek dan het tragische lot van veel Vlaamse kunstenaars zonder meer "met het al even tragische lot, dat ook de dissidente kunstenaars in de voormalige Sovjet-Unie ooit was beschoren". En onze vriend ging verder met het slaan van nagels met koppen: "Niet ik, maar belgië zelf heeft reeds ten overvloede bewezen, hoe groot en hoe belangrijk de invloed van onze kunstenaars moet zijn geweest!"

Zijn derde en laatste beschouwing zou onder de verwaande neus van elk Vlaamsvijandig, "korrekt" pseudo-kunstenaar, "dichter" of "schrijver" moeten worden geduwd. Ik citeer één en ander, omdat het zó de moeite waard is: "De tijden zijn uiteraard veranderd. Vlaanderen heeft zich na de Tweede Wereldoorlog, vooral in ekonomisch opzicht dan, mangzaam maar zeker opgewerkt, is vandaag en voorlopig nog altijd relatief welvarend en het is bovendien politiek mondiger dan ooit. Vlaanderen nog "arm en dom" houden kan dus niet meer, zodat belgië wel op zoek moest naar een nieuwe strategie om het taaie Vlaanderen alsnog klein te krijgen. - Daarvoor heeft belgië, meer dan wie ook, handig gebruik gemaakt van de "totaal nieuwe kultuur", die zich in onze moderne samenwerking heeft ontwikkeld: de alles-overheersende-beeldkultuur. Dat brengt me naadloos bij de media en dus bij de MACHT en INVLOED van het genomeen televisie, en dus bij de VRT OF WAT DACHT U? Want, of we dat nu graag hebben of niet, televisie is vandaag, naast film, dé audiovisuele kunst bij uitstek. En belgië heeft dat heel vroeg en scherp ingezien. Het is dus geen toeval dat die PERFIDE en PERVERSE strategie uitgerekend in de schoot van de VRT (eerlijker zou zijn: BRT, n.v.Erik) gestalte heeft gekregen. Het is een soort SLUIPENDE REPRESSIE, die door een maçonniek (=vrijmetselaars-) van een fanatiek, Vlaamsvijandig JOURNAILLE en een veelvoud van omhooggevallen CULTUURPAUSEN, dagelijk en met succes wordt toegepast. Die strategie bestaat erin om systematisch elke uiting van CONSEQUENTE VLAAMSGEZINDHEID te ridikulizeren, te diabolizeren of gewoon dood te zwijgen! Anders gezegd: de oude unitaire BRT is nog altijd terug van nooit weg geweest! Wie het waagt om buiten politiek korrekte lijntjes te kleuren, kan het gewoon vergeten! Zonder overdrijving durf ik gewagen van een ronduit NEGATIEVE, ja zelfs NEFASTE invloed van de huidige generatie ZOGENAAMDE Vlaamse kunstenaars op de verdere ontvoogding van ons volk. Dat is zorgwekkend, ook al zijn er goddank hier en daar nog altijd uitzonderingen (zoals de deelnemers aan de VOORPOST-dag, n.v. Erik)". Dit laatste deel van Aldi's toespraak biedt een sterk tegengif tegen de algehele uitholling, verloedering en vervreemding van onze kunst en literatuur:

"De namen van de bewuste kultuurpausen zijn bekend en ik noem er enkele: Luc Tuymans, Tom Lanoye en Tom Barman, Jan Fabre, Geert Van Istendael, Willem Vermandere, Bart Peeters enz., enz. Allemaal ZELFVERKLAARDE VERDRAAGZAME DEMOKRATEN pur sang, maar in werkelijkheid, een bende ORDINAIRE, GECRISPEERDE, GEFRUSTREERDE, OVER-GESUBSIDIEERDE EN VOORAL DOOR BELGIË GEDENATURALIZEERDE VLAAMSE (...) NESTBEVUILERS, die in ruil voor een lintje of een titel, openlijk en ongeneerd aanschurken tegen het KONINGSHUIS en desgevraagd zelfs bereid zijn om hun Vlaamse identiteit luidruchtig af te zweren. - Hebt u bijvoorbeeld, goede vrienden, ooit stilgestaan bij het hemeltergend verschil tussen de opgeblazen mediashow rond de alom bejubelde, heroïsche dood van de eeuwige kandidaat-Nobelprijswinnaar HUGO CLAUS en de sibere, afgemeten en afstandelijk-koeme berichtgeving bij het heengaan van ANTON VAN WILDERODE ? Welnu, dat soort voorbeelden is bij de VRT schering en inslag en het heegt uiteindelijk geleid tot een negatieve en ANTI-VLAAMSE CULTURELE KLIMAATSVERANDERING".

Voor volgende afleveringen van mijn UTOPIA beloof ik er wat veelvuldiger mee te komen aandragen...

Herfst: Karel van de Woestijne en Felix Timmermans

2009-09-18T00:06:00.000-07:00

De kennis van onze Nederlandse dichtkunst - dus de "Vlaamse" of Zuid-Nederlandse inbegrepen! - is al sedert decenniën gekrompen en uiteindelijk zeer beperkt geraakt in het Zuiden. En ik geloof dat het in Noord-Nederland niet veel beter is. Bij de jongeren, evenals bij ouderen, spelen de kwelbuis, het -soms wanstaltige- internet en de radio (Klara zelden) een eersterangsrol in algemene kennisoverdracht en in het zeer schrale aanbod van gedichten, die dan dikwijls op stuntelige wijze worden "voorgedragen". De tijd dat wij in de "Poësis" en in de eerdere klassen van de Latijns-Griekse humaniora behoorlijk wat dichters én hun werk leerden kennen is al een halve eeuw voorbij. - Toch blijf ik geloven in de fundamentele en richtinggevende uitspraken van vier grote romantici: drie uit de eigenlijke -grote- Romantiek (eind 18de- eerste helft 19de eeuw) en één "Vlaamse", eigenlijke Kempische romanticus uit de eerste helft van de 20ste. De drie groten uit de tijd rond 1800 zijn dichters en denkers van het hoogste niveau in de wereldliteratuur: de Duitse, vroeggestorven dichter-wijsgeer Novalis (schuilnaam van Friedrich von Hardenberg, 1772-1801), de Engelse dichter en avonturier Percy Bisshe Shelley (1792-1822), ook al jong gestorven, met name verdronken in de Tyrheense Zee (Italië) en zijn tijdgenoot John Keats (1795-1821), die op 25-jarige leeftijd overleed. In feite alle drie "Poètes maudits"..., zoals onze Rodenbach, Jeanne van de Putte en Alice Nahon. De Vlaamse romanticus die ik wil aanhalen is één van de puurste Vlaamsgezinde en katholieke (spijts alle tegenwerking...) voormannen, die onze bevrijdingsstrijd heeft gekend. Met een wankele gezondheid haalde hij de vijftig niet...: Ernest van der Hallen (1898-1948).

Voor Novalis was poëzie, in de ruimste zin van een levenshouding van verrukking, verwondering en bewondering en dit vanuit een diep geloof in Jezus Christus, de absolute werkelijkheid: "Die Poesie ist das echt absolut Reelle. Dies ist der Kern meiner Philosophie: je poetischer, je wahrer!". Shelley van zijn kant legde de nadruk op dé dichter als signaal (van Schoonheid, Liefde, Recht...) én als wetgever van de wereld: "Poets are trumpets which sing to battle and poets are the unacknowledged legislators of the world". Keats, beroemd om verzen als "A thing of beauty is a joy for ever", voerde in zijn talrijke brieven -de mooiste uit de Engelse literatuur!- de Schoonheid hoog in het vaandel, evenals de edele gevoelens: "I am certain of nothing, but (=behalve) of the holiness of the heart's affections and the truth of Imagination". Veel dichter bij ons, zeker voor de getrouwen in de Vlaamse Beweging, staat Ernest van der Hallen, die door ziekte, lijden en verdriet werd getekend. Zijn uitspraak staat haaks op elk hedendaags materialisme en op economische verstarring: "Ten slotte is het niet de economist, maar de dichter die de tijd zijn werkelijke gestalte geeft!"

En zo beland ik bij twee Vlaamse dichters, wier werk tot in de verre komst zal blijven ontroeren en mensen tot inkeer zal brengen, Karel van de Woestijne (1878-1929, ook maar 50 geworden...) en Felix Timmermans (1886-1947, 60 toen hij, ten gevolge van een kwalijke repressie, moest sterven!). Van elk van hen wil ik voor mijn lezers een weliswaar bij vele poëzieliefhebbers vertrouwd gedicht neerschrijven. Twee sublieme herfst, van gevoel, toonaard en verwoording zéér verschillend, nu de herfst voor de deur staat...

KAREL VAN DE WOESTIJNE
---------------------------------------------
Koorts-deun
------------------
't Is triestig dat het regent in den herfst,
dat het moe regent in den herfst, daar buiten
-- En wat de bloemen wégen in den herfst;
-- en de 'oude regen lekend langs de ruiten...
Zwaai-stil staan graauwe boomen in het grijs,
de goede sidder-boomen, ritsel-weenend;
-- en 't is de wind, en 't is een lamme wijs
van kreun-gezang in snakke tonen stenend...
-- Nu moest me komen de oude drenteltred;
nu moest me 't oude vreê-beeldje gaan komen,
mijn grijs goed troost-moedertje om 't diepe bed
waar zich de warme koorts een l'icht dierf droomen,
en 't wegend wee in leede tranen berst...
... 't Is triestig dat mijn droefheid thàns moest komen,
en loomen in 't atone van de boomen;
-- 't is triestig dat het regent in den herfst...
(uit 'Het Vaderhuis', 1903)

Het herfstgedicht van Felix Timmermans is wel in één van de laatste herfsten van diens leven geschreven (1945 of '46), maar het draagt een diep-christelijke boodschap van overgave aan God in zich, waarmee hij zich, spijts droefenis en weemoed, van zelfbeklag bevrijdt. Van de Woestijne schrijft geheel anders zijn ziekelijke melancholie - die we ook bij Alice Nahon ontmoeten - uit. Hij vindt een beperkte troost in het verlangen en in het beeld van zijn "grijs troost-moedertje". De Fé prijst de eeuwige Schoonheid in God, die alles wijdt, terwijl Van de Woestijne wegzinkt in zijn triestig koorts- en ziektegevoel. Bovenstaand gedicht komt uit de cyclus "Verzen eener ziekte".

Timmermans' gedicht komt uit zijn postuum uitgegeven dichtbundel 'Adagio' (1947). Het is één van de mooiste herfstgedichten die ik ken, als een schilderij:

De Herfst blaast op den horen,
en 't wierookt in het hout;
de vruchten gloren.
De stilten weven gobelijnen
van gouddraad over 't woud,
met reeën, die verbaasd verschijnen
uit varens en frambozenhout,
en sierlijk weer verdwijnen...
De schoonheid droomt van boom tot boom,
doch alle schoonheid zal verkwijnen,
want alle schoonheid is slechts droom,
maar Gij zijt d'Eeuwigheid!
Heb dank dat Gij mijn weemoed wijdt
en zegen ook zijn vruchten!
Een ganzendriehoek in de luchten.
Nu komt de wintertijd.
Ik hoor U door mijn hart en door de rieten zuchten.
Ik ben bereid.

September

2009-09-11T00:14:00.000-07:00

September is, naast oktober, één van de dierbaarste en meest inspirerende maanden voor dichters en andere kunstenaar. Het tanende, weemoedige licht, de vroegere avondval, de eigen flora met herfstasters bijvoorbeeld en het geleidelijk wijken van de vakantie-hysterie, nu miljoenen kleine kinderen en jongeren een ander, meer geordend bestaan moeten aanvaarden, het zijn allemaal signalen van de naderende herfst, het duisterende najaar. Zoals andere dichters en prozaschrijvers werd ( en word) ik bij het naderen van de herfst geïnspireerd, steeds tot melancholische, weemoedige en ook zwaarmoedige verzen. Ik haal twee kwatrijnen aan uit mijn jongste bundel, "Gebleven is de Adel" (2006):

Nazomer
------------------
Trager en vromer eenden en zwanen
donker geuren rododendrons, kleuren tanen
want alles wordt verglijden thans
in nazomer van goud, van oude glans.

Herfstdag
-----------------
Nu wordt de herfst een kostbaar schrijn
van goud en brons en bruin
met wierooknevels in verstilde lanen
en op de vijver de getrouwe zwanen.

Naast beroemde herfstgedichten, als "Koortsdeun" van Karel van de Woestijne en "Die Blätter fallen, fallen wie von weit" van Rilke, zijn er honderden die ik zou kunnen aanhalen. Ik beperkt me tot twee van de grootsten uit de Nederlandse literatuur: Adriaan Roland Holst (1888-1976) en Jan van Nijlen (1884-1965), deze keer eens niet Anton van Wilderode, de weemoedige én moedige Waaslander, die ik al dikwijls heb geciteerd.
-----------------------------------------------------------------------------------------------

Een kwatrijn van de eenzame, grote dichter Adriaan Roland Holst:
----------------------------------------------------------------------------------------------
Het najaar waait de duistere landen
regenend over en oneindig groot
zijn de verlatenheden van de dood.
Bleek schuimt de zee over de lage stranden.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Jan van Nijlen:
----------------------

Herinnering
--------------------
't Is in september, in de bonenstruiken,
als de avond zacht is dat de sprinkhaan zingt.
De lucht wordt groen, mijn moeder sluit de luiken
van 't oude huis waarboven Venus blinkt.

Melancholie
-------------------
De zomer ging, de wielewaal vertrok
zoals de Feniks en de vogel Rock.
Eén blijft me trouw, die ik des avonds zie,
mijn makker uil, vogel Melancholie.

Brussel loslaten ? - Brussel: her-vernederlandsen !

2009-08-27T01:36:00.000-07:00

Brussel en Doel: beide, onderling oneindig verschillende oorden, zijn sedert kort - én ook in de onmiddellijke toekomst - de twee grootste, pokdalige en melaatse schandvlekken op het gezicht van, op de eerste plaats, belgië, maar ook op dat van "Vlaanderen" (dat de oude Nederlandse gewesten Vlaanderen (+ Zuid-Vlaanderen in Frankrijk), Brabant en Limburg omvat) en zich in een aantal opzichten "belgisch" begint te gedragen, met name tegenover Doel, dat, spijts de volslagen zinloosheid van nóg een dok meer, het Saeftinge-dok, brutaal bovenop een dorp met nog levende inwoners, die er absoluut niet weg willen, moet worden neergepoot!

Ik bewonder mijn vriend, geestesgenoot en oud-collega Frans Crols om de durf die hij aan de dag legde op onze jongste IJzerwake (zondag 23 oogst, in Steenstrate, bij Ieper), maar toch kan ik, als bewust ("Groot"- of "Heel"-)Nederlander, deze "knuppel Brussel' in het Vlaams-belgisch hoenderhok niet opvangen, noch gebruiken. Door het oude, ooit Nederlandse (Dietse) Brussel verder prijs te geven aan de multiculturalistische en jihadistisch-islamitische verloedering, vervreemding en ontaarding, krijgen we daar, te midden van het oude, glorieuze (hertogdom) Brabant, een gevaarlijke, ons bedreigende en vijandige stad-etterbuil. Met een groeiende bende fanatieke muzelmannen - kweekvijver van terroristen - is onze toekomst, ook als we herenigd worden met staats-Nederland en "ons land heropbouwen", onveilig en onzeker. Tot een eind in de 19de eeuw bleef Brussel, spijts de snel toenemende verfransing, een grotendeels Nederlandse stad. Werd onze taal er kwaadaardig en opzettelijk - met de steun van "overheden"...- verdrongen, toch leeft ze er nog... een beetje: een groeiende groep Franstalige ouders zenden hun kinderen liever naar Nederlands(talig)e scholen, wegens de veel betere kwaliteit van het onderwijs aldaar! Enkele procenten "Brusselaars" spreken nog (Brabants-) Nederlands of Brussels (géén "Vlaams"!). Ik blijf geloven dat, als "Vlaamse" of juister: Brabantse, Nederlandse Brusselaars de handen in elkaar met de groeiende groep van anti-belgische "Vlaams"- of Nederlandsgezinden in de rand en verder buiten die stad, er nog een kans bestaat om Brussel-Broekzele te winnen voor "Vlaanderen" of (Zuid-)Nederland...

De mensen die mijn Utopia-blog (soms) lezen, weten dat ik nu zal overstappen naar een poëtisch accent, dat zeker "utopisch" zal overkomen, maar ook met de diepe, dichterlijke wens én eis van de Vlaamse én Nederlandse nationalist Anton Van Wilderode, meermaals beluisterd in het krachtige lied van Paul Heyninck, die het samen met zijn kameraad-vagant Herwig van Horenbeeck, vertolkt(e), voor het eerst reeds op de IJzerbedevaart van 1971, "toen wij nog allen samen waren", onder de toren.

Mét mijn lieve, onvergetelijke vriend Anton van Wilderode, blijf ik geloven in een Nederlandse toekomst voor Brussel, al zijn de "verwaten heren" nog altijd niet weg...

BRUSSEL
-----------------

Brussel, gij waart onze stad,
kersten en ketters van binnen
(Ruusbroec en Bloemardinne!),
leeuwen op al uw tinnen,
Brussel, vergeet gij dat?
Brussel, oud hart, oude stad,
hart van de Nederlanden,
stad van de stokebranden,
Brussel, uw kruid is nat.
Zeg wat gij wilt, zeg wie gij zijt.
Brussel, het is méér dan tijd.
Brussel, gij zijt onze stad,
laat u niet ringeloren,
treiters en trikoloren
geef hun de wind van voren,
Brussel, maar durft gij dat ?
Brussel, gij wordt onze stad,
strals als de kansen keren
zijn al uw verwaten heren
met hun geléénde veren
weg in hun narrenpak.

Ballade van de IJzerbedevaart

2009-08-23T23:35:00.000-07:00

(aan Anton van Wilderode)

Nu onze achtste IJzerwake, gisteren zondag 23 oogstmaand in Steenstrate (bij Ieper) achter de rug is, diep ik voor de lezers van mijn "Utopia" nog eens mijn "Ballade van de IJzerbedevaart" op, een gedicht dat in mijn jongste bundel, "Gebleven is de adel" (2006) op bladzijden 32-33 is te vinden. In de gebalde stijl van de episch-lyrische ballade hang ik een beeld op van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd in de hele 20ste eeuw. De IJzerwake, die wat de opkomst betrof, de vorige weer eens overtrof, heb ik hier een week geleden reeds voorgesteld.

Ik verwijs naar die dichtbundel omdat het reeds een tweetal jaar is dat ik het stijlvol met houtsneden van Wim De Cock geïllustreerde en door Aleidis Dierick, één der grootste moderne Vlaamse én Nederlandse dichters, ingeleide boek, helemaal zelfstandig aan de man/vrouw moet brengen. Deze bundel mocht niet in de boekhandel komen, op bevel van de "politiek correcte" Stichting Lezen. Ook de uitgever, de Antwerpse Werkgroep Kultuur en Wetenschap, onder leiding van de fijnzinnige kunstenaar Dominique Baston, vond geen genade in de ogen van de officiële "Stichting". Ik dien mijn boek dus zélf te verspreiden, met lezingen en voordrachten. De lezers van dit non-conformistische en niet-correcte blog, die het boek nog niet bezitten, kunnen het bestellen door storting van 20€ (+ 3€ verzendkosten) op rek.nr. 979-6189 508-40 (Argenta) van Erik Verstraete (Jos Ratinckxstraat 17, 2600/ Berchem/Antwerpen), tel. 03.448.41.09. Desgewenst schrijf ik een opdracht voor de besteller. Vergeet zeker je naam en adres niet te vermelden!

Als voorsmaakje volgt hier één van mijn balladen, die de derde afdeling van dit boek uitmaken:

BALLADE VAN DE IJZERBEDEVAART
------------------------------------------------------------------

I.

Ooit gaf de stoute strijd aan 't IJzerfront
aan dit ontzielde volk een klein geweten.
Door 't offer van de ridders-frontsoldaten vond
een kleine schaar de weg naar het verlaten veld.
De staatse haat ontstak een broeihaard van geweld.
Een bedevaart deed stap voor stap belijden
de Dietse eigenheid die in de storm der tijden
werd neergedrukt, misvormd en uitgeteld.
Toen kreeg die kleine kern een goed gezag
van volksgetrouwen, die zich schaarden
aan de zijde van de Vlaamse kleinen, de gewijden
door eenvoud en verdriet. Dat waren andere tijden.

II.

Maar weer bleek 't lot 't arm Vlaanderen niet genegen.
Ten tweeden male leidde een wereldbrand
de besten van ons volk weer op verdeelde wegen.
De staat keek grijnzend toe en greep de kans
om volkscultuur en eigenheid te slaan,
in zinnebeeld en trouw aan idealen.
De zuivere toren mocht niet blijven staan.
Hij moest en zou de harde tol betalen,
die de vijandige staat weer eisen dierf
van 't lam geslagen en verscheurde volk.
Geen toren kan bij nacht de haat weerstaan:
de daders konden ongestraft hun gangen gaan.

III.

Voor 't Zuidelijk Nederland rees zwart de tijd:
zijn "Zwartboek" schreef Wies Moens, heen ging Verschaeve,
monddood werd 't Dietse Vlaanderen, wijl de staatse nijd
de trouwen nedersloeg. Maar als een goddelijke gave
in nood en fet verweer, stond weer een kleine schaar
voor nieuwe arbeid klaar: de toren moest herrijzen.
Trots en verbeten stonden, wist Van Wilderode,
Vlaanderens vendels, van nieuwe tijd voorbode.
De bedevaarten brachten velen op de been.
Volk en leiders gingen eindelijk beseffen
de echte nood van 't land en steen na steen
herrees de ranke toren, en niemand zou verheffen
een stem van onbegrip. Geen wanklank viel te horen.
Alleen nog geestbederf kon deze opgang storen.
Ontrouw en eigenbaat tastten toch "leiders" aan.
Het volk, geheel verward, kon geen bedrog verstaan.
't Vergif was uitgestrooid door eigen "leiders".
De harde tweespalt viel niet meer te ontwijken.
Wie zorgt voortaan voor schoonheid en voor volkse trouw?
Een nieuwe Dietse kern zal waken en her-ijken!

De achtste IJzerwake staat voor de deur!

2009-08-13T11:19:00.000-07:00

Binnen enkele luttele weken, op zondag, de 23ste van de oogstmaand houden wij, Vlaamse en Dietse nationalisten, al voor de achtste keer onze IJzerwake, op de weide in Steenstrate, bij het monument voor de Gebroeders Frans en Edward van Raemdonck. Als de "grote" gazetten -twee of drie?- én de regimegetrouwe links-belgicistische omroepen, zich vanuit hun ivoren redactietorens de moeite getroosten om de herdenking van de Vlaamse IJzerfrontsoldaten én hun oproep tot "Zelfbestuur, Godsvrede en Nooit meer oorlog" met eigen oren en ogen te volgen, zullen we ons, als organisatoren, nog steeds niet verbazen om de schrale, verdraaide en flauwe verslagjes. Hoogmoed, hooghartigheid en zeker minachting voor een grote en waardevolle zaak en voor een bijna 150-jarige strijd voor het behouw van onze taal, cultuur en eigenheid, zullen zichzelf ooit ten gronde richten of...verdampen in de eigen leegte.

Op die achtste wake zal onze nieuwe voorzitter, Wim De Wit, ook voorzitter van het OVV (Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen) aantreden en zal hij ongetwijfeld een sterke toespraak houden. Over het thema van dit jaar, "Welvaart én Welzijn door Onafhankelijkheid" - De Wit ook wel zal aansnijden dient zich in Steenstrate een eminent en radicaal spreker aan: de ervaren journalist, economist en Trends-directeur Frans Crols. Van zijn juiste inzichten en nationalistische overredingskracht ben ik, die lang geleden collega van hem was op de - nu niet meer herkenbare - Gazet van Antwerpen (échte Frut nu!) overtuigd. De bindteksten vloeien uit de pennen van uw blogmaker, althans de herdenkingsteksten bij de Bloemenhulde, en van Anton Aldi (Mark Diependaele), die al vele jaren zijn sporen heeft verdiend op het Vlaams-Nationaal Zangfeest. Van de voordrachtkunstenaars, Elke Heylen en Hans Schoofs verwachten weer het allerbeste, evenals van de optredende zangers en van de begeleidende muziek. Nu nog hopen dat het al te schaarse Dietse, Nederlandse accent duidelijk tot uiting komt, in de toespraken en in - hopelijk vele - prinselijke oranje-blanje-bleu-vaandels. En denk er aan, beste vrienden, kom op tijd, want (te) laat opdragen schaadt een ordelijke en stijlvolle plechtigheid. Het is in de stijl, de toespraken en de teksten dat wij een hemelsbreed verschil maken met de plebejische en bonte (?) kermis in Kaaskerke-Diksmuide. Ik wens jullie allen een hartverwarmende achtste IJzerwake toe! Trouw-Diets!

Nadert de dood van Doel?

2009-07-14T01:26:00.000-07:00

Al een hele tijd is maandag 31 augustus e.k. (Oogstmaand) vooropgesteld als de dag waarop het "woonrecht" in het bedreigde, liefelijke Doel aan de Schelde vervalt... Al wordt er sinds enkele maanden niet meer brutaal gesloopt (na een rechterlijk vonnis...), toch is er geen zekerheid over wat er nu gaat gebeuren... Een typisch Belgisch-Vlaamse situatie! De verdedigers van het behoud van het dorp, volgens de wil van een tweehonderdtal honk- en beginselvaste inwoners, met name die van "Doel 2020" en de vredelievende, bravere vrouwen en mannen van "Kunst-Doel", onder wie een reeks dichters en DorpsDichter-Doel 2009, Frank De Vos, wachten af... Die artistieke, dichterlijke "vleugel", "Kunst-Doel" organiseert alvast op donderdag 27 Oogstmaand een stralend concert met barok- en modernere muziek in de stijlvol gerestaureerde barokkerk van Doel. De twee bewonderenswaardige vrouwen die dit organiseren zijn Frie Lauwers, zelf inwoonster van Doel, en Eva van Tulden, beiden voorvechtsters van een zinvol alternatief, "Kunst-Doel", die het cultuurhistorisch waardevolle, 13de-eeuwse dorp willen handhaven aan de Schelde, als een artistiek alternatief, in harmonie met de haven (voor zover dat mogelijk zal blijken...). Het laatste concert in (voor) Doel of sterven in schoonheid.

Dit "afscheidsconcert" voor het "geschandaliseerd en geterroriseerd" dorpje moet waardig zijn, vinden deze dames. Kunst-Doel vzw, Koma-ar Educatief vzw, Calcant vzw i.s.m. Dorpsdichter-Doel Frank De Vos bieden daarom een programma én een voorprogramma van de bovenste plank! Dé hoogvlieger van het programma is het "Stabat Mater" van Giovanni Battista Pergolesi (1736), zowat het populairste klassiek-barokke werk in onze tijd! Het voorprogramma laat je nog meer meesterwerken uit de barok beluisteren: het Concerto Grosso van Georg Friedrich Händel (Handel), het Concerto in A voor Klavecimbel van J.S. Bach en het "Remember me" van Purcell. In die sfeer van "sterven in schoonheid" brengt Dorpsdichter Frank De Vos zijn "Lamentatio voor de laatste moeders en vaders van Doel"... De andere vertolkers zijn Cristel De Meulder (sopraan), Patrick van Goethem (altus), het strijkersensemble "Un Moto de Gioia", o.l.v. Hans Cammaert, het "Ensemble Voces Aequales" o.l.v. Paul Dinneweth en Jan van Mol, klavecimbel.

Kaarten zijn tegen 25 euro te verkrijgen bij: www.onti.be of op het nummer 070-22.33.20; ook bij Kleding De Rop, Grote Markt, Beveren en drukkerij Cleiren, Dorpsstraat, Kieldrecht; telefonisch ook op het nummer 0495-16.64.75 en elektronisch: www.kunstdoel.net. - De organisatoren gaan voor een volle kerk, als eerbetoon aan een dorpje dat meer dan veertig jaar weigerde te verdwijnen... Deze mensen schaarden een grote groep sympathisanten achter zich, onder wie veel dichters, beeldende kunstenaars en musici. Maar wat zal dat alles, dat pure idealisme, vermogen tegen de brutale, officiële moordaanslag, zoals die eerder werd gepleegd op Austruweel en andere Scheldedorpen. Naast de Antwerpse havenbaronnen is de huidige aanvoerder van de (Belgisch-)Vlaamse regering, Kris Peeters, de voornaamste verantwoordelijke voor het slopen, verwoesten, van de kaart vegen van het liefelijke, historische dorp. Daarom besluit ik met een superieur, sarcastisch gedicht van mijn vriend Mark Meekers, van 2007 tot 2009 de eerste Dorpsdichter van Doel. Sedert de eerste lentedag van dit voor Doel allesbehalve "lentelijke" jaar is Frank De Vos nu Dorpsdichter (2009-2011...).

ONKREUKBAAR
----------------------------

(Voor een Vlaamse mini-ster)
een straat geschraapt tot op de fundamenten
van de stilte, leegte geraapt, gedemonstreerd
hoe onherstelbaar mooi puinen kunnen zijn.
het schreeuwt om een standbeeld voor
de kunstenaar, maar een politicus is zo aan-
en voorbijgewaaid. nog woekert de plaag van
kinderen en ogedierte, loopt het leven tegen
de muren op. voortaan regeert het Vlaams
Genie, een minister bij de subtiliteit van
zijn voorhamer. in geldwolven groeien nooit
zachte tanden, ook niet in een democratie;
hun kettingzagen zingen vals. hun scrapers
grommen. toch zullen zij hun kaken op
ons breken zolang het licht van de dode
sterren blijft vallen. onze weerloosheid
is weergaloos, herinnering hardnekkig.

Mark Meekers
(uit "Doelgericht", 2009)

Belgische "eerste" hoort niet bij graf Van Wilderode

2009-06-08T01:52:00.000-07:00

Hoe ver het kan gaan, dat ontbreken en zelfs tegenwerken van de al zo zwakke Vlaams-nationale, volkse fierheid in dit landje...! Die broodnodige fierheid meldde ook al "afwezig" in het Anton van Wilderode- herdenkingscomité in zijn geboortedorp Moerbeke-Waas, toen dat enige tijd geleden besliste om niemand anders dan de... belgische premier Herman van Rompuy als spreker uit te nodigen bij het graf van de radicaal Vlaamsgezinde en wezenlijk anti-belgische dichter (tijdens de herdenking op zondag 28 juni e.k.), geboortedag van de poëet!! Waar halen ze het?, denkt zowat elk rechtgeaard mens. Algemeen menselijk en enigszins literair-historisch bekeken schijnt deze Van Rompuy wel enige bewondering voor de grote dichter, vertaler en literatuurkenner van Europees niveau aan de dag te leggen. Maar nu de man verleden jaar uit de oude kast werd gehaald om het al zo lang zieltogende, volksvreemde en Fransgezinde landje te "redden" is het absoluut absurd en provocerend voor elke bewuste Vlaming en zeker voor elke nationalist!! Een mogelijke verklaring dringt zich hier op: daar het provinciebestuur van Oost-Vlaanderen de inrichting van Van Wilderodes woonhuis in Moerbeke als letterkundig museum en ontmoetingscentrum op de lange baan schuift met drogredenen als "geen toeristische ligging" en "te klein" en met als werkelijke redenen het gebrek aan bereidheid - en aan geld? - om dit dierbare huis van onze voornaamste en grootste Vlaamse én ook Nederlandse dichter van de 20ste eeuw de eer te geven die het verdient, wordt er aangeklopt bij Van Rompuy, een oude CVP-krokodil... Bij het comité wordt dat ontkend, maar wie haalt dan zoiets in zijn hoofd? Bovendien is Van Rompuy een eerder zwak, niet Vlaams- én niet dichterlijk bevlogen spreker! Op die manier worden de Vlaamsbewuste vrienden, sympathisanten, intellectuelen en lezers van Van Wilderode (Cyriel Coupé) weggehouden van de herdenkingen. Een onbegrijpelijke flater alleszins! - Het laatste woord daarover is zeker nog niet gesproken.

Ik reageer met een fel bevlogen gedicht dat de vurig Vlaams-nationalistische én zuiver begaafde dichteres Aleidis Dierick schreef n.a.v. de tiende verjaardag van Antons overlijden in 2008. Dit gedicht was ook bedoeld voor de IJzerwake in Steenstrate.

In Memoriam Anton van Wilderode (1918-1998)
-----------------------------------------------------------------------
De jaren? Zij kwamen en gingen.
Wij hebben uw stem gemist,
de zachte, de hese.
Dichter, blijf spreken!

Een staat die u haatte en vreesde
heeft uw naam uit hun canon gewist;
in dit land zijn er altijd velen
bereid om, wie Vlaming is,
zonder pardon te schofferen.
Niet door hén wordt de toekomst beslist.
Een lied kan de eeuwen trotseren.
Gij hebt het in hardsteen gegrift:
"Wij hebben ons niét vergist."

De jaren? Zij kwamen en gingen.
Wij hebben uw stem gemist,
de zachte, de hese.
Blijf zingen, dichter, blijf zingen!

Uw liederen, wij blijven ze horen.
Uw woord en uw wederwoord;
het ruist om de eenzame toren
waar men uw pen brak en later uw hart.
Uw vers ruist in vlinderstruiken,
in de bomenrij om uw huis,
in vogelvluchten. Het fluistert
in water. Uw woord
is al brood op de tafel.

De jaren? Zij kwamen en gingen.
Wij hebben uw stem gemist,
de zachte, de hese.
Dichter, blijf spreken!

Wij hebben uw verzen gelezen
in een avondlijk dorp zonder ouders,
stil, bij een zwijgend graf
waar gij rust bij uw beide
broeders, schouder aan schouder.
De zomers zijn warm daar en heilig.
En zonder geluid valt de sneeuw.
En de jaren komen en gaan er,
over Vlaanderens bedreigde aarde.

Maar uw woord zal alles bewaren.
En een helder gedicht zingt zich vrij
µin de stralende, schitterende vaandels
die zwart en geel openwaaien
in Steenstrate over de wei.

Aleidis Dierick, 2008

En ten slotte, opgedragen aan het Moerbeeks comité én aan Van Rompuy, die het wel nooit zal te lezen zal krijgen:

Volk, word staat!
--------------------------
Volk, word staat, word Vlaamse staat
doe de kansen keren,
wéér wie u met slechte raad
om de wille van de baat
averechts regeren
zoveel slechte heren!

Volk, word staat, word Vlààmse staat
dop uw eigen bonen,
vecht zolang uw hart nog slaat
tot het vaderland bestaat
waarin straks uw zonen
beter zullen wonen!

Volk, word staat! De oude eis
nu in de felle gebiedende wijs!
Eindelijk, eindelijk eindigt de tijd
van uw beschamende horigheid.
Eindelijk neemt gij het lot van uw land
stevig in eigen hand!

Volk, word staat, word Vlààmse staat
om als volk te leven
Nacht die naar zijn morgen gaat,
morgenlicht en dageraad,
dag die onbeschreven
ons wordt toegegeven!

Kerselaar

2009-05-18T23:12:00.000-07:00

Naast de weemoedige herfstmaand september, waarin 't nog fel zomeren kan, is deze Bloeimaand - de meimaand waaraan ik, nu weeral 15 dagen geleden een zowel op de strijdend-Vlaamse actualiteit als op de lentelijke mei-poëzie geënte bijdrage heb gewijd (4 mei) - wel de meest bezongen "prinses" in de reidans der maanden en dat in de literatuur van de hele wereld. De jubel, de intense vreugde om de openbarstende natuur, liet ik hier uit de pennen van Goethe, Heine en Gezelle weerklinken (naast mijn eigen "Merel in Mei").

Voor onze grootste "moderne", romantisch-klassieke dichter Guido Gezelle (1830-1899) was de bloesemende, bloeiende mei een verademing en een bevrijding van de pijnlijke tegenslagen in zijn leven als priester, leraar, dichter en journalist. Na het "kleengedichtje", dat ik op 4 mei citeerde (" 't Was in de blijde mei,/ ei, ei....") haal ik hier het heerlijke gedicht "Meidag" aan, dat de dichter schreef op de eerste dag van de Bloeimaand 1895, toen hij 65 werd. Ik doe dit met een persoonlijke toets: op donderdag 14 mei jk. werd ikzelf 65... Op die dag heb ik geen verrukkelijke lyrische lofzang geschreven, wél een satirische ballade, een stuk levensverhaal van mezelf én een korte typering van de zestien gasten ("groepsgewijs"...), die in mijn woning (appartement) in Berchem tesamen kwamen.

MEIDAG
---------------
De kerselaar zijn trouwgewaad
heeft aangedaan:
vandage moet hij, meidag is 't
ter bruiloft gaan.

Elk taksken is een priem nu, die
bewonden, wit,
tot tenden, in een' witte schee
van blommen zit.

Beruwrijmd, was hij schoon, wanneer
de winter woei:
veel duizendmaal is schoonder nu
zijn bloemgebloei.

Te winter was zijn' schoonheid als
een' beeltenis
des levens, koud en ijdel, zoo
de schaduwe is.

Geen schaduwbeeld en is hij nu,
geen schijn, maar al
dat schoon is, al dat levende, en
dat liefgetal.

't Is bruiloft, en 't is zonneweêr:
de zomermeid
den bruidegom verwacht, die haar
was toegezeid.

Guido GEZELLE
1.5.1895
(uit "Rijmsnoer")

Beste vrienden, geestverwanten en geïnteresseerde lezers van mijn Internet-Utopia: mag ik jullie verzoeken om af en toe eens een commentaar(tje) te zenden op al deze poëtische ontboezemingen en beschouwingen?

Volgende maal, nog vóór het einde van deze "Vrouwenmaand", druk ik hier nog een ontroerend sonnet af van een - ten onrechte - heel weinig bekend, maar zéér begaafd dichter: de Oostendenaar August Vanhoutte (1889-1937). Dit gedicht, een geestdriftige lofzang op de openbloeiende natuur, steekt verrassend af tegen zijn overwegend bittere poëzie.

"Im wunderschönen Monat Mai"...

2009-05-04T23:35:00.000-07:00

De meimaand, met de terechte, volkskundige naam "Bloeimaand" - naast "Vrouwenmaand" (niet kwaad!), "Wonnemaand" en "Mariamaand" - heeft enkele dagen geleden reeds haar intrede gedaan. Een glorieuze maand van bloesemende zaligheid, van groei en bloei, van feestelijkheid! Al zit het weer nog niet in de goede richting, toch moeten de echt mooie meidagen nog komen! - Té koel en wat té winderig was het weer dat wij, moedige deelnemers aan de radicale, anti-belgische "Mars op Brussel" vandaag - ik schrijf dit op zondag 3 Bloeimaand - tegemoet gingen. Maar al bij al kregen we vrij veel zon. Spijtiger was de té geringe opkomst voor die betoging: ik schat het aantal van de stappende, scanderende en - eindelijk weer luid in het Nederlands zingende- betogers op iets meer dan 2000.... Het door het organiserende KVHV (Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond) vooropgestelde aantal van 5000 werd niet bereikt. Met de Vlaamse (en Europese) verkiezingen voor de boeg kon deze betoging een sterker signaal - en nog beter: "wraaksein" (uit "De Vlaamse Leeuw": "Het wraaksein is gegeven. Hij is hun tergen moe...") zijn geweest naar de volksvreemde belgische en naar de slappe Vlaamse "overheid" toe... Het rebels gevoel tegen en de afkeer van deze anti-Vlaamse én anti-Nederlandse, dus "slechte heren", zoals Anton van Wilderode ze voor eeuwig bestempelde, evenals de schrijver van dit utopisch domein binnen het "internet", in zijn gedicht "De slechte staat", is in Vlaanderen al ruim verslapt. Een golf van neo-belgicisme, vooral vanaf 1991, te wijten aan de dood van Baudouin... In dat jaar greep ook de vorige Vlaams-nationalistische betoging in het oude, Dietse "Broekzele" plaats. En dertig jaar eerder stapten niet minder dan 100.000 strijdlustige flaminganten en nationalisten door de aloude, Brabantse en dus Nederlandse stad, tijdens de eerste (1961) en de tweede (1962) Marsen op Brussel. Maar goed nu, de mens van de 21ste eeuw, ook de Vlaming of juister Zuid-Nederlander, heeft veel van die weerbaarheid verloren. Het materialisme, de denationalisering en met name het domme, achterhaalde neobelgicisme, naast de algemene verwarring en het identiteitsverlies op elk gebied zijn de grote schuldigen van deze verslapping en ontaarding! Dat er ook heel wat studenten én andere jongeren mee opstapten is dan toch weer een pluspunt.

Deze meimaand wil ik poëtisch inleiden, met een eigen gedicht en met enkele andere. - In mijn jongste dichtbundel, "Gebleven is de adel", vind je op bladzijde 16 het gedicht "Een merel in mei". Ik druk het hier af.

Een merel in mei
--------------------------
Een eerste mei vol zon
over de vers getooide tuin gegoten
alsof het nooit meer anders kon.
Alleen de merel zingt hier onverdroten.

Hij is van pijn en zorg gespaard
begroet de regen met sonore tonen.
Zijn lied is vrij en onbezwaard
komt ongevraagd de dag bekronen.

Och kon ik toch die merel zijn,
onbezwaard en zingen, onverdroten.
Ik wilde wel die merel zijn
en zingen, fluiten, vastbesloten.

Wie die stijlvolle bundel met, 63 gedichten en vier houtsneden van de Waaslandse graficus Wim De Cock, beldend kunstenaar, dichter en Villonvertaler, kan het boek bij mij bekomen door storting van 20 euro op rek.nr. 979-6189 08-40 van Erik Verstraete, Jos Ratinckxstraat 17, 2600/ Berchem-Antwerpen; tel. 03/448.41.09.

Er zijn talloze meigedichten in alle Eurpese literaturen. Ik koos het volgende eenvoudige, kinderliedje a.h.w., van Guido Gezelle (1830-1899), uit "Driemaal XXXIII kleengedichjes":

'r Was in de blijde mei,
ei, ei,
't was in de blijde mei!
En, komend achter 't land gegaan,
'k zag al de blijde blomkens staan:
't was in de blijde mei,
ei, ei,
't was in de blijde mei!

Puur, zuiver en muzikaal, dit meiliedje.

Wereldberoemd is Goethes (1749-1832) "Mailied", uit de vroege lyriek van zijn "Sturm- en Drang-periode" (de jaren 1770). Het is een wonderbaar verbond van openbarstende, lentelijke natuur en prille liefde. Ook weer heel eenvoudig en daardoor zo mooi!:

MAILIED
----------------
Wie herrlicht leuchtet
Mir die Natur!
Wie glänzt die Sonne!
Wie lacht die Flur!*

Es dringen blüten
Aus jedem Zweig
Und tausend Stimmen
Aus dem Gesträuch.

Und Freud und Wonne
Aus jeder Brust.
O Erd, o Sonne!
O Glück, o Lust!

O Lieb, o Liebe!
So golden schön,
Wie Morgenwolken
Auf jenen Höhn!

Du segnest herrlich
Das frische Feld,
In Blütendampfe
Die volle Welt.

O Mädchen, Mädchen,
Wie lieb ich dich!
Wie blicht dein Auge!
Wie liebst du mich!

So liebt die Lerche
Gesang und Luft,
Und Morgenblumen
Den Himmelsduft.

Wie ich dich liebe
Mit warmem Blut,
Die du mir Jugend
Und Freud und Mut ons

Zu neuen Liedern
Und Tänzen gibst.
Sei ewig glücklich,
Wie du mich liebst

* Flur = veld, beemd
* Blüten = bloesems
* Wonne = gelukzaligheid, heerlijk gevoel
* Himmelsduft: hemelse geur

Een wonderbaar gezang dat een heerlijk verbond tussen natuur en liefde schept! - Vele lieflijke meiliederen bieden de Duitse, de Nederlandse, de Engelse en andere Europese poëzie en dat al sedert de middeleeuwen toen meiliederen als volksliederen werden gezongen. Dezelfde versmelting van liefde en natuur bracht de grote dichter Heinrich Heine (1797-1856), in een befaamd meilied, waaraan ik de titel voor deze bijdrage ontleende:en hier de eerste strofe opdiep.

"Im wunderschönen Monat Mai,
Als alle Knospen sprangen,
Da ist in meinem Herzen
Die Liebe aufgegangen".

"Een vaderland om in het hart te dragen"

2009-04-21T00:04:00.000-07:00

Het is warempel sedert 1 april geleden dat ik nog een tekst met een boodschap of een actuele inhoud aan mijn Utopia-land heb toevertrouwd. Ik had nochtans beloofd dat ik met grotere regelmaat zou opduiken. Door mijn eigen elektronische fout hebben enkele beklijvende paasgedichten mijn blog niet kunnen bereiken, die nochtans uitstekend wordt verzorgd en opgesmukt door mijn nationalistische en Dietse kameraad Björn Roose. Die paasgedichten waren van de hand van groten als Guido Gezelle, Wies Moens en Anton van Wilderode. Maar kom, vijgen na Pasen: daar begin ik niet mee! Ik gooi het dus over een heel andere, volkse en sociale boeg, met de strijd der bittereinders om het behoud van Doel én met een sterk spotgedicht over "een vaderland om in het hart te dragen".

Op de eerste plaats blijft de strijd om het behoud van (wat er nog overblijft van) het mooie en historisch waardevolle Scheldedorp Doel actueel en wordt het verweer van de dappere bittereinders van "Doel 2020", onder leiding van Jan Creve, in de komende maanden nog bitterder. Op 31 augustus vervalt immers het woonrecht in Doel. Nog een 200-tal Doelenaars willen niet weg. De leugens van de "minister-president van Vlaanderen", Kris Peeters, met name dat hij ons door de "crisis" zal loodsen - God betere het! - door onze welvaart te herstellen, die in hoge mate - vindt deze CVP-er - afhangt van de havens... daar moeten we alles voor over hebben, voor die gulzige moloch van de Antwerpse haven..., daarvoor moet het Waaslandse dorp Doel worden gesloopt, op brutale wijze platgewalst. De moedige militanten krijgen wel de morele steun van een hele groep Wase, Antwerpse en andere dichters en van de ijverige vrouwen van KunstDoel - Eva van Tulden, Frie Lauwers, Dianne Nuyts en Marina Apers, die aan de havenheren en aan de Vlaams-Belgische regering voorstellen om Doel te behouden als een "kunstendorp", met tentoonstellingen, poëzieavonden, concerten enz. De dorpsbewoners steunen dat alles heel geestdriftig. Toch blijft de vraag: dringen alle acties, zacht-poëtische, muzikale en beeldende, wel door tot de domme, a-culturele koppen van de Belgisch-Vlaamse heersers rond de engelachtige hypokriet Peeters en tot de brutale vlerk Schalk van de "Maatschappij Linkeroever"? Ik geloof van niet. Zoals steeds in dit bekrompen land zullen we, met veel "laatste Mohikanen van goede wil" de strijd zélf moeten voeren, met de eigen mensen en met zoveel mogelijk sympathisanten. In Nederland gaat dat wel: het dorp Ruigoord blijft bestaan binnen de haven van Rotterdam en de overheid is niet zomaar botweg tot ontpoldering bereid... Het Saeftinghe-dok is niet meer nodig en de zgn. crisis belet de aanleg ervan... Zo horen en lezen we toch... Waarom dan Doel (laten) vernietigen en daar een nutteloos en zinloos stuk braakland laten liggen? Wat dichters van formaat als Mark Meekers, Frank De Vos, José de Poortere en uw dienaar schreven en schrijven, dringt niet tot de domme regeerders-koppen door! Die lezen dit utopisch blog toch niet en ze halen hun schouders op bij ons protest, of ze nu "links" zijn of "rechts". Om Doel weer eens poëtisch recht te doen, kies ik dit keer voor een heel vroeg Doel-gedicht en wel "Doel 2" uit de bundel "Ik adem mijn eigen aarde". Vijftig Waaslandse gedichten van mijn vriend Anton van Wilderode (1918-1998). Deze bundel verscheen in 1974. Het gedicht is dus bijna veertig jaar oud... Profetisch, zoals een groot dichter dikwijls is, uit hij de angst om het bedreigde dorp:

DOEL 2
--------------
De lege zondagmiddag strompelt voort
alleen gelaten na 't gelui der klokken;
de luie netten hangen opgetrokken,
een zak vol wind, en niemand meer aan boord.

Het water moeizaam heeft het laatste woord
tegen de schoeiingsborden en de bokken;
een kleine rietgors ruist omhoog met snokken
als vastgebonden aan een iele koord.

Het dikke slib gedijt en ongestoord
waadt stroomopwaarts het riet met dichte rokken,
maar op de horizon groeien de dokken.
De laatste visser doet of hij niet hoort.

Maar in dit land kent men geen schaamte. Zo lees ik ook in een schamper en fel spotgedicht van een andere Waaslander, die zich "Simon Schamp" noemt. Het gaat hier uiteraard om belgië, maar de huidige, "Vlaamse" regeerders zijn ook al besmet door de oude belgische ziekte. Onze toekomst, als Brabanders, Vlamingen en Limburgers, is Nederlands, geleidelijk groeiend naar een Nederlandse staat! Veel in het volgende gedicht is van toepassing op de aanslag op Doel!

Een vaderland om in het hart te dragen
---------------------------------------------------------
Dit is het vaderland waar men geen schaamte kent.
Waar normen even snel als damp vervagen.
Waar diefstal en corruptie ongeremd
De oorzaak zijn van stijgend onbehagen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.

Dit is het vaderland waar men de wetten stemt
Om tegenstanders te belagen.
Waar men belastert, broodrooft en de rechten schendt
Van hen die heel terecht om uitleg vragen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.

Dit is het vaderland waar elke delinquent
Met vrucht en onbevreesd, zijn kans kan wagen.
Waar hij wordt opgevangen en verwend
Tot aan het einde van zijn dagen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.

Dit is het vaderland waar elke zuurverdiende cent
Met zorg wordt nagepluisd en aangeslagen.
Waar vorst en paladijnen permanent
Als ratten aan de staatskas knagen.
Dit is een vaderland om in het hart te dragen.

Dit is het vaderland. Dit is de circustent,
Waarvan wij hier met schroom gewagen.
Het rotversleten monument,
De ergste van de zeven plagen.

Dit is het vaderland dat wij ten grave dragen.

Simon Schamp

(Afbeelding boven : SS Vaderland, een "belgisch" stoomschip dat voor de Red Star Line op de lijn Antwerpen - New York voer vanaf januari 1873. Het werd in maart 1989 omgedoopt naar "Géographique", ging onder Franse vlag varen en zonk in oktober van datzelfde jaar ten gevolge van een aanvaring ...)

Dichters, kunstenaars en Doelenaars voor "KunstDoel"

2009-04-01T05:04:00.000-07:00

Dichter Frank De Vos heeft op zaterdag 21 lentemaand, bij het prille ontwaken van een - net als het Waaslandse Scheldedorp Doel zelf - verzuipende "lente" de eerste DorpsDichterDoel, Mark Meekers, opgevolgd. Uit zeventig inzendingen van poëten uit heel Vlaanderen, werd zijn gedicht "Habeas Corpus" ("We hebben een lijf") door de vijfkoppige jury - Mark Meekers, Dianne Nuyts, Willem Persoon, Bert Bevers en Karel Sergen - als het sterkste bevonden: "actueel, nostalgisch én strijdvaardig". Dit gedicht kan je hieronder en op Google vinden onder "Frank De Vos" en ook onder "KunstDoel". Er waren nog vele andere inzendingen, waardevol naar inhoud en vorm (stijl), die niet werden bekroond noch "eervol vermeld". Eéntje ervan was dat van uw dienaar-dichter, samensteller van dit "Utopia" (="nergensland"). En juist het lieflijke, al uit de 13de eeuw stammende, Waaslandse dorp Doel, wordt, onherroepelijk én wraakroepend, een - zij het zeer negatief - "utopia"... Je kan het hierbij, na dat van Frank De Vos - dat écht een bekroning verdiende! - ook lezen. Ik zond het in onder de schuilnaam "Luctor et Emergo" (=Ik worstel en ik blijf boven!), de zeer toepasselijke wapenspreuk van het zo nabije Zeeland.

Dichters, schrijvers en juryleden praten véél, terwijl de echte voorvechters voor het redden van wat er nog te redden valt in het steeds verder bedreigde en verwoeste Doel, op de barrikaden gaan staan: Jan Creve en zijn dapperen, vrouwen en mannen van "Doel 2020", die op de daken klimmen én voor de bulldozers post vatten... Aan hén draag ik volgende gedichten op: dat van Frank De Vos, dat van mezelf én nog één van José De Poortere, priester en dichter van Sint-Niklase oorsprong, dat - toevallig - dezelfde titel heeft als het mijne: "Doelstelling". Hij nam het op in zijn bundel "De navel van de wereld" (1999, Uitgeverij Zuid en Noord, Beringen). Dé voornaamste én voor de toekomst beklijvendste Doel-dichter blijft alleszins Mark Meekers, van wie ik in deze blog én in 't Pallieterke al enkele gedichten publiceerde. Op die - feestelijke én bittere - zaterdagavond 21 maart - stelde hij een nieuwe bundel met zijn 55 Doelse én dwars-rebelse gedichten voor: "Doelgericht". Jammer genoeg is dit, fraai met een eigen kunstwerk versierde, boek slechts in beperkte oplage bij de dichter te verkrijgen. Hij gaf het in eigen beheer uit. Opstandig, prachtig-sarcastisch en soms cynisch, dàveren deze gedichten naar de toekomst, stérker dan de gruwelijke bulldozers van de "Vlaams-belgische" baas Peeters... Ik kies één van deze bijzonder sterke, beklijvende gedichten, sowieso een aanklacht tegen de huidige, Vlaams-belgische politiek: "Archeologie" (blz. 52 in de bundel).

Habeas Corpus
----------------
Wij hebben een lijf, omdat we geen stad zijn,
geen samengedreven vee, geen blauwe r
die aanrolt op het betonrot van een havendok,
omdat we taarten eten, smoutebollen bakken,
er joelende kinderen spelen,
omdat de boer zijn boerin hier kust, er nog
een molen staat, er geen metaalmoeheid raast,
omdat we geen klaplong zijn, geen palliatief verhaal,
geen geslepen gebit van een baggerkraan
omdat we hier 's avonds de soep uitscheppen bij elkaar
op de stoep, om ons gezicht een laatste praatje slaan.
Wij hebben een lijf, omdat we geen stad zijn
en "zie je" zeggen, en "ook zo", we ons Doel
noemen, niet Guantanamo Bay.

Frank De Vos

"Doel-stelling"
-----------------

Dichters en arme duivels zijn nu aan zet!
Een laatste garde Doel-minnaars doet weer geloven
dat uit vernieling en verdriet nog kan naar boven
komen wat woord, muziek en beeld deels heeft gered.

Kan kunst dan toch dit dorpje redden,
zo klein en broos in d'oude stroom gebet?
Onraadbaar is de toekomst, maar onze wil wordt wet,
als weinige vrouwen, mannen ook de stem beletten

die moedeloosheid en onmacht steeds weer staaft
en voor het dorp de kuil nog dieper graaft.
Wordt dit geen utopie: herleven uit de kunsten
van dichters, die voor laatste Doelenaars hun gunsten,

schoon en schamel, mild en vrij ten dienste stellen?
Die gezellen, zangers ook en beeldenaars, van elke tijd
zijn zij. Ten langen lest' verdrijven zij 't beknellen
van velen in het keurslijf van de slechte staat en tijd!

Als Zeelands wapenspreuk wordt hun het weten
dat 't felle worstelen en niet verzuipen tot gebod
geworden is in dit onzalig land; dat spot
met 't smalste stukje lieve aarde hen nog verbeten

teisteren zal. Maar zijn niet de poëten de bazuinen
die schallen, eeuwenoud en onversaagd, tot 't verweer
in hart en geest van velen daagt en uit de kruinen
van de trouwe ritselbomen trilt zoals weleer?

Luctor et Emergo!
20 wijnmaand 2008

In de jaren 1990, toen de bedreiging van het slopen, afbreken en verwoesten van Doel door de "Maatschappij Industrialisatie Linkeroever" steeds duidelijker werd reageerden reeds enkele voorname Vlaamse dichters op die aanslag op een oud, historisch waardevol, Waaslands dorp. Onder hen de uit Sint-Niklaas afkomstige priester José De Poortere, oud-leerling van Anton van Wilderode, in het gedicht "Doelstelling" - toevallig met dezelfde titel als dat van je "realistische utopist"..., maar wel heel anders dan toonaard. Het werd opgenomen in José's bundel "De navel van de wereld" (1999). Lees maar!

"Doelstelling"
------------------

Ze willen Doel onteigenen
berekenen in Euro.
Een juist herstelde kerk
heeft minder waarde dan een dok,
bejaarden zullen als bloempotten
worden verplaatst, verplant.

Mijn bed staat niet in Doel
ik vang er zelfs geen krabben,
maar waarom blijven de koeltorens
ongehinderd op de nieuwe havenplannen
waarom beslist een meerderheid
van Antwerpse arroganten?

Is dit een stammentwist, een dorpje
in een Wase polder, een handvol mensen
van over het water tegen een grote stad
die verder uitbreidt als een olievlek
gedreven door het Vlaamse centralisme
een resistente virus van geld en macht?

Of wordt in Doel een ramp verwacht,
moeten de mensen nu al vluchten?
Is Antwerpen zelf wel veilig
als de zuidpool in de broeikas smelt
de oceanen en de zeeën groeien
en alle havens in de lage landen sterven?

José de Poortere
(uit "De navel van de wereld", 1999)

Ik besluit met het fel-sarcastische gedicht uit de bundel "Doelgericht" van Mark Meekers:

Archeologie
----------------------
ooit spelen hier weer kinderen als het
geluid van containers vol schroot voor
Afrika is weggeroest, alle dioxine geëx-
porteerd, er geen munt meer rolt voor

€-rotici. Doel spiegelt nog in de plassen,
is nooit meer uit het water weg te wissen.
de kans is groot dat tussen baggerspecie,
haaientanden en betonrot een fossiel uit

het Cynicum wordt gevonden: de tijd dat gods
ster doofde, die van Peeters straalde.
een schedel zonder gehoorbeentje, bril-
letje bijziend en haaks op humaniteit.

hoe kwam hij om? gleed hij van het jacht
dat over de Schelde stoeide in een regen-
boog van zuurstokkleurtjes? brak hij zijn
nek in de kloof tussen burger en politicus.

In het spoor van Mark Meekers: Doel krijgt tweede dorpsdichter

2009-03-17T02:22:00.000-07:00

Hij hoeft de eerste dorpsdichter van het bedreigde en al deels gesloopte Scheldedorp Doel, Mark MEEKERS, wel niet te evenaren - daar is weinig kans op ...-, maar de tweede DorpsDichterDoel is op komst. Op zaterdag 21 maart om 20 u., de eerste dag van de lente nog, maakt hij zijn opwachting in de gezellige -dus nog niet platgewalste- "De Doolen" (Engelse Steenweg) in het dorp, dat de voorbije dagen weer akelig en ten hemel schreiend in het nieuws kwam. Ikzelf heb deelgenomen met één gedicht aan de poëziewedstrijd die aan de verkiezing van die tweede Doelse dorpspoëet voorafging. Mijn eigen gedicht kan ik hier, vóór dat "dichtersfeest" - spijts alle ellende en vernieling door de "Vlaamse" overheid (de schijnheilige Kris Peeters op kop...)- nog niet afdrukken. Ik begin dan met één van de 55 Doelgedichten van Mark Meekers (Marcel Rademakers uit Heverlee):

DOELEINDE
--------------------
Ingeschreven in de dodedorpenalmanak bij
Oradour, My Mai, hommage aan de dood-
gravers. als je vanuit je pretentie van 60 ja-
ren, eeuwen gebakken leem gladstrijkt,

beeft je hand? tweeling-koeltorens, pluimen
op de hoed van de elektriciteitslobby. als je
van daarboven naar een lampje speurt, gaat
er jullie dan een licht? Wij zijn reizigers

op "deurganck" in de tijd. het grootste graf
ligt gedolven. een koning knipt al het lintje.
troost de erfgoedminnaar, steek het dorp
in een container, bouw het in Singapore

weer op. wie betaalt de waterrekening van
de zondvloed? keilt de ultieme kei door het
raam van de woede? de doden zullen met
hun vuisten op de stalen rompen hameren.

Op een ander, ontroerend gedicht over het hem al in zijn kindertijd dierbaar geworden dorp Doel, paste Mark Meekers de titel van een veel geprezen historisch werk over Vlaanderen toe: "The fair face of Flanders" (Vlaanderens fraai gelaat), een schitterend werk van Patricia Carson, een Engelse geschiedkundige, die in dat andere idyllische dorp aan een rivier, in Afsnee aan de Leie woont.

The FAIR FACE OF FLANDERS
---------------------------------------------------------
in het mooie gelaat van Vlaanderen niet
de waterige blik van Brugge, niet de rode
neus van Gent, minder nog de grote mond
van Antwerpen. slechts een boerenpukkel.

maar laat het dorp dorp zijn. spreek het
niet aan met "U". het is "gij" zoals ge weet.
solidariteit staat hier niet in uitverkoop.
pas het geen maatpak, geen hoge boord.

ket landschap loert door het sleutelgat.
je moet eindeloos over de polder staren
voor een steen je oog treft. hoe het dorp
uit alle macht vredig is, nog de taal kent

van vlaamse gaai en wielewaal, schatkist
is waarin het glinstert van de sterren,
streling waar je niet op uitgekeken raakt,
die een blinde bewonderaar van je maakt.

Ten slotte, vrienden en geestverwanten, mijn eigen volksverbonden en nationalistisch getint Doel-gedicht, dat ik in de oogstmaand van 2008 schreef. De titel is geïnspireerd door Anton van Wilderodes prachtige tweede groot fotoboek, uit zijn bekroonde dichtbundel "En het dorp zal duren" (1986).

ZAL HET DORP NOG DUREN?
---------------------------------------------------
Zal het dorp nog duren,
zoals Van Wilderode zegt?
Houdt verbeten weerstand muren,
warm bewoond, nog gaaf en recht

tegen een niets ontziende overmacht?
Ik wil, zoals de Doelse boeren, wel geloven
dat geestdrift en verweer, een felle kracht,
dat slopen en vernielen kan te boven

komen. Maar vernielzucht in de naam
van heilige "vooruitgang" valt toch niet te stuiten.
't Besef van zelfbehoud in eigen naam
is in dit kortzichtig en bekrompen land,

een "Belgisch" Vlaanderen, al eeuwen zoek.
De weinigen die eigen rechten eisen
en eigen grond, houden zich wel kloek,
maar "overmacht verplettert heldenmoed", wist Sneyssens,

zoals hem Rodenbach zo tragisch zag.
Dit kleine Wase dorp, een parel aan de Schelde,
verdient ons aller steun, onder de vlag
van 't Vlaamse volk, het eeuwen lang gekwelde!

Erik Verstraete
(oogstmaand 2008)

Mijn volgende "utopische" - maar toch ook realistische - bijdrage zal gewijd zijn aan het "dichtersfeest" van 21 maart, met de aanstelling van een twee "DorpsDichterDoel". Gastvrouw van de avond is de fervente ijveraarster voor een artistiek Doel, een "KunstDoel". Of dat van officiële zijde zal worden aanvaard, is nog zeer de vraag. Niettemin: "Het is niet nodig te hopen om te ondernemen, noch te slagen om te volharden" (Willem de Zwijger).

Hadewijch en Lucienne Stassaert: van lente en minne!

2009-03-10T01:33:00.000-07:00

In mijn Utopia-tekst van 4 maart jl. heb ik beloofd niet meer zo lang te zullen wachten met nieuwe poëtische en satirische bijdragen -Diets en Vlaams-nationalistisch gekleurd uiteraard - te zullen "posten" naar hopelijk zo veel mogelijk geïnteresseerden. Dat doe ik dan nu. Belofte maakt schuld! Ik tracht me voortaan aan een frequentie van één of twee maal per week te houden. Velen lezen dit utopisch en poëtisch internet-verhaal en ik hoop dat er ook enige reacties zullen komen!

Vandaag wijd ik aandacht aan twee Vlaamse - beiden in wezen Dietse- dichteressen: de 13de-eeuwse, Brabantse (Antwerpse) mystica Hadewijch, één der grootsten van de wereldliteratuur!- én de moderne, zéér gedreven en hoog begaafde Antwerpse: Lucienne Stassaert (° 1936), wier bundel "In de laai van het vuur - Camille Claudel" werd bekroond met de Dr. Ferdinand Snellaert-prijs van de VVNA (Vereniging van Vlaams-Nationale Auteurs). Camille Claudel, zuster van de beroemde, uitgesproken katholieke schrijver, was als beeldhouwster één der grootste Franse en Europese kunstenaars van de moderne tijd. Zij was een zeer rebelse en nonconformistische vrouw, die hevig vocht om haar rechten als kunstenares. Verstoten en naar een psychiatrische instelling gestuurd door haar moeder en broer, leidden woede en verbittering haar naar een - tijdelijke - waanzin! Zij is één der kunstenaressen en bijzondere vrouwen die de bewondering en het inleveringsvermogen van dichteres Lucienne Stassaert wegdragen. Andere speciale vrouwen, kunstenaressen van wereldformaat zijn Hadewijch, de Amerikaanse dichteressen Emily Dickinson, Sylvia Plath en Rachel Baes, schilderes en bewonderaarster van Verdinaso-leider Joris van Severen! Stassaert vertaalde poëzie van Dickinson en Plath, schreef gedichten bij schilderijen van Rachel Baes en evoceerde op aangrijpende wijze het tragische leven van Camille Claudel. Wat nu de grootste en wonderlijkste kunstenares van allen betreft, Hadewijch, van haar hertaalde Lucienne een twintigtal gedichten en liederen, uit de "Mengeldichten" en "Strofische Gedichten". Op een voorbeeldige wijze en met een sterk inlevingsvermogen brengt zij de, door de hoofse "Minne" geboetseerde maar tot God gerichte gedichten nader bij - verstandige en schoonheidsgevoelige - lezers in een prachtig uitgegeven boek, dat, onder de titel "Minne is wonderzoet in al haar stormen" (in Hadewijchs "Diets" of Middelnederlands: "Dat suetste van minnen sijn hare storme") bij de Leuvense Uitgeverij P verscheen. Door haar hertaling van de diepzinnige Minnepoëzie van Hadewijch, bevestigt Lucienne Stassaert het eeuwige karakter van de lyriek van haar grote voorgangster.

Waarom verbond ik nu de grote, mystieke Minne - op wereldlijke, hoofs-middeleeuwse lijst geschoeid - met de lente in de titel? Omdat, enerzijds en algemeen-menselijk bekeken, de lente, de ontluikende natuur het verlangen naar - geestelijke én lichamelijke én erotische liefde - opwekt. Anderzijds gebruikt Hadewijch, in haar hevige hunkering naar de grote Minne voor God, een aangename natuurverrukking als zgn. "Natureingang" om dan, tegengesteld aan dat heerlijke, "warme" natuurbeleven, de grote eenzaamheid en de "ijskoude" nood van de minnaar (minnares) weer te ondergaan. De Minne was voor haar, na en naast een zeldzame, intense vreugde, meermaals en overvloedig een kwelling en een marteling, omdat ze de volheid, de goddelijke diepte en schoonheid ervan, niet bereiken kon. Ik geef een voorbeeld van een "Natureingang" (Duits voor "natuuropening" van het gedicht) uit één van haar "Strofische Gedichten" (XVII) én van de daaropvolgende plotse nood om het onvervuld verlangen naar de Minne. Daarna volgt de mooie vertaling van Lucienne Stassaert:

HADEWIJCH (uitspreken: Hadewig)
--------------------
ALS HEM DIE TIJT VERNUWEN SAL
-------------------------------------------------------
1.
Als hem die tijt vernuwen sal,
Nochtan es berch ende dal
Wel doncker ende ontsiene overal;
Doch gheer die hasel bloyen.
Al hever die minnare ongheval,
Hi sal in allen groyen.

2.
Wat hulpet hem bliscap ochte tijd
Die gherne in minnen name delijt,
Ende niet en vint, inder werelt wijt,
Daer hi met trouwen op mach rusten
Ende wil vri toe segghen: "lief, ghi sijt
Die minen gront mach custen".
-------------------------------------------------------

ALS HET SEIZOEN ZICH VERNIEUWEN ZAL
--------------------------------------------------------------------
1.
Als het seizoen zich vernieuwen zal,
Ofschoon het in berg en dal
Nog donker en kaal is overal,
Gaat de hazelaar toch al bloeien.
Al heeft de minnaar tegenval,
Hij zal in alles groeien.

2.
Wat helpt hem blijdschap of lentetijd
Die zich 't liefst in 't minnen zou hebben vermeid,
Maar niemand kan vinden, wereldwijd,
om in vertrouwen bij te rusten
En tegen te zeggen: "Lief, gij zijt
Diegene die stilt mijn diepste lusten."

Hadewijch moet dit gedicht - dat hier niet volledig is afgedrukt - hebben geschreven bij het ervaren van het prilste lentegevoel, (eind januari of februari), als de wonderbare "toverhazelaar" ontluikt en gaat bloeien!

Eerste maartdag én eerste lenteadem!

2009-03-03T23:43:00.000-08:00

De eerste dag van maart, zondag 1 maart, was ook een door de natuur mild begenadigde eerste lentedag van dit jaar. De meest gebuikte "volksnaam" van deze maand is eenvoudig "lentemaand", omdat de lente op 21 maart begint. Andere namen verwijzen naar andere, onvermijdelijke aspecten ervan: "dorremaand" (naar de oude, Germaanse dondergod "Thor", ook "Thormaand" of "buienmaand".

De -meestal zeldzame- vroege milde dagen van zon als zachte zijde, van toenemende vogelzang, van een groot verwachten alleszins, hebben de hele geschiedenis dichters van alle slag, volkspoëten én de echte groten geïnspireerd: Hadewijch, Goethe, Heinrich Heine, Gezelle, Wies Moens, Anton van Wilderode en vele anderen. Toen ik op die eerste (zon)dag van de lentemaand de straat opging om de eerste lenteadem op mijn huid te voelen, kwam één van de mooiste voorjaarsgedichten uit de wereldliteratuur me te binnen: "Mailied" van Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), ik sprak het zacht en innig voor me uit, als herinnering aan mijn eigen studententijd (mét de studie van Goethes werk) in Gent. Het roept, gebald en melodieus, weliswaar de lenteweelde van de maand mei op, maar bij mijn eerste lentegevoel, drong het zich nu al op, onweerstaanbaar:

MAILIED
----------------
Wie herrlich leuchtet
Mir die Natur!
Wie glänzt die Sonne!
Wie lacht die Flur!

Es dringen blüten
Aus jedem Zweig
Und tausend Stimmen
Aus dem Gesträuch

Und Freud und Wonne
Aus jeder Brust.
O Erd, o Sonne!
O Glück, o Lust!

O Lieb, o Liebe!
So golden schön,
Wie Morgenwolken
Auf jenen Höhn!

Du segnest herrlich
Das frische Feld,
Im Blütendampfe
Die volle Welt.

O Mädchen, Mädchen,
Wie lieb' ich dich!
Wie blickt dein Auge!
Wie liebst du mich!

So liebt die Lerche
Gesang und Luft,
Und Morgenblumen
den Himmelsduft,

Wie ich dich Liebe
Mit warmem Blut,
Die du mir Jugend
Und Freund und Mut

Zu neuen Liedern
Und Tänzen gibst.
Sei ewig glücklich,
Wie du mich liebst!

Ik vertaal dit lentelied vrij:

MEILIED
-------------------
Hoe heerlijk bestraalt
mij de natuur!
Hoe glanst de zon
over velden puur!

Bloesems springen
uit elke tak
en duizend stemmen
uit 'r bladerdak

En vreugd en lust
uit elke borst.
O aarde, o zon!
O geluk, lust!

O liefde, o liefde!
als glanzend goud,
als morgenwolken
boven heuvelend woud!

Gij zegent heerlijk
het frisse veld,
in bloesemweelde
der aarde geweld.

O meisje, meisje,
hoe min ik jou!
Hoe straalt je blik,
van minne trouw!

Zo mint de leeuwerik
zingend de lucht,
en morgenbloemen
diens hemels gerucht.

Hoe ik jou min
uit vurig bloed,
jou, die me jeugd gaf,
vreugde en moed

tot nieuwe liederen
en dansen gezwind.
Wees eeuwig verblijd,
beminde kind!

Het is niet eenvoudig om een gebald natuurlied als dit van Goethe in een zinvol Nederlands lied om te zetten, maar het lijkt me toch vrij geslaagd. - Ik neem me nu voor om wat meer dan één of twee keer per maand teksten, lyrische gedichten of spotverzen aan dit "Utopia" toe te vertrouwen. Dus weldra: gedichten, gewijd aan de prille lente, van de Brabantse mystica Hadewijch of uit Alice Nahons postume bundel "Maart-April" (1936).

Bedreigde stad

2009-02-10T20:27:00.000-08:00

De brutale en verregaande opstootjes en het vandalisme dat "allochtone" jongeren enkele keren aanbrachten en veroorzaakten in Antwerpen tijdens de voorbije maanden, o.m. op Oudejaarsdag, heeft bij vele, winkelende en wandelende Antwerpenaars, bij autochtone, Vlaamse mensen, niet alleen kwaad bloed gezet, maar ook een sfeer van angst gewekt, als die al niet bestond. Het eigen, "Vlaamse" stadsbestuur, evenals de andere "overheden" werken dit alles mee in de hand door hun laks optreden tegenover de zo geprezen en zelfs "onaanraakbare" vreemdelingen, die hier "te gast" zijn.

Terugdenkend aan de befaamde experimenteel-expressionistische dichtbundel "Bezette Stad" (1921) van Paul van Ostaijen (1896-1928), dringt in mijn geest de bedreiging zich op de voorgrond, eerder dan de bezetting. In deze tijd van toenemende misdadigheid en geweld, van vervreemding en verwarring, grijpt de jongste jaren een soort angstpsychose om zich heen. De voor een ruim deel door angstaanjagende gebeurtenissen, misdaden en gruweldaden beheerste hedendaagse filmwereld, waarmee de "nieuws-beelden" dikwijls gelijke tred houden en dikwijls ook op jongeren en kinderen worden losgelaten. In het onderwijs en in vele - gescheiden of losgeslagen - gezinnen, waar opvoeding tot -christelijke of humanitaire - waarden als liefde, schoonheid, voornaamheid, idealisme, volksverbondenheid en nationalisme nog nauwelijks of niet meer leven, dreigt de leegte, de onverschilligheid en een - vervangende - toegeeflijkheid aan anti-waarden, schijnwaarden en boosaardigheid... Veel van dit alles, vooral angst en vertwijfeling, heb ik suggestief samengebald in volgende recent gedicht, dat ook "Angst voor de eindtijd" zou kunnen heten:

Bedreigde stad
___________

Van groeiende angst is heel de stad doordrongen.
Ik voel het, als ik bij het venster sta.
Vrede en stilte zijn nu uitgezongen,
plezier en liedjes opgeborgen in een la.
Bedreiging is veel erger dan bezetting
die een gelauwerd dichter ooit bezong.
Rijst nog uit vreemde ziekte redding?
Keren wij ooit terug naar d'oude bron?
Is er nog terugkeer na verwarring en vervreemding?
Komt het Westen uit de chaos ooit weer thuis?
Eigen volk, taal en cultuur, het mild geruis
van de muziek uit 't hart der Lage Landen
zal lange jaren in herinnering branden.
Zij die wéten, dragen oud verdriet
om 't vrije Westen, dat zichzelf verliet
zoals de lemmingen in Noordse landen.
En als het Westen wijkt voor waanzin en terreur,
de primitieve Islam-Allah Christus zal vervangen,
wat dan met Liefde, Schoonheid, wierookgeur
die wijdde d'adel der Gregoriaanse zangen?

(Sprokkelmaand 2009)

Lichtmis

2009-02-01T23:13:00.000-08:00

De mist van januari legt zich neer
en ligt, gespreid en kil over de velden.
't Is Lichtmis nu en lichte mist keert weer
om, koud en stil, de sprokkelmaand te melden.

De Moeder Gods verlaat, met een licht wenden
en 't Kindje op haar borst, het stille huis,
dat ademt door de geest van licht en lente,
die komen gaat als 't water bruist
door dooiend dal en waterval.

Krokus en blanke sneeuwklok gaan ontluiken
bij d' eerste voorjaarszoen, die op ons hart
een afdruk laat als rijm op tere struiken.
We zijn in winters hardheid nog verward

en kunnen lentes wonder nog niet vatten,
dat ons in licht en geur beroeren wil
en 't vroege groene waas laat spatten
zover ons oog kan reiken.

(Lichtmis 2008)

Luc Verstraete: flamingant, veelzijdig artiest en spotvogel uit het Meetjesland

2009-01-31T03:57:00.000-08:00

Scherp en raak spotten, met de nodige allure en dan nog in verbazingwekkende, soms onthutsende tekeningen, grafische werken en schilderijen: zo was de grote, onvergetelijke kunst van de volbloed-Meetjeslander Luc Verstraete. Hij werd in 1928 in Eeklo geboren en overleed op zondag 28 wintermaand jl. in die stad, waar hij ook leraar en directeur van de kunstacademie was geweest. Lucs vader, Hilaire Verstraete - zoon van Remi - en zijn moeder, Julia De Schepper woonden eerst in het mooie, landelijke dorpje Ursel, aan de rand van het indukwekkende bosgebied "Het Drongengoed". Zijn grootvader Remi én de mijne, Alfred Verstraete, waren broers en in het begin van de 20ste eeuw felle flaminganten, vriendelijke, warmhartige lieden met rebels bloed! Hun dorp en hun streek waren hun heilig en die liefde voor Ursel erfden zowel mijn vader, Pol(ydoor) Verstraete (1911-1999), schrijver van het veel gelezen jeugdboek "Scheve Zeven", als Luc Verstraete, die nochtans een Eeklonaar was.

Lucs soms bizarre passie voor erotiek, een levenslust, die zich aangrijpend uitte in talloze tekeningen en schilderijen, stond in schril contrast tot zijn levenslange angst voor de dood. En toch: gaan "eros" en "thanatos" ook geen verbond aan, zoals Luc zo ontroerend in beeld bracht op bijgevoegde tekening? Alleszins is deze Verstraete een vernieuwer geweest in de Vlaamse - dus ook Nederlandse - kunst, een heel "eigen-aardig", vernieuwend expressionist, een romantisch fantast, zoals nog wel enkele andere artiesten in onze familie. Van nature was Luc een weemoedig mens, die zich graag terugtrok in zijn verbeelding, de inspiratiebron voor zijn werken. De jongste jaren, ten gevolge van een hersenbloeding, geraakte hij moeilijker te been en vergleed zijn melancholie in een depressie, die hij niet meer te boven kwam.

Luc Verstraete is één van de grootste moderne Vlaamse kunstenaars. Naast speelse en satirische erotiek, waren zijn thema's o.a. Sint-Franciscus of de heilige der armen, de dood en de aftakeling van de mens, het lijden én de spelende mens. Zoals mijn oud-collega van 't Pallieterke, Jan D'Haese zaliger het beschreef, kunnen we hem situeren in de fantastische en grootse traditie van Jeroen Bosch en Pieter Brueghel de Oude.- Als tekenaar gaf hij aan vele flaminganten, nationalisten en Dietsers meer besef van de waarachtigheid van hun overtuiging, met de vele affiches voor de IJzerbedevaarten in de jaren 1950-'60 en '70 en de stijlvolle prentkaarten met de "koppen" van Joris van Severen, Verschaeve, Sint-Lutgardis en vele anderen. Het artistieke bloed - hoeveel mooier dan die gebanaliseerde "genen"! - van Meester en vava Luc vloeide verder in zijn kinderen, vooral in de voordrachtkunstenares Silvia en in de oudste zoon Paul, van wie ik pas bij het lezen van zijn vaders bidprentje (of "santje") vaststelde dat hij een - "onbekend", maar begaafd dichter is. De andere kinderen zijn Barbara en Michiel.

Ik besluit dit In Memoriam met het gedicht dat Paul Verstraete voor zijn vader schreef en dat op het " doodsbeeldeke" werd afgedrukt:

Ik wist niet dat de toekomst sterven kon
Dat water kan bevriezen aan de bron
Dat laaiend vuur ook ijzig koud kan zijn
Nu gij me loslaat ken ik pas die pijn
Van nooit meer samen, radeloos alleen
Uw blauwe blik voorgoed verstild tot steen.

Gij zijt de ene God die 'k heb vereerd
Met u deel ik wat nimmer wederkeert
Geen klok slaat trager nu gij mij verlaat
Geen almanak die vandaag overslaat
Gij hebt geen vat op tijd, tijd niet op u
Tijdloos zijt gij vereeuwigd in het nu.

Voor altijd ons vava en Meester Luc
Voor altijd ons verdriet en ons geluk.

Duivelse gruwel tegen weerloze kleine kindjes: vanuit de leegte...

2009-01-26T23:05:00.000-08:00

De gruwel was, vorige vrijdag 23 januari jl., zo duivels boosaardig, daar in Sint-Gillis-Dendermonde - waar twee van de besten van ons volk én vrienden van jeugd en kinderen, werden geboren en leefden: Lode Dosfel en Wies Moens...-, dat alle gestroomlijnde, "correcte" kranten en radio- en televisie-zenders het moorddadig optreden van een waanzinnige "jongen van deze tijd" breed uitsmeerden en uitbazuinden...

Mijn antwoord op deze demonie is datgene dat ik geregeld in gedichten, artikels en toespraken verwerk: de macht van de leegte en haar ingrijpen in de zieke geesten van jongeren als die van de dader uit Sinaai-Waas. Het ontbreken van een op het betere, het schone, het hogere gerichte opvoeding in dit al even zieke landje: het ontbreken van idealen, van de "Liefde en Schoonheid", zoals een andere, diep-christelijke en Vlaamsgezinde kindervriend, Ernest van der Hallen, die voorhield. Het kostbare, het pure van een klein kind is in deze onzalige, extreem materialistische tijd, nu ook al bedreigd en noopt tot haat (een soort "wraak" (?) tegen de kleinsten, de liefsten..., de totaal weerlozen en onschuldigen. Daarmee verzeilen we in de eindtijd, die van "het Beest", uit het Boek der Openbaring, de Apocalyps van Johannes!

Om een veel juister, dieper en beter licht te werpen op de leegte, het gebrek aan eerbied voor het kind dat onze sombere tijd ook al kenmerkt, citeer ik hier Ernest van der Hallen, uit zijn onvolprezen historische roman "Kroniek der Onnozele Kinderen" (1947), Nests voorstelling van de "Kinderkruistocht" (1212). In een ontroerende ballade heeft dichter en essayist Martinus Nijhoff dit thema eveneens verwerkt en in 1973 publiceerde de Noord-Nederlandse jeugdschrijfster Thea Beckman haar - veel gelezen - "Kruistocht in spijkerbroek".

Laten we nu eerder Ernest van der Hallen -wier persoonlijkheid, oeuvre en boodschap de jongste jaren aan een "renaissance" zijn begonnen- met veel aandacht lezen:

"Het kind, waarde vrienden, is iets van het zeldzaam edele en ongerepte dat deze vreselijke tijd ons gelaten heeft. Zolang ook kinderen deze aarde bevolken vindt Gods oog een schepsel waarop Hij met welbehagen kan neerzien, en zal Hij allicht bereid zijn, als in de jaren van Sodoma, de wereld en haar leven te sparen. Eens zal de aarde geoordeeld worden door de kinderen; de geest van het kind zal gericht houden over de geest van de wereld. Vreest dus de kinderen die onschuldig zijn, zacht en liefelijk, maar tevens vreselijk omdat ze eens over u recht zullen spreken. De vragen ie ze u zullen stellen zullen zo eenvoudig maar tevens zo vreselijk zijn, dat alle spitsvondigheden u zullen ontvallen en uw antwoord enkel ja of neen zal kunnen luiden. Eebiedigt dis het kind, ziet het aan in zijn opgerepte gaafheid; vreest het en hebt het lief. Nadert het met schroom en overweegt de woorden die gij tot zijn ziel wilt spreken, want het kind is bereid elk woord te aanvaarden en te geloven, niets te verwerpen of te betwijfelen van wat uw mond spreekt, ieder te volgen die het tegemoet treedt, zich over te geven aan wie het bij de hand vat.

Weest mild en goed voor het kind, hebt het lief zonder het kind zonderuzelf in het kind lief te hebben; er zal een ogenblik komen in uw leven waarop gij het kind niet zult kunnen aanzien zonder te moeten worstelen tegen uw tranen."

Deze laatste ontroering overviel me in de zomer van het voorbije jaar, toen ik op straat zo'n heel klein peutertje (2-3 jaar) naar een ouder zag toe lopen, dolgelukkig.... De twee kindjes die de obscure jongeman in Dendermonde doodde waren nog kleiner... Het verblijdende tafereeltje op straat inspireerde me tot volgend gedicht, dat ik hier voor het eerst afdruk:

Kleine wonderen
---------------------------
("Noch ist uns das Dasein verzaubert,
an hundert Stellen ist es noch Ursprung."
Rainer Maria RILKE
-----------------------------------------------------------
Wondermooi zijn de heel kleine kinderen,
doelloos lopend, haartjes wuivend in de wind.
Niets zal hun volle vaart ooit hinderen.
Zij lopen naar je toe, lachend en gezwind.

En valt er eentje... pardoes over een steentje,
dan gaat het kleine, felle stemmetje omhoog:
zulke kracht uit zulk klein keeltje.
Ik zie de traantjes kleuren als de regenboog

in haar brilletje de verre wijde tonen
tot slakke tinten samendrukt. Héél hoog
ziet 't kleine meisje zachte kleuren komen:
paars, oranje, blauw boven de bomen.

De waterlanders smelten weg. Het mondje
gaat lachend open en de oogjes stralen
zo blij verwonderd als geen ander rond je.
De regenboog gaat hemels nu verdwalen;

Zomermaand 2008
--------------------------------------------------------------------------------------

Tegenover de ongehoorde gruwel plaatste ik de verwondering, de eerbied, de liefde en de schoonheid, zoals Nest van der Hallen dat vóór mij deed!

Mijn vorige poëtische blogtekst, over wintergedichten, dateert reeds van 2 januari. Bijna een volle maand! Maar ik wil mijn leven in het poëtische Uropia beteren. Binnen enkele dagen bezorg ik een tekst over de bizarre, satirische en wonderlijk-expressionistische schilder en graficus én achterneef: Luc Verstraete.

Mag ik de lezers die van - écht vloeiende, beeldende - poëzie houden, nogmaals mijn jongste dichtbundel aanbevelen: "Gebleven is de Adel" (2006), met lyriek, balladen, herinneringen, kwatrijnen, stemmingsgedichten en vertalingen (uit de Duitse poëzie!). Daar ik, wegens het feit dat die bundel bij een "niet erkende" (!?...) uitgeverij verscheen, maar zeer esthetisch en vier met fijne houtsneden van Wim De Cock, kan ik geen boeken verkopen in de reguliere (...) boekhandel, wel met eigen middelen, tijdens voordrachten en lezingen... Daarom mijn beroep op goedgezinde en voorname mensen (die mijn lezers zijn...). Zij kunnen mijn boek tegen storting van 20 euro ( op rek. nr. 979-6189 508-40 van Erik Verstraete (Jos Ratinckxstraat 17, 2600/ Berchem; tel. 03-448.41.09).e-post: erikverstraete@telenet.be

Om te beginnen: winterpoëzie!

2009-01-02T00:54:00.000-08:00

Getrouw aan mijn liefde voor échte en mooie poëzie, liefst van eigen Nederlandse of Dietse bodem, bied ik aan de lezers en betreders van mijn "Utopia-gebied" twee wintergedichten aan. Dit bij wijze van nieuwjaarsgeschenk. Mijn eerste groet voor het nieuwe jaar doe ik met de zachte en zo puur-poëtische stem van Alice Nahon, die ik voor duizenden Vlamingen - en enkele Noord-Nederlanders - opnieuw lees- en beluisterbaar heb gemaakt door mijn (her)uitgaven van haar Verzamelde Gedichten, in 1983, '84 en '96 én door mijn voordrachten - alleen, sedert de jaren 1980, en samen met Jean-Emile Driessens, sedert de jaren 1990 . Het gedicht "Wintergepeinzen" is één van Nahons mooiste. Wie één van mijn Nahon-boeken bezit, vindt het, als vierde in de bundel "Schaduw" (1928).

WINTERGEPEINZEN
-----------------------------------
Dat ook ons harte rusten kon
lijk 's winters de velden doen
die liggen daar onder Gods hemelen wijd
de waarde te vieren
van eenzaamheid.

Ze weten heimelijk meer dan wij,
die trappen over hun wijs gezicht;
ze weten: in voren van diep geduld
wordt het mirakel
van 't zaad vervuld.

Wij, mensen met ons gulzig hart,
wat is er aan ons te doen?
We persen uit alle tijden 't genot,
we worden niet waardig
de zoomren van God.

Dat ook ons harte rusten kon
lijk 's winters de velden doen.
Wij zouden verstild, voor 't wonder bereid,
de liefde herkennen
als God nader schrijdt.
Alice NAHON
(uit "Schaduw", 1928)

Aan de mij zo vertrouwde lieve vrouw Alice - al werd ik elf jaar na haar vroege dood geboren - én aan het bovenstaand gedicht, heb ik gedacht bij het schrijven van volgend wintergedicht (bestemd voor mijn volgende bundel):

WINTER
--------------
De winter windt zich om ons heen,
om huis en straat, om boom en steen.
Het sprookje kleedt novemberbomen
in 't puurste wit en 't wijdt de dromen,
de weemoed om de winters van weleer.

Nu zullen stille dagen komen
die roerloos rusten op de stromen.
Daarachter klinkt een ver geween,
een droevig lied dat nooit verdween
en ons nabij komt over 't oude veer.

Wie naar de winter weet te luisteren,
als d'avond valt en 't hart vindt rust,
hoort dan het heimelijk fluisteren
van lippen die geen mens meer kust,
van harten, lang reeds uitgeblust.

Zo weet ik één, nog levend in de geest
van velen die haar lieve beeld bewaren.
Als harde winter is haar levenseind geweest
dat haar de adem sneed, zonder bedaren...
Het vrolijk kind bespeelde bittere snaren.

De liefde had zij liefgehad in betere jaren.

Erik Verstraete
(laatste dagen 2008)

Alice Nahon ontluisterd

2008-12-26T01:11:00.000-08:00

In deze eerder vreemde kersttijd, overwoekerd door een totaal a-religieuze, schijnheilige en vooral door falende machtigen opgedrongen "crisis", waarvan in grootwarenhuizen, restaurants en winkels weinig te merken valt, maar waarvan wijzere mensen wel beseffen dat zij de échte krisis, de doodstrijd van de Belgische staat én de leegte van geest en cultuur camoufleert, wil ik, bij wijze van kerstgeschenk, iets totaal anders opdiepen: de lieve gestalte van één der populairste Vlaamse dichteressen van de voorbije eeuw: Alice Nahon (1896-1933). Aanleiding is het recent (in november) verschenen boek "Ik heb de liefde liefgehad", een biografie die haar getormenteerd en tragisch leven weliswaar grondig ontleedt, maar die ook eenzijdig de nadruk legt op haar woelig liefdesleven. De auteur, ene Manu van der Aa deinst er niet voor terug om een vulgair-pornografische parodie op het alom bekende "Avondliedeken 3" ("'t Is goed in 't eigen hert te kijken") van ...Tom Lanoye ("BV"...) op te dissen en er nog een would-be pornografische prent (de dichteres naakt, de hand aan haar vagina..., terwijl "deftige" heren voorbijflaneren) aan toe te voegen.

Mijn reactie daarop, die een verdediging wil zijn van Nahon en van haar -voor velen dierbare- poëzie, hebben verscheidene zoekers ("surfers") in mijn weblog, zeker reeds kunnen lezen in 't Pallieterke van 24 december, de dag van kerstavond. Leden van de VVNA (Vereniging van Vlaams-Nationale Auteurs) konden dezelfde reactie lezen in het verzorgde Mededelingen-blad van deze vereniging. Mij was het, zoals Alice Nahon zelf, op de eerste plaats om haar gedichten, waarvan vooral de latere, opgenomen in de bundel "Schaduw" (1928) en in de postuum uitgegeven bundel "Maart-April" (1936), haar een blijvende plaats hebben bezorgd in de geschiedenis van de Nederlandse letterkunde, te doen. Over haar leven wil ik alleen dit nog kwijt: door haar hinderlijke en zware chronisch-astmatische bronchitis waarvan de hoge koortsen uiteindelijk tot haar al te vroege dood (36 jaar) hebben geleid en vooral door de zes "verloren jaren" in het "gesticht" te Tessenderlo, waar zij moest verblijven wegens haar verkeerdelijk toegeschreven tbc, werd zij, vrolijk van aard, uiteindelijk verbitterd en schijn-vrolijk. Dat heeft zij in een zeer sterk, synthetisch gedicht "Schaduw" (in de gelijknamige bundel, 1928) weergegeven: "Ik heb de liefde liefgehad;/ Daarom wellicht heeft zij me niet bemind./ Zo doet de mooie minnaar/ met een zeer verliefde kind.// Ik heb de zon te lief gehad/ en beu van beedlen/ aan de deuren van de dagen/ ben ik geworden als een varenblad/ dat liever in de lommer leeft/ dan zon te dragen.// En daarom bouwt mijn kommer aan een huis/ waar lamp- en zonnelicht/ getemperd zijn voor de ogen/ en waar de soobre lijn van een gelaat/ en waar de vrede van een vriendschap staat/ lijk schaduw van een boom/ over mijn hoofd/ gebogen."

> Verzwegen < --------------------------

Dat haar leven én daardoor ook vele van haar gedichten zwaar werden overschaduwd door de onvolkomenheid van haar ziekelijke toestand én door het vergeefse zoeken naar eerlijke, betrouwbare liefde, komt niet voldoende tot uiting in de nieuwe biografie, wél haar "woelig liefdesleven". Versta me niet verkeerd, lezer(es): ik ontken geenszins haar vrijerijen met vrienden en minnaars! Ik citeer dan ook uit mijn jongste uitgave van Nahons "Verzameld Dichtwerk" (Pelckmans, 1996) om het verwijt van de biograaf te ontkrachten dat ik de dichteres heb voorgesteld als een soort (halve) heilige, eenvoudig en vroom. Blijkens getuigenissen, o.a. van haar beste vrienden Fernand Berckelaers (Michel Seuphor), Geert Pynenburg en Renaat Korten is zij wel degelijk (ook) een lieftallige vrouw geweest. Maar Van der Aa verzwijgt mijn benadering in de inleidende biografische schets bij de vierde uitgave van haar "Verzameld Dichtwerk" (1996): "Zinnelijkheid en vrije liefde waren haar niet vreemd. Uitdagende pose en verbottering al evenmin. Zij was een vrouw van vlees en bloed en een nonconformiste." De auteur heeft dat veronachtzaamd (?), want ik zag haar helemaal dan als de "heilige", die ik en "Vlaams-nationale en behoudsgezinde kringen van haar willen maken, o.a. in 't Pallieterke". Mijn beknopte schets van haar leven kon geen diepgaande biografie zijn, wél een inleiding tot haar poëzie! Maar ja, hoge bomen vangen veel wind. Zo vergaat het ook Alice Nahon. Niet haar gedichten, die zij schreef voor "Jan en alleman" en die ook "geletterden" konden smaken, maar de sensatie van haar "liefdesleven" zijn voer voor de cultuurloze, ondraaglijk lichte pers van nu.

Manu Van der Aa heeft, na jarenlang bronnenonderzoek, waardevol werk geleverd met deze biografie. Die wordt echer ontsierd door onnodige en storende "uitschuivers". Jammer genoeg miskent hij ook de inhoudelijke en vormelijke evolutie die Nahons gedichten, van de sentimentele "Vondelingkens" en "Op zachte vooizekens" naar een vrijere, meer humanitaire (soms bijna expressionistische) poëzie, in "Schaduw" en in haar laatste gedichten heeft geleid. Juist die ontwikkeling maakte van haar een grote dichteres, een belofte voor de toekomst.

Oude en nieuwe kerstpoëzie in de Lage Landen

2008-12-17T20:38:00.000-08:00

De Nederlanden, en meest van al de Zuidelijke (Vlaanderen en Frans- of Zuid-Vlaanderen) zijn ongemeen rijk aan oude en nieuwere volksliederen, zowel van wereldlijke als van geestelijk aard. Tussen die duizenden liederen, waarvan er vele oudere verloren zijn gegaan -soms slechts mondeling overgeleverd en niet opgetekend- treffen we vele honderden kerstliederen aan. Maar ook de modernere Nederlandse literatuur bevat pareltjes van kerstgedichten, die het (her)lezen en voordragen waard zijn, al blijft het huidige onderwijs danig in gebreke, wat het lezen, laat staan het kennen van mooie en ontroerende gedichten betreft.

Zoals ik enkele jaren geleden al deed, wil ik hier een bloemlezing van enkele van onze mooiste kerstliederen en -gedichten samenbrengen, die hart en geest van velen nog steeds kunnen ontroeren! Naast enkele modernere, latere kerstgedichten, stap ik over naar die soms wondermooie - door het zingende volk overgeleverde - oude, volkse kerstliederen. Ik begin met een eerder ongewoon soldatesk kerstlied van mijn oude vriend Wies Moens, tegen de donkere achtergrond van onze volkse ontvoogdingsstrijd: "Gang ter Kribbe", uit de bundel 'Golfslag' (1935):

GANG TER KRIBBE
----------------------------------
Ons begeleidt niet der engelen Gloriazang.
Er is geen ster, geen hemels citerspel.
Duister de weg ter Kribbe, laag de lucht,
en nevelflarden slieren over 't veld.

Grindpad en keien; dat vliedt maar onder den voet!
Bomen schuiven voorbij, en wat in den donker,
blijft onherkenbaar; lichtloze stulp
of scheefgezakte schelf.
Rukken wij voorwaarts? Komt er het doel van den tocht
zélf naar ons toe?
Niemand klaart het geheim.

Geen lied van serafs in de lucht,
geen klank van violen.
Slechts de doffe stap van twee kameraden
stoort de stilte der Nacht;
de stap van twee soldaten,
elk met zijn kwaad belaân,
elk met een vlam in 't hart:
den God die wordt geboren in een woel'gen tijd,
haastig om kracht te bidden voor den groten kamp.

De schansen roepen!!
Waatren van nood en ondergang
bestormen wild der wereld oude dijken.
Paarden der steppe gelijk, steigren de bare' overal!
Wij staan op een landtong, ver in zee,
door schuim ombrand en wind;
twee makkers in 't geweer op een verloren post.

Stonden wij stil? Wij gaan alweer, wij gààn.
Willen het kind zien van de zuivre Maagd,
waar 't rust tussen herders en dieren;
treên, met Zijn lach in het hart,
onder de strijdbanieren;
twee uit de honderden, twee uit het stout regiment
dat géén verloren posten kent,
maar zwijgzaam, verbeten,
worstelt tegen duivel en hel,
om een stuk van het Godsrijk
op deze lage, zompige gronden
aan de grijze zee!

WIES MOENS
--------------------------------------------------------------------
Voor de liefhebbers van (kerst)muziek en -poëzie: bovenstaand gedicht zal ik voordragen tijdens het eerste kerstconcert van de "Elza Vis-De Clercq Stichting" en de "Antwerpse Kunstvrienden", op zondag 21 december (zondag v'o'or Kerstmis) om 15 u. in de Carolus-Borromeuskerk, bij het Consciencepleintje in Antwerpen. Tijdens dat concert zal er kerstmuziek en -liederen worden uitgevoerd door o.a. de Noord-Nederlandse zanger Pieter Vis, door de Duis-Nederlandse sopraan Isabel Delemarre en het Mechels Vocaal Ensemble, begeleid door cellist Thomas Tooten en pianiste Albina Svirski. Hector van Oevelen leest een fragment uit Timmermans' "Het Kindeke Jezus in Vlaanderen". Zeer aanbevolen! Toegangskaarten (10 €) en informatie zijn te bekomen bij: Mia Brans- Dujardin, tel. 03-230.24.62, e-post: mia.dujardin@scarlet.be; Hector van Oevelen, tel. 03-744.13.55, e-post: hector.van.oevelen@hotmail.com én ook in kerk.
--------------------------------------------------

Van Moens' indrukwekkende gedicht stap ik over naar één van onze oudste Vlaamse kerstliederen (15de eeuw):

"EEN KINDEKIJN IS ONS GHEBOREN"
-------------------------------------------------------------
Refrein:
Een kindekijn is ons gheboren in Bethlehem:
Des hadde Herodes toren. Dat scheen aan hem.

1. Drie coonghen uit Orienten Quamen uut Jerusalem,
si vraechden waer is gheboren Die coninc der Joden:
Wi saghen in Orienten die sterre sijn
wi comen om 't aenbeden dat kindekijn.

2. En doe die coon'ghen kwamen recht buiten Jerusalem;
mit vroochden dat si vernamen die sterre staen voor, Hem
ter tijt dat si vonden dat Kindekijn
in doekerkijn gewonden bij moeder sijn.

3. Doe zi dat Kintjen vonden die wast dertien daghen out
si daer offerden daer ter steden wierooc ende gout
mit also grooter weerden, het was daer noot,
si vonden den opper-Coninc van haven bloot

De zeer ongeregelde en verwarde spelling van het oude Middelnederlands is toch niet zo moeilijk te volgen.

Terug naar de 20ste eeuw. In de Verzamelde Gedichten van de grote (Noord-)Brabantse en Groot-Nederlandse dichter en criticus Anton van Duinkerken (Bergen-op-Zoom, 1903-1968) vind ik verscheidene sterke en innige kerstgedichten. Ik kies er één uit:

DE HERDERS
--------------------------
Omdat eenvoudigen verstaan
Wat door geen ingewikkeld zoeken,
Noch lezen in geheime boeken
Begrepen wordt of nagegaan,

Zijn herders toen in uwen stal
Geknield en hebben u aanbeden:
Dat is tweeduizend jaar geleden
En nog weet elk het overal.

Geen mens heeft ooit hun naam vermeld,
De rest van hun onschuldig leven
Is door geen wetenschap beschreven,
Word slechts aan kinderen verteld.

ANTON VAN DUINKERKEN
----------------------------------------------------------------------

Terug naar de late Middeleeuwen nu, met een volkslied over het kerstgebeuren dat daarbij de lof zingt van Onze-Lieve-Vrouw. In de vijftiende eeuw (en eerder?) gezongen door velen, werd het in 1508 te Antwerpen opgenomen in een bundel met talrijke religieuze en uiteraard christelijke liederen, met de titel: 'Dit is een suverlijc boecxken'. De melodie werd later afgedrukt in 'Een devoot ende profitelijck boecxken' (Antwerpen, 1539). Dit lied was destijds zeer beroemd en werd meermaals gezongen. Op dezelfde melodie werd toen ook een wereldlijk "mei- en dageraadslied" - voor de geliefde - gezongen, met hetzelfde beginvers: "Het viel eens hemels douwe", maar verder wordt het een liefdeslied (meilied): "voor mijns liefs vensterkijn..."

HET VIEL EENS HEMELS DOUWE
------------------------------------------------------
Het viel eens hemels douwe
al in een maechdekijn;
ten was nye beter vrouwe.
Dat dede een kindekijn
dat van haer wert gheboren,
ende si bleef maghet fijn.
O, maghet uut vercoren,
Lof moet u altoos zijn.

Maria en Joseph mede
sy quamen te Bethlehem waert,
want dat was Josephs stede
als ons de scriftuur verclaert,
sij en mochten nergens inne,
men wysde se altijd voort;
die hemelsche coninghinne
en was daer niet ghehoort.

Met moederliker minne
leyde si hem op haren schoot;
haer herte verblide binnen,
dat dede sin mondeken root.
Si custe hem aen sijn wanghen;
hi suchte menichfout,
daer hi quam sijn ghevangen
verlossen, jonck en out.

Ik besluit deze kleine kerst-bloemlezing met nog één kerstgedicht - juister Adventsgedicht-, heel kort maar diep: het refrein (vier regels) 'Kort voor Kerstmis' van één der grootste, moderne (Noord-)Nederlandse dichters, Adriaan Roland Holst (1888-1976), die eenzaam in Bergen (Noord-Holland) woonde en werd beïnvloed door de Keltische mythologie, waarin schoonheid en zielskracht voorop staan.

KORT VOOR KERSTMIS
----------------------------------------
Al wordt het buiten nergens wit en stil,
het maakt den ingekeerde geen verschil
als tegen Kerstmis maar binnen zijn ogen
de stilte langzaamaan weer sneeuwen wil.

ADRIAAN ROLAND HOLST
-----------------------------------------------------------------

Bij deze kleine keuze van mooie volkse kerstliederen en gedichten sluit ik aan met een, uiteraard poëtisch, kerstgeschenk aan mijn blog-lezers:

Wie voor 1 louwmaand (januari) 2009, 15 euro overschrijft op mijn rekening, nr. 979-6189 508-40 (Argenta) van Erik Verstraete, Jos Ratinckxstraat 17, 2600/Berchem, ontvangt een exemplaar van mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel" (2006), met 64 gedichten en 4 houtsneden van de Waaslandse graficus Wim De Cock en een "Ten Geleide" van dichteres Aleidis Dierick. - Dat is een prijsvermindering van 5 euro.

Dapper "KunstDoel" opende Kersttijd met Haydns "Die Schöpfung"

2008-12-09T00:14:00.000-08:00

De nog vrij recentelijk opgerichte beweging "KunstDoel", een vereniging van dichters, beeldende kunstenaars en musici die het door de "Vlaamse overheid" bedreigde idyllische Scheldedorpje Doel willen bewaren als kunstendorp heeft niet voor niets haar schouders gezet onder het concert in de fraai gerenoveerde dorpskerk. De organisatoren konden geen toepasselijker en tegelijk verhevener muzikaal werk uitkiezen dan "Die Schöpfung" van Joseph Haydn. De mensen van KunstDoel, waar dynamische vrouwen als de schrijfster Dianne Nuyts, Eva van Tulden de toon aangeven, naast Frie Lauwers, initiatiefneemster van de concerten, waren na het zeer geslaagd concert dan ook heel opgetogen.

De namen van de vertolkers stonden reeds garant voor de muzikale en vocale kwaliteit, terwijl geestdrift voor het idee om Doel, indien mogelijk..., te "redden" als kunstendorp, ook de zangers en muzikanten bezielde: Cristel De Meulder (sopraan), Jan Caals (tenor), Ian Degen (bas), het koor "Vocaal Collectief"; de strijkers van "Sebastian Symphonietta", de blazers van "JongArt", voorbereid door Bob Van de Velde, en Jan Van Mol (clavecimbel). Het geheel stond onder leiding van Jan Gregoor. De meer dan eivolle kerk luisterde ademloos naar de meeslepende en krachtige uitvoering van Haydns meesterwerk. De gave vertolking van dit spiritueel hoogstaand oratorium was voor velen als een belofte van een herschepping van het duizend jaar oude Doel. Anderzijds valt nog af te wachten of de havenbazen met dit "Kunstdoel", dat niet alleen artistiek, maar ook toeristisch-economisch een belofte kan zijn, vredig en harmonisch willen samenleven met die -voor hen- "vreemde" dichters en andere artiesten... De "Vlaamse" regering, met opperhoofd Kris Peeters op kop, willen ondanks alles dit dorp toch doen verdwijnen in 2009, al staat de noodzaak van het slopen ten gunste van de uitbreiding van de Antwerpse havenmoloch al een hele tijd op de helling. Tijd zal raad brengen en de vrouwen en mannen van KunstDoel - met de befaamde dorpsdichter Mark Meekers als blikvanger- zullen zich schrap moeten zetten!

Het zijn de dichters niet
O Jezus, die Gij uit de hemel weert,
't Zijn niet de schilders, niet de houwers,
Niet de rare huizenbouwers,
Niet de schlagercomponisten
En niet zij die deemoed misten,
Niet de mannen zonder baan
En die met een vrouw meegaan.

Maar 't zijn de heeren van zaken
Die ze tot een trust kunnen maken,
Die uit eerbied voor de centen
Bidden om een hooge renten.
Die van kunst niets willen weten
Omdat ge daarvan niet kunt vreten,
Die bezadigd en correct zijn
Tot ze op hun bed verrekt zijn.

Alle mannen van gewicht
Weer die uit Uw eeuwig licht!
Amen.

Die onbekende Noord-Nederlandse dichter wist het wel: tegen de macht van geld en politiek kunnen kunstenaars niet optornen...Maar de dichters kunnen wél en beklijvender voor de toekomst het moordende onrecht dat de Doelenaars zwaar treft aanklagen. Zo deed het dorpsdichter Mark Meekers in een schrijnend gedicht:

DOELLOOS
---------------------
(ter herinnering aan Frans B.)

hij stond te veel stil bij het kwijnen van
zijn dorp, het kruipen van mossen op de
muren, huizen zonder stappen, ook zijn
hartkamer liep leeg, de toekomst gaapte

hem aan als een te diepe kuil, angst kon
hij niet van zich afslaan als een thermo-
meter. waar moesten zijn arme duifjes
hun armen uitslaan? hij wist niet meer

waar de zon opging, strooide gouden maïs-
korrels, nam zijn pet netjes af voor hij
zich verhing, liever knoopte hij een touw
aan de hemel vast vóór de grond onder zijn

voeten wegzonk. de ratelpopulieren zwegen
even, de kroppen slikten, de bemiddelaar
kwam met zijn sociaal begeleidingsplan
aardig te laat. einde van een lopende zaak.

Mark MEEKERS

Muziek en poëzie voor de Advent

2008-11-30T23:53:00.000-08:00

Beste en lieve vriendinnen en vrienden,

Graag maak ik van deze nieuwe aflevering voor mijn "Utopia dat bestaat" (Anton van Wilderode over mijn dichtbundel 'Sporen naar Utopia'...) nu eens een briefje, aangepast aan de Advent, tijd van "verwachting", die gisteren, zondag 30 november begon. Tegelijk kondig ik jullie twee bijzonder waardevolle concerten aan en roep ik iedereen, die nog gelooft in de strijd om rechtvaardigheid en schoonheid, op om ze bij te wonen. Het eerste is in feite het voornaamste, wegens de idealistische én waardevolle "doel-stelling" (...): in de 17de-eeuwse barokke O.-L.-Vrouw-ten-hemel-opgenomen kerk van het idyllische en door cultuur- en harteloze personages (ook in de "Vlaamse" overheid!) bedreigde Scheldedorp Doel wordt op vrijdag 5 december, om 20 u. het grootse oratorium "Die Schöpfung" van Joseph Haydn uitgevoerd, in het teken van het lenigen van de nood van Doel: "Und es ward Licht!". Symbolischer kan niet! Doel staat nu in het teken van de (her)schepping!

Van de vroegere, hechte gemeenschap in dit Waaslandse dorp, blijft er nog een 200-tal "koppigaards" over die niet van wijken willen weten. De vereniging "KunstDoel" -dichters, waaronder deze "blogger" en beeldende kunstenaars- streeft ernaar om het mooie dorpje, overschaduwd door de gigantische koeltorens en door sloping en vandalisme ge"haven"d als KUNSTdorp te behouden, al is het nu niet meer zo zeker of de uitbreiding van de Antwerpse haven-moloch, met nogmaals een nutteloos dok ("Saeftinghedok") wel zal doorgaan. Veel misdadig sloopwerk werd reeds, met de steun van de belgische politie, verricht, maar de kunst en in dit geval de muziek, wil daar een zinderend en beklijvend antwoord op geven.

Het programma op het "heerlijke avondje van Sinterklaas" wordt uitgevoerd door Cristel De Meulder (sopraan), Jan Caals (tenor), Ian Degen (bas), het koor "Vocaal Collectief", de strijkers van het "Sebastian Symphonietta", de blazers van "Jongart" (voorbereid door Bob van de Velde) en Jan van Mol (clavecimbel). De algemene leiding is in handen van Jaak Gregoor. Initiatiefneemster en stuwende kracht achter dit Doel-concert, waarvan de eerste editie, een uitvoering van Mozarts 'Requiem' op 16 november vorig jaar een nokvolle kerk lokte..., is Frie Lauwers, trouwe en dappere bewoonster van het bedreigde dorp. De geest van schepping en (nieuw) licht zal bemoedigend werken! De toegangsprijs is vrij hoog maar dit is te wijten aan het ontbreken van elke overheidssubsidie...Wie echt met hart en ziel wil steunen (de uitvoerende musici én de toekomst van KunstDoel!) zal er die 25 euro graag voor over hebben. Reserveren kan telefonisch: 070-22.33.30 of online: http://www.onti.be/. Kaarten zijn ook te verkrijgen bij Kleding De Rop, Grote Markt 17, Beveren en Drukkerij Cleiren, Dorpsstraat 18, Kieldrecht. Organisatoren zijn "Koma-ar Educatief vzw Antwerpen", de "Orde van het Pilorijn" (=schandpaal...) te Beveren en Calcant vzw.

Het tweede concert heeft ook een bijzonder doel, zij het niet zo acuut en levensbedreigend als het Doelse. Het vindt plaats op zondag 21wintermaand, de zondag vóór Kerstmis dus, in de luisterrijkste barokkerk van Antwerpen, de Sint-Carolus)Borromeuskerk (aan het sfeervolle Consciencepleintje). om 15 u. De bedoeling van dit eerste kerstconcert, georganiseerd door "De Antwerpse Kunstvrienden", is "eindelijk kerstmuziek van bij ons", dus een keuze uit de volkseigen kerstmuziek van Zuid- én Noord-Nederland, dus van de hele Lage Landen, te brengen. De uitvoerders zijn: het Mechels "Vocaal Ensemble Scala Vocale" o.l.v. Lode Tooten, Isabel Delemarre (Duits-Nederlandse sopraan), Dirk Bekaert (pianist), Thomas Tooten (cellist), Albina Svirski (pianiste en organiste) en "De Zwalmfanfare" (die geregeld ook optreedt op de IJzerwake). Voor een poëtische verdieping van de muziek zorgen Erik Verstraete, die het gedicht "Gang ter Kribbe" van Wies Moens voordraagt en Hector van Oevelen, die een fragment vertolkt uit "Het Kindeke Jezus in Vlaanderen" van Felix Timmermans. De leiding van het concert is in handen van de Noord-Nederlandse concertzanger Pieter Vis. Inlichtingen en kaarten: mia.dujardin@scarlet.be, tel. 03-230.24.62; ward.steffens@telenet.be, tel. 015-33.72.33; hector.van.oevelen@hotmail.com, tel. 03-744.13.55; psaris@zonnet.nl, tel. 00/31-30.6382 482. Met een kleine keuze uit de ontzaglijke schat van de Nederlandse, Dietse kerstliederen en instrumentale kerstmuziek wordt ook een steentje bijgedragen tot het herstel van het historische kerkorgel van de Caroluskerk!

Laat mij nu besluiten met het sterke, strijdbaar-volkse kerstgedicht van mijn oude vriend Wies Moens, dat ik zal voordragen tijdens dit concert, op 21 december:

GANG TER KRIBBE
----------------------------------
Ons begeleidt niet der engelen Gloria-zang.
Er is geen ster, geen hemels citerspel.
Duister de weg ter Kribbe, laag de lucht,
en nevelflarden, slierend over 't veld.

Grindpad en keien: dat vliedt maar onder den voet!
Bomen schuiven voorbij, en wat in den donker
blijft onherkenbaar: lichtloze stulp
of scheefgezakte schelf.
Rukken wij voorwaarts? Komt er het doel van den tocht
zélf naar ons toe?
Niemand klaart het geheim.

Geen lied van serafs in de lucht,
geen klank van violen.
Slechts de doffe stap van twee kameraden
stoort de stilte der Nacht;
de stap van twee soldaten,
elk met zijn kwaad belaân,
elk met een vlam in 't hart:
den God die wordt geboren in een woel'gen tijd
haastig om kracht te bidden voor den groten kamp.

De schansen roepenWaatren van nood en ondergang
bestormen wild der wereld oude dijken.
Paarden der steppe gelijk, steigren de bare' overal!
Wij staan op een landtong, ver in zee,
door schuim ombrand en wind:
twee makkers in 't geweer op een verloren post.

Stonden wij stil? Wij gaan alweer, wij gààn.
Willen het Kind zien van de zuivre Maagd,
waar 't rust tussen herders en dieren;
treên, met Zijn lach in het hart,
onder de strijdbanieren:
twee uit de honderden, twee uit het stout regiment
dat géén verloren posten kent,
maar zwijgzaam, verbeten,
worstelt tegen duivel en hel,
om een stuk van het Godsrijk
op deze lage, zompige gronden
aan de grijze zee!

WIES MOENS (uit 'Golfslag', 1935)

"Gent! Vól klinkt uw naam."

2008-11-18T00:19:00.000-08:00

Het is alweer twee weken geleden dat ik hier nog een tekst heb geplaatst, toen gewijd aan Allerzielen en aan de doden, met name de overleden bezielers en kunstenaars, van wie Wies Moens er vier heeft herdacht in zijn werk 'De doden leven'. - Mijn stuk verscheen op 3 november jl.

Een voor de hand liggende publicatie - vooral voor de geestverwante nationalisten en Dietsers die er niet bij waren - zijn de vijf gedichten die ik mocht voordragen in Gent, dé Geuzenstad, de Dietse, Oranje-gezinde vechtstad, de koppige, opstandige stad van de Artevelden, de stropdragers voor Keizer Karel, de Geuzen van Jan Hembyze, de activisten van Domela Nieuwenhuys, de stad van Klokke Roeland, van de "optocht der torens" (Wies Moens). Deze scherpe, rebelse gedichten pasten helemaal bij de vechtstad Gent. Ze sloten aan bij de lezing van Voorpost-voorzitter Johan Vanslambrouck over de Frontbeweging (1916-'18) en bij de voordracht van Francis Van den Eynde over "het activistisch avontuur" en de korte zelfstandigheid van Vlaanderen (december 1917 - november 1918)....

En nog iets: de stad Gent is mij, als oud-student Germaanse aan de universiteit aldaar (1962-'66) bijzonder dierbaar: ik genoot daar van de cursusen van enkele uitmuntende professoren, o.a. Herman Uyttersprot (Rilke, Kafka, Heine, Goethe...) en de Antwerpenaar Walter Couvreur, een meester in de -vergelijkende- taalwetenschap, vooral in de Indo-Germaanse taalfamilie, waarvan hij enkele nieuwe, onbekende talen ontdekte, met name "Tochaars" en "Hettitisch" (zéér lang geleden in Klein-Azië...)- Bovendien ben ik door bloed en afstamming géén Antwerpenaar (Brabander dus), maar een (Oost-)Vlaming, wiens ouders geboren werden en jong waren, resp. in het Meetjeslandse Ursel (vader Pol Verstraete) en in het "Gentse" Evergem (mijn zeer geestdriftige, poëtische moeder Bertha De Meester...) Beiden hebben hun jonge liefde beleefd in de straten van Gent en beiden zouden de hier volgende gedichten met passie hebben voorgedragen! De twee voornaamste en begaafdste Dietse of Nederlandse dichters, Wies Moens en René De Clercq hebben, evenals ikzelf, in Gent Germaanse filologie gestudeerd en droegen daarom "zo hoog hun hoofd!"

Ballade van de IJzerbedevaart
---------------------------------------------
(Aan Anton van Wilderode)
---------------------------------------------

I.
Ooit gaf de stoute strijd aan 't IJzerfront
aan dit ontzielde volk een klein geweten.
Door 't offer van de ridders-frontsoldaten vond
een kleine schaar de weg naar het verlaten veld.

De staatse haat ontstak een broeihaard van geweld.
Een bedevaart deed stap voor stap belijden
de Dietse eigenheid die in de storm der tijden
werd neergedrukt, misvormd en uitgeteld.

Toen kreeg die kleine kern een goed gezag
van volksgetrouwen, die zich schaarden
aan de zijde van de Vlaamse kleinen, de gewijden
door eenvoud en verdriet. Dat waren àndere tijden.

II.
Maar weer bleek 't lot het arme Vlaanderen niet genegen.
Ten tweeden male leidde een wereldbrand
de beste van ons volk weer op verdeelde wegen.
De staat keek grijnzend toe en greep de kans

om volkscultuur en eigenheid te slaan,
te wurgen in zinnebeeld en trouw aan idealen.
De zuivere toren mocht niet blijven staan.
Hij moest en zou de harde tol betalen,

die de vijandige staat weer eisen dierf
van 't lamgeslagen en verscheurde volk.
Geen toren kan bij nacht de haar weerstaan:
de daders konden ingestraft hun gangen gaan

III
Voor 't Zuidelijk Nederland rees zwart de tijd:
zijn 'Zwartboek' schreef Wies Moens, héén ging Verschaeve,
monddood werd 't Dietse Vlaanderen, wijl de staatse nijd
de trouwen nedersloeg. Maar, als een goddelijke gave,

in nood en fel verweer, stond weer een kleine schaar
voor nieuwe arbeid klaar: de toren moest herrijzen.
Trots en verbeten stonden, wist van Wilderode,
Vlaanderens vendels, van nieuwe tijd voorbode.

De bedevaarten brachten velen op de been.
Volk en leiders gingen eindelijk beseffen
de echte nood van 't land en steen na steen
herrees de ranke toren en niemand zou verheffen

een stem van onbegrip. Geen wanklank viel te horen.
Alleen nog geestbederf kon deze opgang storen..
Ontrouw en eigenbaat tastten t'och leiders aan.
Het volk, geheel verward, kon geen bedrog verstaan.

't Vergif was uitgestrooid door eigen "leiders".
De harde tweespalt voel niet meer 't ontwijken.

Wie zorgt voortaan voor schoonheid en voor volkse trouw?
Een nieuwe Dietse kern zal waken en her-ijken!

Erik VERSTRAETE (uit 'Gebleven is de Adel', 2006)
---------------------------------------------
De eerste toren
(24 augustus 1930- 15/16 maart 1946
---------------------------------------------

Er stond een hoge toren recht
een zuil van blond graniet;
een vonnis werd hem aangezegd
het vuur laf aan de lont gelegd
en hij weerstond het niet.
Gelukkig heerst hier Recht-en-Wet:
het onderzoek werd ingezet.

Maar nauwelijks is de holle kolk
van rook en woedend gruis
geledigd in een zwarte wolk
of dit verdomd geduldig volk
droomt van een ander kruis.
De daders rest een korte pret:
het onderzoek werd ingezet.

De witte zerken zijn gescheurd
geblakerd of verbrand,
de doden, aan hun derde beurt
en voor de derde maal betreurd,
werden met zachte hand
in hun nieuw stenen graf gebed.
Het onderzoek wordt voortgezet.

De dage van een zwarte maart
worden april en mei.
De ondaad blijft onopgeklaard;
de daders, die men kent en spaart,
de daders lopen vrij.
Maar, Vlaamse lieden, opgelet:
het onderzoek wordt voortgezet.

De rechters, onverlegen thuis,
leggen hun tabberds af.
De resten van een zuiver kruis,
een doodvermoeid vernietigd gruis,
sluit zich weer als een graf.
De schone vormen zijn gered;
het onderzoek wordt stopgezet.

Anton van Wilderode
(IJzerbedevaart 1966)
---------------------------------------------

De frontlijn tussen ons, maar één met u,
gesarde Broeders, één in geest en wil,
gedreven door den zucht naar 't zelfde heil,
verhieven wij die achterbleven, koen
de vaandels van 't verzet tegen de macht
van schijn en leugen, die ons bot bedroog.
In 't oude land sprong nieuwe drift omhoog,
een nieuw gezang weeklonk van gouw tot gouw:
een fel gezang, dat aan de luchten joeg
als lentestorm met forsen stoot op stoot;
een hard gezang, dat heldre vonken sloeg
uit wat de tijd versteend had; hamerdeun
en zwaardgezoef inenen, zang der daad!
Wie medezong, hém werden strop en lood
beloofd door hen die over 't grauwe graf
'u, Broeders, nog vervolgden met hun smaad,
en klisten dicht tezaam bij 't kriepend rad
van 't staatse schip dat droeg hun baat, hun buit...
De wind der vrijheid woei: geloofd zij God,
dat ik mocht stappen in zijn groot geluid!

Wies MOENS
(uit 'Het Spoor', 1944)
---------------------------------------------

Was ons verzet om niet, -- verloren gaat
de schone kracht die 't wekte, nimmermeer!
Een stroom werd losgewoeld, die zwelt al-voort,
aan roering innend, winnend aan geweld
dat niets ten langen leste toomt of stuit.
Dit fier geloof houdt op hun tredgang in
den kerkermolen duizend mannen kloek;
en die, verguisd als zij, aan vreemden dis
zich nederzetten, richten 't hoofd omhoog,
daar eendre zekerheid hun hart verheft.
Nog raast en daast verblinde volk, verwijt
de trouwen voor verraders, telkens weer.
Zijn blindheid duurt niet làng. Wanneer de tijd
zich wendt (wat snel gebeurt), voorbij de roes
der ketterjacht zal zijn, der Geuzenjacht,
ziet het, beschaamd, de waarheid in 't gezicht:
dat zij die joegen, waren 't boze wild
van rechtverbijters, azers op zijn bloed,
wijl de gejaagden staan in 't witte licht
als zuivre minnaars van zijn echtste goed.

Wies MOENS
(uit 'Het Spoor', 1944)
---------------------------------------------

De slechte staat
---------------------------------------------
(terugdenkend aan René De Clercq)

Reeds kan, reeds lang ligt deze staat,
gekweld door eindeloze kwalen,
en door de roofzucht van de Walen,
te lijden aan de ziekte van de haat.

Haat met vervalsing en geweld,
door onze bron, de oude Nederlanden
te scheuren met baldadige handen
ten dienste van een Frans bestel:

dé rover sedert vele eeuwen,
die d'oude Dietse taal van duizend jaar
als erfvijand bedreigt. Maar leeuwen
wapperen weer, gedragen door een schaar

van dappere getrouwen, die de heren van de haat
en van 't geweld naar ondergang geleiden,
zónder steun van d'Europese technocraat!
Zij zullen volk en land weldra bevrijden!

De vrijheid komt wel zeker, maar de geesten
van 't misleide en bedrogen volk
zijn nog niet klaar. Een Nederlandse tolk
moet helderheid en waarheid 't meest

aan velen schenken. Het échte weten
doet de zieke, slechte staat,
met verachting, zonder eigenbaat,
in zielige dood totaal vergeten!

Zo zullen Vlaanderen én het hele Nederland
ten slotte zegevieren en eigen toekomst
voor de Lage Landen aan de Noordzee-rand
voor eeuwen bouwen en onaangerand!

Erik VERSTRAETE
(Guldensporenfeest, 11 hooimaand 2008)
---------------------------------------------

De doden léven

2008-11-03T23:50:00.000-08:00

Allerheiligen en Allerzielen: twee oude bezinningsdagen die ons op de weg naar het leven na de dood, naar het "hiernamaals" verplaatsen. Die wonderlijke dagen zijn nu voorbij, maar de hele maand november is een dodenmaand. Ooit werd ze "slachtmaand" genoemd door boeren en veehouders, wegens het slachten van het vee. De diepere betekenis van het herdenken van dode familieleden, vrienden en geestverwanten staat haaks op het slaafse materialisme van deze onzalige tijd! Toch is de oude traditie van het bezoek aan de graven van dierbare overledenen nog springlevend! Het is een wonderlijk verschijnsel dat zo veel mensen op die eerste twee november dagen piëteitsvol en soms met duidelijke overtuiging, maar onwennig en wat haastig, een bezoek brengen aan de graven van hun geliefde en soms hevig betreurde doden. Zij allen dragen in de arm een bloempot met chrysanten, soms met andere bloemen, soms een tuiltje of een krans van verschillende soorten bloemen. Dit in stand houden van de oude verering van geliefde of bewonderde doden is in feite veel ouder dan de katholiek-christelijke traditie. De voorouders hebben bij alle volkeren en culturen over de hele wereld altijd een soort magische betovering opgewekt. Egyptenaren, Grieken, Romeinen, Kelten en Germanen vereerden en koesterden hun doden. Met het nodige eerbetoon nemen de christenen afscheid in een Eucharistieviering, al dan niet toepasselijk opgeluisterd met liederen, muziekstukken, gedichten en toespraken, die nadien ook bij het graf worden voortgezet. Maar ook ongelovige, "heidense" en cultuurbewuste mensen eren veelal nadrukkelijk hun doden én hun voorouders. Voor hén geldt, evenals voor alle anderen, het aangrijpende gedicht van Ward Hermans: "Unheimlich ist die Kraft der Toten. Sie tragen die Völker, die Erde..."

Soldaten en andere strijders voor onze volkse, Vlaamse en in wezen Nederlandse zaak, wekken tijdens hun uitvaartdienst soms intense ontroering op als hun "oude" afscheids- en treurliederen worden gezongen. Bij ons, Vlamingen en bij sommige Duitsers weerklinkt af en toe nog het droevige lied "Ik had een wapenbroeder", naar het lied "Ich hatt' nen Kameraden..." van Ludwig Uhland. Ook mooi, maar echt versleten zijn bij ons "Blijf mij nabij" en "Vaarwel, mijn broeder". Naar mijn mening moet een -christelijke en/of volksverbonden- uitvaart de grootheid en de levenwekkende kracht van onze voormannen, dichters, kunstenaars, militanten -de niet erkende en verdrongen elite van ons Nederlandse volk dus- nadrukkelijk oproepen. Ik denk daarbij aan de vier overleden vrienden en geestverwanten die Wies Moens herdacht: Dr. Jan-Oscar De Gruyter (1885-1929), in 1934 in het De Gruyter-Gedenkboek; Lodewijk Dosfel (1881-1925), in een gedenkrede bij de onthulling van zijn grafmonument in september 1935; Karel van den Oever (1879-1926), in een opstel, in "Dietbrand", tien jaar na zijn overlijden en ten slotte die eerste Dietse dichter bij uitstek, René De Clercq (1877-1932), in een lezing te Mechelen en te Amsterdam, bij de zestigste herdenking (op 14 november 1937) van zijn geboorte. Voor Moens waren deze doden ten volle levenden, door het voortbestaan van hun geest én door de grote uitstraling van hun -dichterlijk-artistieke inzet voor de volkse, Dietse zaak! Hij bundelde deze vier aangrijpende herdenkingen in het boek "De doden leven", uitgegeven in 1938 door De Phalanx in Brussel en de Amsterdamsche Keurkamer. Lezers van deze weblog kunnen die tekst vinden in "Proza II" van Wies Moens (1970).

Ik wil deze benadering van het grootste van alle filosofische, religieuze, artistieke en humane thema's, de dood, besluiten met het mooiste gedicht daaraan gewijd, het is ook een herfstgedicht van de grootste moderne Duitstalige dichter, Rainer Maria Rilke (1875-1926). De dood -volgens Ernest van der Hallen ook "een vriend, een wonder man"- is in deze zo herfstelijk- zangerige verzen subtiel aanwezig:

H E R B S T
--------------------------
Die Blätter fallen, fallen wie von weit,
als welkten in den Himmeln ferne Gärten.
Sie fallen mit verneinender Gebärde.
Wir alle fallen.
Diese Hand da fällt
und sieh dir die andere an,
es ist in allen.
Und doch ist Einer
welcher dieses Fallen
unendlich sanft in Seinen Händen hällt.

Wim Maes wekte postuum ontroering en kameraadschap

2008-10-29T06:00:00.000-07:00

Er zijn maar heel weinig Vlaams-nationale of Dietse voormannen of leiders, die, naast bezielende dichters als Rodenbach, Verschaeve, Wies Moens en Anton van Wilderode, ook in deze - geest- en cultuurloze - tijd nog ontroering én echte volksverbondenheid en kameraadschap kunnen opwekken. Twee van hen, Karel Dillen en Wim Maes, muntten daarin uit. Nam een eivolle Antwerpse kathedraal in de eerste meidagen van vorig jaar ontroerd en heel bewogen afscheid van de stichter en voorzitter van het Vlaams Blok-Vlaams Belang (de allereerste naam in 1977-'78 was "Vlaams-Nationale Partij"/ VNP), dan bracht Voorpost op zondag 12 oktober jl. een, zij het heel wat kleinere, groep van oud-gedienden, vrienden en sympathisanten samen in Brasschaat, waar de onvergetelijke VMO-leider Wim Maes 40 jaar geleden - op 3 oktober 1968 - veel te vroeg overleed. Voor de doorbraak van het Vlaamse - ook volks-Dietse - nationalisme waren Wim Maes en zijn "mannekes" gewoon onmisbaar. Voor de groei van de Volksunie, voor betogingen en protest-acties, o.a. tegen de Franse preken in twee Antwerpse kerken, aan de verfransende, "Vlaamse" Noordzeekust, in de Voer, tijdens de - vergeleken met nu "heroïsche" - Marsen op Brussel en bij tientallen andere gelegenheden waren de VMO-militanten van Wim Maes onmisbaar. Zij voerden uit wat Cyriel Verschaeve al in de jaren 1930 vooropstelde: een durvende en overtuigde militie te zijn, die congressen, landdagen en betogingen daadwerkelijk wist te beschermen! Over de Wim Maes-herdenking van Voorpost, in feite de opvolger van de VMO van Wim Maes, Bob Maes en Bert Eriksson, heeft mijn jonge kameraad en Voorpost-militant Björn Roose, reeds ruime aandacht besteed op zijn weblog, "Geen Björn Roose zonder doornen". Ikzelf wil me hier beperken tot de drie gedichten van weerbaarheid en ontroering, die ik, op verzoek van Voorpost-actieleider Luc Vermeulen aan het graf van Wim Maes en in de gemeentelijke school heb voorgedragen. Uit onze betere volksverbonden en nationalistische lyriek gekozen, zijn het mooie gedichten die beklijven en die de lezers van mijn blog wel eens kunnen bewaren. Ik geef er een kleine toelichting bij, want overal in het "Vlaamse" onderwijs, middelbaar én universitair, zijn gedichten als deze gebannen, om de bekende redenen.

Het eerste gedicht dat ik aan het graf voordroeg is er één van onze "oude" vriend Jos Vinks, één van onze beste dichters, weemoedig, strijdbaar-nationalistisch én ook erotisch in de betere zin van het woord. Jos Vinks, die een deel van zijn vroegere poëzie onder schuilnaam "Jos Dierickx" schreef, was een romanticus en een melancholicus, zoals Karel van de Woestijne, Alice Nahon en Blanka Gyselen. Op de morgen van het schokkende bericht van Wim Maes geheel onverwachte door - door een hartstilstand, gevolg van betwistingen met de VU-top rond zijn VMO?- schreef Jos dit aangrijpend In Memoriam, zéér realistisch en vanuit een diep meevoelen:

In Memoriam Wim Maes
--------------------------------------
De morgen werd paars toen 't bericht werd gesproken;
de stemmen der mannen werden hees van de smart
en in d' ogen der vrouwen zijn tranen ontloken:
de rouw der eenvoudigen greep recht naar het hart.

Er was geen ijdel gebaar in dit leven,
geen kleurige zeepbel van sierlijke schijn.
De zilveren trouw, in het wapen geschreven,
trok doorheen dit leven één onbuigzame lijn.

Onder 't brandende lover, onder ruisende regen
is Vlaanderen zijn laatste tocht meegegaan.
Treedt vrijheid eens aan uit het uur onzer zege,
dan zal blinkend zijn naam op de vlaggen staan!

Jos DIERICKX
----------------------------------------------------------------------------

Een andere, volksnationalistische dichter, Roni Ranke uit Oost-Vlaanderen, legt de nadruk op het onschatbare van het bruuske verlies van deze voorman:

In Memoriam Wim Maes
---------------------------------------
Spaar ons de bloei der paarse asters en krysanten,
die Vlaanderen zo vaak troosteloze tijding heeft gebracht;
de jagers slaan de zomer dood: - val der fazanten,
betoverend symbool dat ondergaat in nevelvuil en nacht.

De dorpse huizen hokken in het huiv'ringwekkend duister
maar torens uitgezet als wachten geven luid de boodschap door:
"Hém strekte blinde liefde voor zijn Volk tot luister,
verdrukt gaf hij de drang der schone wederspannigheid gehoor!"

Reeds arm aan leiders, voorman, 'u nog moeten missen
de bloesemende voorspoed wordt in Vlaand'rens boomgaard ruw geschaad:
wie zal na u de lijm van onze veren wissen,
het afgewezen kruit opnieuw bestemmen voor de buks der daad?

Er zal voor u geen plaats zijn onder d'eigen groten,
gij stondt daarvoor als geus te eenzaam en te koppig aan de boeg; -
het blijft nog lang een tocht van dobberende boten,
weerom verloor de vloot een onverschrokken kapitein te vroeg!

Roni RANKE
-------------------------------------------------------------------------------------------------

De volks-Dietse verwachting van dichter Jos Vinks

2008-10-07T10:57:00.000-07:00

De mooie en zinvolle oude volksnamen - het meest en het eerst door Guido Gezelle opnieuw gebruikt - voor oktober als de maand van het zaaien en van de druiven- of wijnoogst, voeren me terug naar één van onze weemoedige én strijdbaar volks-Dietse dichters: Jos Vinks. Van hem, oude vriend, medestichter én voorzitter van onze Vereniging van Vlaams-Nationale Auteurs (VVNA) op het eind van zijn leven tot aan zijn dood (2000), zal ik volgende zondag, de twaalfde van de melancholische oktobermaand, op de Voorpost-herdenking van dé idealistische militantenleider bij uitstek, Wim Maes, het gedicht "In Memoriam Wim Maes" voordragen. Veel te vroeg, op 3 oktober 1968, overleed deze onvervangbare leider in Brasschaat. De vorige aflevering van mijn Utopia-weblog, was al aan Wim Maes gewijd, bij wijze van aankondiging van de Voorpost-herdenking in Brasschaat. - Het ideaal van Wim Maes en van zijn "mannekes" was ook dat van verscheidene nationalistische poëten. De jongste tijd lijken we er steeds dichterbij te komen. Onze verwachting groeit! - In die geest druk ik hier de vier laatste gedichten af, samengebracht onder de titel "Verwachting" in Jos Vinckx' bundel "Wapen en Woord", in de latere versie van de eerste reeks "Verzamelde Gedichten" (De Roerdomp, Brecht, 1984):

VERWACHTING
--------------------------
Dit is de stilte, Volk, v'o'or dat de stormen
de dijken breken van uw kalme stroom.
Nog klemt het dwangbuis u der oude vormen
dich reeds rijst 't wassend water van uw droom...

De blonde morgen wenkt zoals het koren
waarin de vlmgloed der papavers slaat.
Uit kelders van de nacht stijgt gij, herboren
en breekt de ketens van een oude staat.

Reeds groeit in 't paarse licht het zeker teken:
het eenzaam goud van een ontplooide vlag.
Zijn bliksem zal de wolken openbreken
tot 't helder vuur van uw bevrijdingsdag.
--------------------------------------------------------------------------

Ik hoor de nachtegalen van uw zomers zingen
in gouden stilten die gij openstiet,
Volk, dat nu oprijst uit herinneringen
en in de broze klanken van dit lied:

'uw lied, dat op de avondwind gedragen
opstijgt, over de tuinen van april,
over de lege velden en de hagen
tot in de huizen, laag en winterstil,

wekkend het heimwee naar de zomerdagen
en naar een land, goud in de middagzon;
een lied dat stierf in onze nederlagen
doch dat in onze kinderen heregon,

helder herhaald: een echo onzer dromen,
stem van ons bloed en richtsnoer in de strijd,
doorademd lied, waar in elkander stromen
mijn liefde, Volk - en uwe eeuwigheid.
-------------------------------------------------------------------------------

Is dit uw late herfst, het broze licht der dagen,
de paarse morgen als een vreemd gelaat,
of is het lente, volk: een teer en zoet behagen
dat in de schaduw van een grote zomer staat?

Is dit 't bevrijden uit de stramme stilten,
breekt lente op uw boom de knop tot blad,
tot bloesem open? Treedt gij uit de kilte
waarin het lamerduister u omsloten had?

Of is dit 't grote waaien, dat de zomers
onttakelend, door grauwe luchten drijft?
Is dit het smalle vuur dat brandt in winterkamers,
het schraal bezit dat ons als enig teken blijft?

Of geurt de lente reeds in 't groen der bomen
en is de bleke zon haar glimlach aan de wand?
- Dit is uw antwoord, volk: 'k wil van mijn vrijheid dromen
en van uw zomer, Nederland;
-----------------------------------------------------------------------------------

Ik heb om jou gevochten, land der vaadren,
ik heb geleden, in lichaam en in ziel.
Jouw toekomst bleef de mijne elke dag omkaadren
ook nog toen naast mij 'n vriend al stervend viel.

Ik om jou geleden in de bittre nachten
en 'k hoorde nog je stem, je lied: herinnering
tot in de cel met 't bittre en lange wachten:
droom van een vrijheid die ik tot het eind bezing....
-------------------------------------------------------------------------------------

Wegens zijn inzet "aan de verkeerde kant" en meer nog wegens zijn volkse,Vlaamse en Nederlandse nationalisme, is Jos Vinks, één van onze betere dichters, tijdens zijn leven nooit naar waarde erkend, noch gewaardeerd of bekroond geweest. Hij verdiende beter!

Herfst stemt tot inkeer en herdenken: Wim Maes en Doel...

2008-09-16T00:17:00.000-07:00

De herfst klopt - regenend, waaiend en duisterend - aan deuren en vensters: "officieel" begint hij op zondag 21 september, maar deze meteorologische datum stemt niet overeen met ons "herfst-" of "najaarsgevoel", dat met verbondenheid met de natuur te maken heeft. Natuurverbonden mensen, boeren en dichters voelen, horen, ruiken en zien de naderende herfst. Voor vele mensen is de herfst een soort van intrede tot het behaaglijke winterseizoen, met brandend haardvuur en gezellige familiefeesten: Kerstmis (Joel) en Oudejaar-Nieuwjaar. Maar lang niet voor allen, zeker niet voor de echte armen, wier miserie nooit ophoudt. Voor de Vlaamse Beweging, onze ontvoogding en de lange doodsstrijd van het zieke België zou je het bevrijdende, ultieme einde hopen, wensen en verwachten, maar met deze groep halfslachtige "Belgisch-Vlaamse" regeerders, gaan we ons weer eens vervelen bij eindeloze pogingen en mislukkingen. Het zal worden, zoals onze vriend Bert Eriksson ooit zei: "Vlaanderen zal niet vrij worden door toedoen van "zijn" regeerders, maar door de inzet van zijn dolle idealisten!" De naam Eriksson voert me naar dé eerste, zo eenvoudige, beminnelijke en geëerbiedigde leider van de VMO (Vlaamse Militanten Orde), Wim Maes, die zo hartstochtelijk zijn land en volk beminde en van de strijd tot het uiterste voor onze Vlaamse, Dietse zaak overtuigd was. Véél te vroeg, wellicht door té felle spanning bij conflicten en onenigheden, overleed Wim 's nachts en geheel onverwachts, op 3 oktober 1968, aan een hartaanval, bij het aanbreken van de herfst. Hij was pas 43 jaar oud! Tijdens de voorbije IJzerwake heb ik hem herdacht met het volgende gedicht van mijn - acht jaar geleden, in 2000 - overleden collega-dichter en nationalistische auteur en strijder, Jos Vinks. Ik zal het gedicht voordragen op zondag 12 oktober in Brasschaat, waar de leider in zijn woning overleed. Dit tijdens de Voorpost-herdenking van de onvergetelijke VMO-leider. Ik druk hierbij het volledige gedicht af:

In Memoriam Wim Maes
-------------------------------------
De morgen werd paars toen 't bericht werd gesproken;
de stemmen der mannen werden hees van de smart
en in d'ogen der vrouwen zijn tranen ontloken:
de rouw der eenvoudigen greep recht naar het hart.

Er was geen ijdel gebaar in dit leven,
geen kleurige zeepbel van sierlijke schijn.
De zilvere trouw, in het wapen geschreven
trok doorhéén dit leven één onbuigzame lijn.

Onder 't brandende lover, onder ruisende regen
is Vlaanderen zijn laatste tocht meegegaan.
Treedt vrijheid eens aan uit het uur onzer zege,
dan zal blinkend zijn naam op de vlaggen staan!

Jos Vinks

En inderdaad, zoals het gedicht zegt: de rouw, de smart, de ontsteltenis bij het vernemen van de geheel onverwachte dood van deze nog jonge voorman, was overweldigend. De begrafenis in Brasschaat werd door duizenden bijgewoond. Het verlies van een idealistisch militantenleider van zijn formaat was onherstelbaar. Om de verachte staat de doodsteek te geven, zijn leiders van zijn formaat nodig, en geen huichelachtige eerste communiekanten als ene Kris Peeters, die eerder aandacht besteedt aan het slopen van het idyllische Scheldedorpje Doel en aan het verjagen van zijn bewoners dan aan het niet meer te vermijden "verlaten" van de vijandige Belgische staat!

Aan Doel, dat nu - geheel ten onrechte en zonder enige "praktische" noodzaak voor de "heilige" haven - moet wijken, zal ik de volgende dagen of weken nog aandacht besteden. Een VMO mét een leider als Wim Maes, "omme 't land te bescermene" zou daar nu voor echt verweer kunnen zorgen. Maar hier geldt weer het bitter woord van Berten Rodenbach: "De gilden zijn voorbij, en Vlaanderen heel gans..."

Een theatrale herinnering: "Sneyssens" van Rodenbach!

2008-09-03T09:54:00.000-07:00

Deze dagen dragen de altijd weer toekomstgerichte sfeer van nieuwsgierigheid, hoop op en geloof in de wijde, nog onoverzichtelijke ruimte van een nieuw schooljaar voor honderdduizenden kinderen en jongeren. Mij, als ouder wordende opa - met overtuiging meevoelend en meelevend met mijn twee kornuiten in de - kunstzinnige - Rudolf Steinerschool in Brasschaat, komen geuren en kleuren, leraars, dingen, liederen en gedichten uit mijn verre schooltijd, vijftig tot zestig (!) jaar geleden uit de geest van herinnering tegemoet "gewaaid". Wat mij steeds het meest heeft bekoord en is bijgebleven, zijn, naast de mooiste gedichten uit mijn Grieks-Latijnse ("Oude") humaniora bij de Jezuïeten van het Onze-Lieve-Vrouwe-college aan de Antwerpse Frankrijklei (en Rubenslei), de romantische liederen die wij thuis zongen - vader speelde piano en moeder zong daarbij met een warme altstem -, vooral Vlaamse (Peter Benoit: "Mijn Moederspraak" en de "Van Rijswijckmars") en Duitse: Schubert, Schumann, Mozart...

Sterker nog komen mij dezer dagen vele gedichten van Gezelle én van Rodenbach, naast vele andere uiteraard, voor de geest. In mijn ouderlijk huis in Mortsel leerde ik meer van en over Gezelle en Rodenbach dan op school... Zo kende mijn vader enkele lange Gezelle-gedichten uit het hoofd: "Pachthofschilderinge" en "Boerke Naas" bijvoorbeeld, die hij als het ware (op het toneel) "speelde". Mijn moeder hield van enkele grote episch-heroïsche en dramatische stukken van de geniale Albrecht (Berten) Rodenbach. Van dit zeer onvoldragen talent - de hoogstudent in Leuven stierf in juni 1880, nog geen 24 jaar oud! - droeg zij, vurig en wat theatraal ook, meest van al "Fierheid" ("Sinds lang bevocht de grave Gent, de vrije stede...") en het, door vader, mezelf en mijn zusters, mede luid "voorgedragen" indrukwekkend, dramatisch tafereel van de 15de-eeuwse, Gentse vaandrig "Sneyssens"! Onvergetelijk...

Nu er zoveel - vooral theoretische en " officiële" aandacht is voor het Vlaamse - dus Nederlandse, Dietse - erfgoed, moeten bloemlezers en literatuur-leraars - als er nog weinig zijn, moeten er nieuwe komen! - opnieuw de grootheid en de schoonheid van onze oudere, Middelnederlandse, 17de eeuwse en romantische (19de- en 20ste-eeuwse) dichters ontdekken. Dat is opvoeding tot de echte Vlaamse, beter nog Nederlandse, volks-nationale fierheid!

Lees en, voordrachtkunstenaars!, tracht - dramatisch-bewogen en toch beheerst - dit zo plastische " historie-beeld" voor te dragen. Het is sombere woordpracht, barokke schildering van een gruwelijk gebeuren in de 14de eeuw!

SNEYSSENS
---------------------
Afgrijselik! In den valen sching(1) van 't zwartgestreepte westen
en onder donkeren, vlagenzwangeren hemel
ijlt wanhopig een vlucht voorbij en jagend achtervolgen
en noodgehuil en zegekreet en staalklang
verdoven klacht en rochel der gesmeierde(2) gewonden.
O wanhoop! Deze vlucht waae stalen ruiters
in kerven, het is Gent dat vlucht, der vrijheid laatste hope!
Het zwaait een hand de Gentse Klaauwaardsvane,
het roept een stemme door 't gehuil: "Wie helpt de goede poorters hun vrouwen en hun kinders wederzien? Gent! Al die meêdoen hier! Gent, Gent!" De vlucht splijt rond een molen,
die reuzig spook in 't wordend donker rijst,
golft ijlend links en rechts voorbij. De ruiters stormen. Dol,
blind, ijselik botsen zij op vijftig speren.
Tien peerden storten. Steigerend woelt de schare. Razend krielt
een worsteling rondom den molenwal.
Uitzinnig sert die wederstand de zegedronken ruiters.
Door 't blixemen van zijn gonzend zweerd omgeven,
almachtig staaft de vaanderik van Gent den wederstand,
en kerft en kerft, en peerd en peerdegast
stort neêr. De lijkenstapelen in het rond hoop over hoop.
Maar overmacht verplettert heldenmoed.
En op een bloedigen lijkenwal daar staat in 't vale tweelicht
de vaandrik aleen en blixemt voorts,
pal. "Geeft u over" schreeuwt men. "Gent" juicht hij en splijt een ruiter.
Het hagel weerden op hem. "Geeft u over!"
- "Gent" juicht hij en zijn weêrlicht snijdt drie ruiters door den stormhoed,
en steigerend wijkt de stormloop.Huiverend schudt
de vaandrik zijne linker hand. Zij valt. Een bloedstraal speerst.
Maar bloedig sluit zijn arm 't gescheurde vaandel.
"Geeft over" schreeuwt men. "Gent" huilt hij, en bleek en zwijmelend staat hij
in 't bloedig wederlichten van zijn zweerd,
afgrijselik schoon. Een nieuwe storm behagelt hem met zweerden,
maar wijkt gekneusd en steigerend terug.
"Geeft over" schreeuwt men. "Gent" huilt en zwaait een bloedige scherve,
maar stort doorkorven op den lijkenhoop.
"Geeft over" schreeuwt men. "Gent" zucht hij en wanhopig zich rechtend
kwetst hij een ruiter met des vaandels punt,
bezwijmt en zieltoogt, krampachtig des vaandels flarden grijpend,
zucht nog eens "Gent", spuigt bloed en sterft. En sidderend,
de zweerden neder, stik en stom bewonderen hem de ruiters.
De vlucht verdwijnt in 't donkeren van de verte -
Ei! Kynegyros, ween van spijt, en werp uw kroon naar Sneyssens!

Albrecht Rodenbach

Lezers die dit, wel enigszins zwaar-op-de-handse, plastisch-barokke historie-tafereel niet kennen, zullengemakkelijk het woord " bombast" in de mond nemen. Maar dit stuk dramatische epiek is veeleer romantisch, gedragen door de visionaire geest en woordkracht van het jonge genie dat Rodenbach was. Al is dit felle gedicht, dat Rodenbachs hang naar en talent voor het drama(rische) weergeeft, niet van het beste dat hij, de "früh-Vollendete" (in juni 1880 overleden, na een val in koud vijverwater, nog geen 24 jaar oud!), toch is het een zeldzame ode aan de dapperheid, zo schaars in het verweer van de Vlamingen tegen onrechtvaardige machthebbers. In dit geval: dedoor de overmacht van de ruiterij van de Bourgondische hertog Filip de Goede, verpletterde weerstand van de Gentse poorters in april 1452... bij Merelbeke (in de buurt van Gent).

Het beroemde woord uit Rodenbachs "Fierheid" krijgt hier een uitzonderlijke gestalte: "Waar is der ouderen fierheid nu gevaren"... Maar al te lang waar voor de Vlamingen en voor de - brave- Vlaamse beweging.

(Noot van de "zetter": afbeelding boven is een tafereel uit de slag bij Marathon, waar de Grieken de Perzen de beslissende slag toebrachten in de Eerste Perzische Oorlog en ze zo verhinderden Griekenland bij Perzië te voegen, en Kynegyros, broer van Aischylos, het leven verloor.)

Rodenbach tegen België in 1879!

2008-08-21T08:50:00.000-07:00

Nu onze zevende IJzerwake voor de deur staat en aangespoord door mijn jonge Voorpost-vriend Björn Roose - die weer eens actief is in Steenstrate en het weemoedige, epische gedicht 'Ter Venster', één der mooiste van Albrecht Rodenbach op 16 oogstmaand jl. op zijn blog plaatste - wil ik hier het gedicht, dat de poëtische studentenleider op 29 oktober 1879 neerschreef als eerbetoon aan het zangtalent van Jan Frans Willems' dochter, afdrukken. Let eens op de term "apenras" - nu, en al jaren veel gebruikt voor dit apenland - die dus veel ouder is dan Marc Eyskens, ooit eersteminister van hetzelfde on-land, wilde doen uitschijnen. De schimpscheut op de slechte staat, de oproep om hem te bestrijden, was ongehoord in die tijd, nu 130 jaar geleden. Toen de dichter dit schreef: "Nog leeft die zelfde domkop van een Staat", bestond België 49 jaar, nu zijn er dat 178 geworden... Gelove wie 't geloven kan...

Op het album van wijlen Jongvrouw Pauline Willems, J.Fr. Willems' dochter
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Een album, duur familiestuk, op elkeen der omgulde
tabletten, eenen dichterlof, of eene kunstnaarshulde
bewarend dietscher zangrigheid en schoonheid toegewijd:
wien mag het niet verbazen die ons land kent en den tijd!

Zoo naâr ligt dus een tijd nog dat er vlaamsche zangsters zongen,
wijl, om ze te vereeren, kunst en hoofscheid samendongen!
- Ja, zulks hadt Gij bewrocht rond u, die, moedermensch alleen,
ons volk ontwiekt met vrije woord - gaaf die met u verdween.

Hewel, wat was kan zijn, en wat geweest is kan herworden.
Nog leeft wel 't apenras van wie uw stemme tegenmorden.
Nog leeft die zelfde domkop van een Staat, en item leeft
een bisschop die ons banvloekt als hij slecht genoenmaald heeft.

Des niet te min - integendeel! - vooruit, het nijdig streven
van Vlaanderens taaiheid! Willems naam als strijdleus aangeheven,
en eens zien wij ons Vaderland in vrije bloeite staan,
- ofwel eens springt het boelken van 't jaar '30 naar de maan.

29 Oct. 1879

Al is dit lof-, schimp- en strijdgedicht van de levenwekker der Blauwvoeterie, van de hele latere, nationalistische Vlaams-Dietse studentenbeweging ook, als lyrisch gedicht niet zo goed en al moeten we over de archaïsche spelling en verwoording even heenklimmen, toch was dit een zeer zeldzaam geluid in de 19de eeuw. Het liep vijftig jaar vooruit op het anti-Belgische, volkse en Groot-Nederlandse nationalisme van het AKVS en van het groeiend verweer van de hele Vlaamse beweging in het interbellum. Voorlopers van Rodenbach, de letterkundigen en herontdekkers van onze kostbare oudere literatuur en van onze ongemeen rijke volksliederenschat, de door Rodenbach in het gedicht bewonderde Jan Frans Willems ("vader der Vlaamse Beweging"), Ferdinand Augustijn Snellaert, Karel Lodewijk Ledeganck en Prudens van Duyse, waren weliswaar Orangisten - voorstanders van de eenheid tussen Vlaanderen en Noord-Nederland, maar zich zo scherp uiten tegen België was er bij hen nog niet bij! Voor die vroege strijdkreet was een Rodenbach, een romantisch, episch-heroïsch genie in zijn grote historische dichtstukken, o.a. in "Ter Venster" (door Roose nog eens opgediept op 16 oogst jl., "Fierheid" ("Sinds lang bevocht de grave Gent..."), "Sneyssens" ("Afgrijselik, in den valen sching van 't zwartgestreepte westen"), "Ter Waarheid", "De Coninck verlost" en "Brutus' visioen". Daarvan haal ik er de volgende weken nog eens eentje (...) te voorschijn.

Alvast aan hen die dit lezen: een strijdbare én dichterlijk-romantisch IJzerwake gewenst. Hopelijk zijn we met velen. Het is een plicht voor de volkse heropstanding en bevrijding!

Vrijdag 15 oogstmaand: gedichten voor moeder

2008-08-15T07:29:00.000-07:00

De 15de van de oogstmaand augustus valt te midden van de hoog-zomer. Wie dezer dagen ergens buitenshuis zijn moeder of zijn echtgenote, als moeder van zijn kinderen, wil gaan vieren, dient wel rekening te houden met zeer herfstelijk regenweer met windvlagen, die zelfs stormachtig zijn hier en daar. Maar kom nu, ik stop met dit soort "triestig" weerbericht. Ik maak alleen nog een "aanpassing" van Karel van de Woestijnes beroemde gedicht: " 't Is triestig, dat het regent in den herfst,/ dat het moê regent in den herfst daarbuiten...". Dat werd de jongste jaren en is nu wel zeker: " 't Is triestig dat het regent in den zomer"...

Mij is het veeleer te doen om enkele mooie en ontroerende Moedergedichten aan te bieden, bij gelegenheid van deze christelijk-katholieke Moederdag, van oudsher het feest van " Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopneming" (of "-Hemelvaart"). Of je het nu wil geloven of er, eerder kinderachtig mee spotten, dat neemt niets weg van de schoonheid van vele moedergedichten, geschreven door gelovige, maar ook ongelovige dichters. Enkele groten lees je hier: René De Clercq, Willem Elsschot, Wies Moens, Anton van Wilderode, Martinus Nijhoff, Gerrit Achterberg. Slechts twee Noord-Nederlanders, maar ik maak dat later goed!

Laat me beginnen met René De Clercq (1877-1932), dé meest volkse dichter van het gezin, van moeder en kinderen! Dichter bij uitstek van "Moeder Vlaanderen" en "Moeder Dietsland"!

Mijn moeder
--------------------
Mijn moeder was een heilige vrouw -
o daar ligt blijdschap in dien rouw -
Mijn moeder was heilig, en rein, en zoet
als de melk van haar borst... O mijn moeder was goed.
En schoon, schoon oud! Niet één groef in haar wang,
haar ogen al ziel en haar woorden al zang!
Gij hoordet, gij zaagt haar, en vroegt, mijn vriend:
Ach jongen, waar hebt gij zo'n moeder verdiend?
En toch, gij wist nog niet hald wat zij deed
uit verborgen zorgen; hoe hard zij streed
in de nederigheid van haar weduwsmart
met een roos op 't gelaat en een doorn in het hart!
Haar kinderen schonk zij het brood uit haar mond,
tot het laatste brood uit haar warme mond...
Mijn moeder!... Zoete gedachtenis,
beheers wat er goeds in mijn leven is.

René DE CLERCQ
(uit de bundel 'Toortsen',
opgenomen in 'Liederen, Leeft!' (1977),
bloemlezing van zijn beste gedichten,
verzameld door dochter Elza De Clercq,
ingeleid door Wies Moens)
-----------------------------------------------------------------------------------

De Clercqs Dietse geestverwant, Wies Moens (1898-1982), heeft al in zijn eerste dichtbundel 'De Boodschap' (1920), ontstaan in de Belgische gevangenis, zijn moeder ook "heilige" genoemd - oprechte eerbied die nu nog nauwelijks denkbaar is...- en dit in een vrij lang en beklijvend gedicht:

Als over mijn hoofd
de zware eskadronnen gaan:
door luisterende nachten loopt
hun tocht
met omwonden banieren -
Moeder, mijn heilige,
vul gij mijn lamp
met olie,
vers en overvloedig.

Als in den lichtenden dag
mijn droom staat gedicht:
sluitsteen in het gewelf
van zingende bogen,
plechtig ruist mijn aarde -
Moeder, mijn heilige,
kom gij dan en leer
mij zeggen weer
dat kindergebed...

Als ik word opgeroepen
voor de grote waagnis,
als de werver trekt van deur tot deur
en vreemde handen
stoppen het brood in mijn ransel -
Moeder, mijn heilige,
terwijl mijn hart al is onder de scharen,
laat stil nog aan dit hart
het uwe slaan.

Als ik schildwacht sta
ter hete barrikade:
zwart de rode vanen in den nacht,
in mijn ogen
de rosse gloed van puinbrand -
Moeder, mijn heilige,
geef uw gelaat aan den man
naar wien ik mikkend
het roer richt!
Wies MOENS
(uit 'De Boodschap' (1920),
opgenomen in 'Gedichten 1918-1974)
---------------------------------------------------------------------------

Tot het luttel aantal gedichten, een twintigtal, die Willem Elsschot (1882-1960) zelf het waard achtte om onder de titel 'Verzen' (1957) te worden gebundeld, behoren niet minder dan vier gedichten voor zijn moeder. Ik kies voor 'Moeder', het laatste, dat de dichter in 1908 schreef in Rotterdam. Op zijn gebruikelijke, sarcastische wijze, plaatst hij in dit sonnet zijn bezorgde moeder tegenover zijn onverstoorbare vader.

MOEDER
-----------------
Als vader slaapt gelijk een rustig beest,
en in zijn droom herkauwt en zalig lacht,
dan ligt gij wakker, starend in den nacht,
en roept uw zoons en dochters voor den geest.

Zij zijn gevloôn, als gieren voor 't tempeest,
met stukken van het oude nest bevracht,
waarin gij dubbend op hun terugkeer wacht,
maar op de klok het woord des tijds niet leest.

Laat niet uw dagen slinken in verdriet;
geen macht die tanden aan uw mond verstrekt,
of ooit weer zog in uwe borsten wekt.

Er is niets aan te doen, zoals gij ziet.
Drink dus een borrel bij een passend lied,
daar scheme Piet reeds met uw benen trekt.

Willem ELSSCHOT
(uit 'Verzen' (1957),
opgenomen in 'Verzameld Werk', 1963)
------------------------------------------------------------------------------

Om nu eens een Noord-Nederlander aan het woord te laten, kies ik voor een ontroerend-mooi gedicht van Martinus Nijhoff (1894-1953), één der grote uit de Nederlandse dichtkunst van de eerste helft der voorbij eeuw.

Herinnering
------------------
Moeder, weet je nog hoe vroeger
Toen ik klein was, wij tezaam
Iedren nacht een liedje, moeder,
Zongen voor het raam?

Moe gespeeld en moe gesprongen,
Zat ik op uw schoot, en dacht,
In mijn nacht-goed kleine jongen,
aan 't geheim der nacht.

Want als wij dan zingen gingen
't Oude, altijd-eendre lied,
Hoe God alle, alle dingen
Die wij doen9, beziet.

Hoe zijn eeuw'ge, grote wond'ren
Steeds beschermend om ons zijn,
- nimmer zong je, moeder, zonder 'n
Beven dat refrein -

Dan zag ik de sterren flonk'ren
En de maan door wolken gaan,
d' Ouden nacht met wijze, donk're
Ogen voor me staan.

Martinus NIJHOFF
(uit 'Verzamelde Gedichten', 1963)
---------------------------------------------------------------------------

Van Anton van Wilderode (1918-1998) heb ik in dit domein recentelijk een hele bloemlezing samengesteld. In zijn poëzie is zijn moeder zeer sterk vertegenwoordigd, in vele gedichten, met name in de bundels 'Onverwachts onderweg' (1974) en 'Dorp zonder ouders' (1978). Van zijn moeder, Maria-Louisa van Severen (1876-1963/ géén femilie van de - West-Vlaamse - Verdinasoleider), evenals van zijn vader heeft Cyriel Coupé, intens als weinig anderen, gehouden. Ontroerend-mooi - en hier nog niet geciteerd - is het gedicht "Moeder van ver al", waarvan ik hier de eerste strofe opneem. De dichter ziet haar weer in een intense herinnering, als in een visioen:

Moeder van ver al
----------------------------
1.
Terwijl het bitter waaide in de berken
zag ik mijn moeder in heet weekse kleren
een korfje dragend met gevallen peren
die zij gebukt geraapt had uit de perken.
Alsof zij de omgeving niet meer kende
liep zij schoorvoetend verder, in haar handen
het fruit geheven als een offerande.

En achter in de tuin gekomen wendde
zij zich niet om, met ogen die niets zagen
doodstil geworden in een hoek van hagen.

Anton VAN WILDERODE
(uit 'Dorp zonder ouders'/ 1978)
------------------------------------------------------------------------------

De tweede Noord-Nederlander van mijn voorkeur is één der grootsten uit de hele moderne Nederlandse en Europese literatuur: Gerrit Achterberg (1905-1962). In volgend sonnet ot de blijdschap van zijn moeder de bittere tragiek van zijn liefde voor "een andere vrouw".

Moeder I
---------------
Mijn moeder is een grijze vrijdagmorgen:
zij moet de kamer doen; stof beeft;
dan dweilen, voor het eten zorgen,
zien wat van gisteren overbleef.

Ik ben in haar liefde geborgen,
die elk verraad der wereld overleeft:
wie ik ook werd, wij eten overmorgen
de koek die zij gebakken heeft.

Wanneer de zondagmorgen is ontloken
staat heel haar wezen in de blijde bloei,
waarin mijn wezen moet zijn aangebroken,

omdat ik dan niet meer gevoel
hoe door de dood is aangestoken,
wat bij een andere vrouw begon.

Gerrit ACHTERBERG
(uit de bundel 'Osmose'/1941,
opgenomen in 'Verzamelde Gedichten'/ 1964)
--------------------------------------------------------------------------------

Ten slotte wilde ik nog het mooiste moeder-gedicht dat ik ken: "Moeder, waar zijt ge...", van Hubert van Herreweghen (1920-...) hier opnemen. Maar ik doe dat bij een andere gelegenheid. Van Herreweghen is één van de grootste Vlaamse (in feite is hij een Brabander!), dus Nederlandse dichters van de moderne literatuur.

Doel verweert zich tegen Antwerpse haven-moloch

2008-08-07T10:41:00.000-07:00

Het verraste mij wel enigszins, dat recente - én al oudere - verweer van de stoere, Waaslandse boeren van Doel, het dorpje aan de Schelde, dat recentelijk niet in het nieuws kwam door enig onheil vanuit de gigantische koeltorens van de kerncentrale aldaar. De dorpsbewoners en vooral de landbouwers van dit polderdorp sluiten blijkbaar de rangen tegen de moloch van de alleenzaligmakende haven van Antwerpen, die hun huizen, hun have en goed en hun polders serieus bedreigt. De ontpoldering van de Prosperpolder, die ook op Zeeuws, Nederlands grondgebied gevolgen zal hebben, met name voor de ermee hecht verbonden Hertogin Hedwigepolder, blijkt een druppel op een hete plaat! In Nederland is men er alleszins niet mee gediend!

De gulzige uitbreiding van de haven, met " mega"-dokken en containers, valt, eerlijk gezegd, nauwelijks te stuiten, maar een rebelse, vrije beweging van zelfstandig denkende, Vlaamse dorpsbewoners, is altijd een goede zaak in dit lamlendig land! De machthebbers van de haven en van het Antwerps stadsbestuur zweren uiteraard bij de zgn. "vooruitgang", bij de nooit eindigende, gezwollen "economische groei" en het bewaren van een authentiek Waaslands, Vlaams dorp met een eigen karakter kan hun daarbij geen barst schelen... Tijdens het voorbije weekeind van 2 en 3 oogstmaand kwam dat verweer wel tot uiting bij de traditionele Scheldewijding en de 34ste Doelse Feesten. In het dorp geldt nu: "Huizen werden gesloopt, maar niet ons enthousiasme!" en "Doel wil niet weg".

Tot de wereld van wijding en schoonheid, van het irrationele, behoort ook de dichtkunst. En het zijn inderdaad de dichters - Antwerpse, Doelse en andere - die op poëtische wijze - dus " eenvouds verlichte waters" zoals Lucebert ooit schreef - hun steun aan Doel en zijn hachelijke toekomst willen uiten. Daarom wordt de hele herfstmaand (september) een "Doel-maand" in het Antwerps literair café 'Den Hopsack' (Grote Pieter Potstraat, bij de Scheldekaaien). Op donderdag 11 september, vooral 's avonds, zullen verscheidene poëten hun steun aan het Doelse verzet en protest dichterlijk laten weerklinken voor al wie het horen wil. Ik noem er enkele: Herman J. Claeys, Dirk De Boeck, dorpsdichter Mark Meekers, Bart Bevers, Willem Persoon, Frank Pollet en Dianne Nuyts. Initiatiefnemer is "Pipelines vzw/ De Muzeval". Uw auteur-dichter van dit Utopia-blog zal hoogst waarschijnlijk ook naar Den - hem vertrouwden - Hopsack tijgen en daar het volgend gedicht voordragen:

Zal het dorp nog duren?
--------------------------------------
Zal het dorp van Doel nog duren,
zoals Van Wilderode zegt?
Houdt verbeten weerstand muren,
warm bewoond, nog gaaf en recht

tegen een niets ontziende overmacht?
Ik wil, zoals de Doelse boeren, wel geloven,
dat geestdrift en verweer, een felle kracht,
dat slopen en vernielen kan te boven

komen. Maar vernielzucht in de naam
van heilige "vooruitgang" valt toch niet te stuiten.
't Besef van zelfbehoud in eigen naam
is in dit kortzichtig en bekrompen land

van Vlaanderen al vele eeuwen zoek.
De weinigen die eigen rechten eisen
en eigen grond, houden zich wel kloek,
maar overmacht verplettert heldenmoed, wist Sneyssens,

Zoals hem Rodenbach zo episch zag.
Dit kleine Wase dorp, een parel aan de Schelde,
verdient ons aller steun, onder de vlag
van 't Vlaamse volk, het eeuwen lang gekwelde!

Erik Verstraete

(3 oogstmaand 2008, bij de Scheldewijding!)

Anton van Wilderode: mooiste en treffendste gedichten, een keuze (5)

2008-08-01T23:30:00.000-07:00

Het wordt warempel tijd dat ik mijn -zij het toch, in verhouding tot de grote kwantiteit en hoge kwaliteit, beknopte - bloemlezing uit Anton van Wilderodes oeuvre, besluit met een vijfde deel. Hierin lees je gedichten uit 'En het dorp zal duren' (1986), 'Poedersneeuw' (1991), 'Apostel na de Twaalf' (1992), 'In al begonnen vrede' (1993), 'Het oudste geluk' (1995) en 'De dag sneeuwt dicht' (1998, jaar van Antons dood).

In 1986, het jaar na de indrukwekkende 'Vlinderboom' - over de laatste jaren van Keizer Karel in Spanje- verscheen een tweede majestatisch fotoboek, gewijd aan de -zeldzaam geworden- bekoorlijke plekjes in de Vlaamse dorpen: 'En het dorp zal duren', waarbij de dichter uiteraard eerst dacht aan zijn eigen Moerbeke (dat hem voorbeeldig trouw blijft eren). Een magische tint heeft het volgende " droom-gedicht":

Ik lag in de boomgaard
----------------------------------
Ik lag in de boomgaard en toen
in het meidaglicht van de noen
werd mijn aarde geboortelijk groen

waarop ik langzaam genas
als van een ziekte. Er was
niets en niets anders dan gras

tegen mijn ogen en aan
vingers en voeten, vermaan
van een voormalig bestaan.

Ik wist zonder kijken àl
wat verder bestond overal:
een huis, een stal en een stal,

bomen, maar nog niet toe,
en zonder boe of ba hoe
vredig de grazende koe.

(uit 'En het dorp zal duren', 1986)

Uit datzelfde poëtisch fotoboek kies ik nog twee gedichten, die aan mijn "weemoed en woede" om de verloren en omgebrachte schoonheid, de wijding, het sacrale van veel uit vroegere tijden, beantwoorden en er, onnavolgbaar, gestalte aan geven:

Lieber Mond
--------------------
De gladde maan van kinderen en poëten
loos ingepalmd. Haar ingewand en gloed
beschreven tot en met, en opgemeten
lijk men op aarde met de aarde doet.

Het ventje met de takkenbos vergeten
dat wij ontdekten in de winternacht
wanneer wij door de sneeuw op sleden reden.
Het sprookje zonder omhaal omgebracht.

Nu drijft zij door het blauw als een verleden
gevankelijk in de living op teevee,
de heldere van Breero en Andreus
en de vermoeide maan uit Melopee.

(uit 'En het dorp zal duren', 1986)

De dichter gebruikt een Duitse titel "Lieber Mond", omdat de maan, evenals de nacht en de avondster, veelvuldig in de Duitse romantiek voorkomt (Goethe, Hölderlin, Novalis, Rilke Schubert-liederen enz.) De mysterieuze, weemoedige maan heeft bij de mensen van nu haar sprookjesachtig karakter verloren. De heldere maan van de 17de-eeuwse dichter G.A. Bredero en van de 20ste-eeuwse Hans Andreus en de vermoeide van Paul van Ostaijen zijn "omgebracht"... En zo is "de wereld die ik beminde" uitgewist, de wereld van kindertijd en herinnering, zoals ook Martinus Nijhoff die in "De wolken" vasthield ("Ik droeg nog kleine kleren...")

De wereld die ik beminde
--------------------------------------
De wereld die ik beminde
getekend in tedere tinten
lila en leliewit
en het heilige groen van de linden
is niet meer terug te vinden
verdwenen en uitgewist.

(uit 'En het dorp zal duren', 1986)

Tot het fijnste van Antons oeuvre behoort de bundel 'Poedersneeuw', met niets dan verrukkelijke kwatrijnen (vierregelige gedichten). Ik koos er enkele. Van Wilderode was een meester in dit genre, dat uitmunt door gebalde en veel omvattende zeggingskracht en preciese vorm (versmaat, rijmschema). Enkele voorbeelden:

Ars Poëtica (1)
----------------------
Als poedersneeuw ligt poëzie. Eén uur
niet langer ach, zo onvoorstelbaar puur
als niets daarnà stuifmeel en vogelveertjes.
Al wat op aarde valt verliest zijn duur.

Geluk (1)
--------------
De appelboombloesems, oudroze en wit,
de teerste, de liefste waaronder ik zit,
een knaap weer als ooit met zijn eerste gedicht.
Geen ander geluk was zo duurzaam als dit.

André (1)
(Denkend aan André Demedts)
----------------------------------------------------------------
De West-Vlaamse schrijver en flamingant André Demedts (1906-1992) was één der beste vrienden van Anton van Wilderode. Op het einde van zijn leven werd hij getroffen door de - bewuszijn en kennis slopende - ziekte van Alzheimer (zoals ook de Antwerpse dichter Herwig Hensen). Voor onze dichter een verbijsterende ervaring...:

Zijn ogen, die ik waaks en helder wist,
staarden mij tegen uit de warre mist
van een omgeving die hij niet meer kende
als had hij zich van plaats en tijd vergist.
------------------------------------------------------------------------------

Voorjaar
--------------
Zon op mijn ogen. In het dansend dal
een voorjaarsdorp van Miro of Chagall
met kinderen als lissen en lianen
waaiend en wemelend overal.
------------------------------------------------------------------------------------

Aangegrepen door het door Christus' ingrijpen zélf zo bewogen leven van Paulus (Saul) van Tarsos (Turkije), trok onze dichter, na verscheidene reizen naar het antieke Rome, Italië en Hellas, ook naar Turkije,en Griekenland (Hellas), in de voetsporen van de grote en dappere pelgrim, prediker en verkondiger van Christus' Woord. Zoals in 'De Vlinderboom' met de oudere Keizer Karel V (1500-1558), vereenzelvigt Van Wilderode zich bijwijlen intens met Paulus' optreden, prediking -sprekend en schrijvend- en reizen, in zijn lijvige dichtbundel 'Apostel na de Twaalf' (1992). Toch voelde hij zich vreemdeling in de wereld van Paulus en was hij blij zijn eigen dorp, zijn Land van Waas, zijn canada's, akkers en bossen weer te zien. Zo lezen we in het gedicht 'Een vreemdeling':

Een vreemdeling
-------------------------
Ik ben hier vreemd. Zal nooit of nimmer wennen
aan leven langs de weg, in openlucht
wonen, bewegen. Ik wil steeds terug
naar mijn koel land van canada's en dennen.

Een binnenhuis, het haardvuur in de avond,
foto's en schilderijen aan de wand,
brieven en boeken, altijd bij de hand,
van alle vrienden die ik zag begraven.

Ik wil bruin akkerland zien en beemd
melkwit van sneeuw of room van madelieven,
de nacht tegen de deur aan: ik ben liever
thuis in mijn eigen land.Ik ben hier vreemd.

(uit 'Apostel na de Twaalf', 1992)

Nu onze zevende IJzerwake, op 24 oogstmaand in Steenstrate, voor de deur staat, neem ik hier uit Antons volgende bundel, 'In al begonnen vrede' zijn gedicht 'Renaat de Rudder' op. Deze oorlogsvrijwilliger werd op 17 december 1917 "bij vergissing" getroffen door een Belgische kogel, twintig jaar oud:

Renaat de Rudder
Soldaat aan de IJzer
-------------------------------------
Een blinde kogel uit géén vreemd geweer
- gewild of niet gewild - velde je neer.
De springstoflading door een snode hand
's nachts aangebracht namens het "vaderland"
verbrijzelde jouw beeltenis die stond
tegen een toren, op gewijde grond.

Jouw dubbel tragisch lot, Renaat, vertolkt
toen én vandaag, de onmacht van ons volk.

(1986, uit 'In al begonnen vrede', 1993)

In de vrij omvangrijke dichtbundel 'Het oudste geluk' diept Anton zijn verste én liefste herinneringen op, vooral die aan de kindertijd in de nog ongerepte geboortestreek. Zijn vroegste ervaring van poëzie in de lentelijke natuur rond hem, balt hij voorbeeldig samen:

Poëzie
--------------
Het oudste geluk is de jongen
die zit aan de boord van een beek,
op zijn hoofdhaar de vurige tongen
en wat op bezieling geleek
aanwezig, maar nog bedwongen.

De woorden liggen als water
zo helder doorzichtig in mij.
Ik zie in de open krater
van de hagendoorn hoe een bij
met honig is opgeladen

en zoemend wegvliegt van daar.
Ik kijk in het onbekende.
Ik zit in een zonnige laar,
een knaap nog en het is lente
met buit die ik gierig bewaar:

de zeem van verzonnen woorden
gepuurd uit de kelk der natuur
die ik rondom mij overal hoorde
in dat ene vorstelijk uur
waarin ik voorgoed werd geboren.

(uit 'Het oudste geluk', 1995)

In de jaren die volgden op 'Het oudste geluk', de luttele, laatste jaren van zijn leven, publiceerde Anton van Wilderode nog vier eigen dichtbundels: 'Barmhartig hout' (1996), 'Buitengaats' (1996), 'Hout op snee' (1997) en 'De dag sneeuwt dicht' (1998), deze laatste als besluit van zijn aardse levenstijd. In 1997 publiceerde hij, samen met de grote Zuid-Afrikaanse dichteres Elisabeth Eybers, nog een bundel met onderling verwante gedichten: 'Tweegelui'. Uit het besneeuwde, winterse slot van zijn poëtisch leven, de laatste bundel 'De dag sneeuwt dicht' (1998), met zijn innigste en mooiste kerst- en wintergedichten - ook ideaal als waardevolle kerst- en nieuwjaarswensen -, samengebracht op initiatief van Beatrijs van Craenenbroek, secretaresse en drijvende kracht achter de 'Internationale Vriendenkring Anton van Wilderode', kies ik nog één gedicht, waarin de zo zachtaardige dichter met een kinderlijk kerstsprookje afscheid neemt:

De zachte dingen blijven toch bestaan
hoe hard en ruig de wereld wordt daarbuiten:
ik zie de sterren blinken op de ruiten
ik hoor de voeten van de herders gaan

ik zie de lichtgrot van de nieuwe maan
ik hoor de engelen van vrede zingen
ik zie de wijzen en hun volgelingen
ik hoor de wind zijn vleugels openslaan

ik zie de den die wij vol blijdschap haalden
zo glanzend groen in onze kamer staan
ik hoor Maria's moederlijk vermaan
als korrels sneeuw neerruisen uit zijn naalden.

(1975, uit 'De dag sneeuwt dicht', 1998)

Ik geloof dat ik met deze bloemlezing van 35 van de mooiste en treffendste gedichten van één van onze grootste dichters en letterkundigen van de 20ste eeuw en van de hele moderne Nederlandse literatuur, naast Gezelle, Gorter, Henriëtte en Adriaan Roland Holst, Van de Woestijne, Wies Moens, Bloem, Marsman en Slauerhoff, voor de lezers van deze poëtische rubriek op het internet, iets heb aangeboden dat een spoor kan zijn naar een Utopia van schoonheid en liefde, dat bestààt, zoals Van Wilderode wist...

"Niet Vlaanderen, België vergaat!"

2008-07-21T05:18:00.000-07:00

Mijn titel is - voluit sarcastisch en cynisch - van toepassing op de huidige dag. Vóór ik verder ga met Anton van Wilderode -op 15 juni jl. tien jaar overleden-, in een vijfde en laatste deel van mijn bloemlezing, speel ik in op de, o zo trage, voortgang van het barsten, het kraken van het belze "schip van staat". (Zelfs de flauwe, eindeloos oppervlakkige Gazet van Antwerpen blokletterde onlangs: "België kraakt". De zot van A, Steve (=Robert) Stevaert en andere rode "belgen", de echte "bazen" van die Frut, zetten daarvoor dus het sein op rood...!). Ik vertel het stompzinnige poppenkastspektakeltje niet opnieuw, dat Leterme - strompelend naar "le terme", de terminus, van la Belgique - tesamen met de schijnheilige en volksvreemde kleinzoon van die andere Albert, de "koning-ridder"... - heeft opgevoerd in de week waarin het grote, oude "moederland" (!), la douce France, zijn "fête nationale" vierde. De Ieperse én belze geitenboer wilde het ontslag van zijn ploeg warempel op die "quatorze juillet" aan het opperhoofd van dit Noord-Franse staatje aanbieden. En voor de rest weet zowat iedereen het: het "grote" opperhoofd wil de doodsstrijd van het land eindeloos rekken, "omwille van het smeer" uiteraard.

Als reactie op al dat schijnheilige, vooral anti-Vlaamse en in wezen dus anti-Nederlandse gedoe, druk ik hier elektronisch één van mijn geliefde De Clercq-gedichten af, uit de fameuze, anti-Belgische, Vlaams-nationalistische en Dietse dichtbundel "De Noodhoorn" (zesde uitgave, 1975, Sint-Niklaas). René De Clercq, als activist banneling in Noord-Nederland, schreef dit gedicht in het "eeuwfeestjaar" 1930, toen Nederland - ooit door de Belgische muiters van zijn Zuiden beroofd - officieel het eeuwfeest van België meevierde en, eerlijk geschreven, de "Oranjes" van nu zijn er nog altijd toe in staat! Maar het moet nu dienen om de ogen van alle soorten van flaminganten en Vlaamse nationalisten de ogen te openen voor wat dezer dagen bijna nooit wordt beklemtoond: de toekomst van Vlaanderen... Die kan toch niet opnieuw klein-Belgisch worden, een gevaar dat ons alweer bedreigt, als we de Nederlandse, Dietse toekomst van ons volk nog altijd niet willen erkennen, al reiken verscheidene Noord-Nederlanders - denk vooral aan Geert Wilders! - de hand naar ons, het Zuiden van Nederland, uitsteken!

Een eeuwfeest
------------------------
Aan prof. Dr. Willem de Vreese

Raakt nu het bovenst onder?
Geschiedt het vreemdste wonder
Dat Nederland, fier Nederland,
Meeviert het eeuwfeest zijner schand?

Wij, Vlamingen, wij haten
De slechtste staat der staten,
Die 't beste volk geschonden heeft
Zn honderd jaar van leugens leeft.

Wij, Vlamingen, bevechten
De rover onzer rechten,
Die 't schijnbeeld van een natie stal
En nooit een natie worden zal.

Daar is een Belgisch koning,
Veel Belgische vertoning,
Een Belgisch vlag, een Belgisch lied,
Maar Belgen, Belgen zijn er niet.

O, 't Rijk der Nederlanden!
O broederlijke banden,
Die alle Dietsers samenbond
Op oude, eigen Dietse grond.

Wij moesten door al eeuwen
Naast Hollanders en Zeeuwen
In vrome kracht te zamen staan,
Eendrachtig eendre wegen gaan.

Wij hebben niet begrepen.
Maar wie door loze knepen
En lage listen wordt gediend
De vijand hielden wij te vriend.

Rouw, rouw bedrijft de Vlaming
Bij 't eeuwfeest der beschaming;
Maar in die rouw ligt reeds een daad:
Niet Vlaandren, België vergaat!

René De Clercq

Anton van Wilderode: mooiste en treffendste gedichten, een keuze (4)

2008-07-13T08:18:00.000-07:00

Aan de lezers van mijn Utopia-dagboek en van deze beknopte Van Wilderode-bloemlezing wil ik met genoegen melden dat de herdenking in Moerbeke-Waas, op zaterdag 28 juni, heel stijlvol en geslaagd was: een 150-tal bewonderaars en geestverwanten kwamen naar het stille, zonovergoten Moerbeke-Waas, niet enkel Waaslanders, maar ook Antwerpenaars en Gentenaars. In 't Pallieterke van 9 juli verscheen een verslag: daarin kon je alles lezen. Alleen dit: ik had het genoegen mijn gedicht "Het verlaten erf", geschreven voor mijn vriend Anton, toen hij - definitief!- zijn woonhuis, het vadererf en zijn Moerbeke moest verlaten, daar, in zijn tuin te mogen voordragen. Op dat erf prijkt nu een halfverheven beeldhouwwerk van Hedwig de Guchteneire, treffend en minzaam (zie afbeelding hierbij. Eén vraag blijft: wat gaat er gebeuren met het woonhuis van de grootste Vlaamse (en Nederlandse) dichter na Gezelle? Op mijn vraag kon de in Moerbeke aanwezige en hoog van de toren blazende gedeputeerde voor cultuur van het Oost-Vlaams provinciebestuur, Jozef Dauwe, geen duidelijk antwoord geven...

Oost-Vlaanderen zou daarvoor geen geld hebben, terwijl Streuvels, Timmermans en Ernest Claes wél een museum kregen; Wies Moens en Ernest van der Hallen weliswaar niet! Wat er met Antons huis zal gebeuren zal ik hier en elders melden, als ik iets weet...

Laat me liever verder gaan met mijn anthologie van de altijd bekoorlijke klassiek-romantische gedichten van Anton van Wilderode, die veel meer geestelijk en emotioneel genot verschaffen dan die van " Meester" Claus..., al schreef dat "genie" wel enkele sterke gedichten...

Ik wil niet nalaten een gedicht op te nemen dat de aan zijn aarde verknochte Waaslander, die "Coupéken" - hij zal mij die oneerbiedigheid zeker vergeven nu- was, typeert: "De canada's", de geliefde bomen van zijn geboortestreek, een gedicht uit het majestatische fotoboek "Daar is maar één land dat mijn land kan zijn":

De canada's
----------------------
De eerste zee die ik des avonds hoorde
waren de canada's warlangs ik liep
waaronder ik in najaarsnachten sliep,
een oergeruis onraadbaar in mijn oren.

Zij stonden aan de wegkant tegenover
het ouderhuis, hun zwaargeblaarde kruin
(was honig eerst dan groen dan okerbruin)
boven het dak een bovendak van lover.

Hoe is het? dacht ik nin de tussenpozen
dat zij verademden. Is het een oud
gerucht omhoog van ruziemakend hout,
van langs de stam gevallen waterhozen?

Kabaal van klimmende kabouters? Vlagen
applaus dat opgaat in een grote zaal?
Gesprekken in een buitenaardse taal
van bovenaf door faunen en dryaden?

Het was mijn zee die tienmaal honderdmaal
landinwaarts viel met lange waterzwaden.

(uit: "Daar is maar één land dat mijn land kan zijn", 1983)

In dit fascinerend foto- en poëzieboek tref je ook het gedicht "Utopia", dat ik uiteraard in dit "utopisch" internet-dagboek niet achterwege kan laten:

Utopia
------------
Verloren lopen in een melkwit land
met nauwelijks merkbaar menselijke sporen
een hemel zonder stemmen toebehoren,
van sneeuw in sneeuw gaan naar een niemandsland,

de rinkelbellen van de winterslee
die wij alleen in sprookjes konden horen
ineens luidruchtig tegen koude oren
en op de luimen van de meewind mee,

vergeten wie men was en wat men deed
of hevig wilde al de tijd tevoren,
in een opwindend ogenblik herboren
hoogzwevend voor utopia gereed.

(uit: 'Daar is maar één land dat mijn land kan zijn', 1983)

"Als een kleinood tussen de zee en de heide", zoals Wies Moens schreef in 'De Tocht' (1920) ervoer onze nationaal-Vlaamse en Nederlandse lyricus bij uitstek ons aller eerste vaderland Vlaanderen - op de weg naar Groot-Nederland- in het gedicht 'Daar is maar één land', waarmee hij het poëtisch fotoboek afsloot. Hij maakte er een tegenhangers van van René De Clercqs 'Daar is maar één Vlaanderen':

Daar is maar één land
---------------------------------
Begint dichtbij met emeralden gras,
wordt akkerland en onvoorspelbaar weide,
wordt waaiend zomerbos en blauwe heide
en water in de sloten waterpas
met zoveel onverwacht ultramarijn
waarin het land ligt dat mijn land kan zijn.

De dreven onbeweeglijk onderweg
met brand van brem tegen gekrulde bramen
met karrensporen schots en scheef tezamen
maar op een afstand broederlijk terecht
tot bijna een getrokken rechte lijn
die door het land loopt dat mijn land kan zijn.

Een buurtschap en een dorp. Intens een stad
met torens die vroegmorgenlijk ontwaken
oven de staande slaap van zoveel daken
en groen uit binnentuintjes opgespat,
een door de eeuwen opgetrokken schrijn
waarrond het land ligt dat mijn land kan zijn.

Zo lang de Heer mij adem wil verlenen
zeg ik en zing dat Vlaanderen het éne
énige land is dat mijn land kan zijn.

(uit 'Daar is maar één land dat mijn land kan zijn', 1983)

Uit de Griekse gedichten van "Een tent van tamarinde" (1984) kies ik een zeer symbolisch gedicht gewijd aan de blinde Homeros, klassici - die nog de diepte en de universaliteit van de antieke Griekse literatuur hebben geproefd en genoten - zijn ermee vertrouwd. De dichter en belezen classicus Van Wilderode reisde meermaals naar "zijn" antieke wereld, naar Italië, maar ook naar het oude Hellas.

Homeros
-----------------
Alles gebeurt van binnen. Van de wereld
ken ik alleen nog maar geluiden, woorden
die toegang zoeken tot mijn open oren
in mijn gestolde baard, en anders niets.

De stad ligt uitgestorven in de vlakte.
Soldaten zijn in stoeten weggetrokken,
telkens een lied dat aanwaaide met vlokken;
kooplui en vrouwen luid hen achterna.

De poort sloeg dicht. Slechts wat van boven komt,-
de wolk der bijen en het kokend zonlicht,
de lange lansen van een zwarte regen,-
valt in de bedding van de lege straten.

Ik woon aan zee. En dalwaarts. Onder bomen.
Mijn ogen gingen dicht, zonder misnoegen
gesloten voor het bont vertoon der mensen.
Een stad groeit binnen mij, bevolkt met dromen.

(uit 'Een tent van tamarinde', 1984)

Wie ooit Homeros' 'Iias' of de 'Odyssee' las, kan zich voorstellen wat de blinde Homeros "van binnen", vanuit zijn ontzaglijke verbeelding, zag en op geniale wijze beschreef.

In het jaar na de Griekse 'Tent van tamarinde', 1985, publiceerde Van Wilderode één van zijn aangrijpendste dichtbundels, en volgens mij en vele anderen wellicht zijn sterkste en mooiste: 'De Vlinderboom'.

Het is het verhaal van de laatste twee levensjaren van "Carlos Quinto" (Keizer Karel), van 13 september 1556 - zijn troonsafstand ten gunste van zijn zoon Filips II - tot 21 september 1558, dag van zijn dood. Na een uiterst zware en vermoeiende reis vanuit de Nederlanden naar Yuste in Spanje, waar hij in een eerder bescheiden "paleis" verbleef.

De titel "Vlinderboom" - voor plantkundigen: "Buddleia L(innaeus), naar de Engelse botanist Adam Buddle (1660-1715) is een zinnebeeldige duiding van de vlinderboom, een heester uit China, die tot vier meter hoog kan worden.. Rond zijn lange lila bloempluimen verzamelen zich zwermen vlinders. Zo dwarrelen herinneringen als pepels rond en om een man die alléén bleef.

Dat gedurig neerdwarrelen van - dikwijls gelukkige - herinneringen, als enig verweer tegen de zwaar te dragen eenzaamheid is ook wel - zij het niet zo letterlijk - het lot geweest van onze dichter, Anton van Wilderode, wiens ervaringen en gevoelens we in deze bundel meermaals herkennen.

Het sterkst zien we Anton en zijn liefste herinnering, die aan de kleine, door het dierbare geboorteland dwalende Cyriel in het gedicht " Terug" - het eerste van twee met die titel...-, in het tweede deel van de bundel (Volledig Dichtwerk, blz. 689):

Terug
----------
Al wat mij toekomt uit de keldermond
van mijn verleden wil ik niet vergeten,
wordt werkelijker dan de dag van heden
en vloeit als licht de kamer in en rond.

Soms ligt het stil en krijgt allengerhand
gedaante vorm en voorkomen van leven,
ik kan het schier zijn noude namen geven
waardoor het weer vertrouwd wordt en verwant.

De muren van de kamer storten in
en leggen toegangen tot vluchten open,
ik kan weer vrij en onbelemmerd lopen
gelijk ik ooit als kind liep aan de kim.

(uit 'De Vlinderboom', 1985)

De hele, vooral de oudere en zieke, Anton van Wilderode krijgt gestalte in één gedicht uit De Vlinderboom, "Weemoed mijn wereld", het intens besef om het verlies, het aan hem voorbijgaan van alle schoonheid, alle liefde die de dichter - zichzelf projecterend in de figuur van Carlos Quinto. Weemoed, melancholie en besef van de op handen zijnde dood, droegen en dragen de poëzie van de grootsten van de Europese literatuur, o.a. Rainer Maria Rilke, Heinrich Heine, John Keats, Lamartine, De Vigny, Jozef L. de Belder, Guido Gezelle, Karel van de Woestijne, J.W.F. Weremeus Buning, Adriaan Roland Holst en Alice Nahon (nog wel zes -Zid- en Noord-Nederlanders-

Weemoed mijn wereld
-----------------------------------
Weemoed mijn wereld en intens verdriet
dat in de vormen dringt van alle dingen
waarmee ik mij door anderen laat omringen
in dit voortdurend smaller leefgebied.

Ik heb de steun van de vertroosting niet
dat dit voorbijgaat, ik moet tussen muren
op deze plek totdat de dood komt duren
zonder veranderingen of verschiet.

Het raam voorbij en ver zover men ziet
begint een ruimte waar geweld van leven
en voorjaar onverwoestbaar zijn gebleven
als in de jaren die ik achterliet.

(uit 'De Vlinderboom', 1985)

Na deze vierde aflevering volgen er nog twee, want er volgen nog "onmisbare'" bundels, als "Apostel na de Twaalf" (over de H. Paulus), "En het dorp zal duren" en "Het sierlijke bestaan van steden", "In al begonnen vrede" en "Het oudste geluk". Ik tracht er volgende keer wat vlugger mee op te duiken... Van Wilderode is, met zijn, inhoudelijk én vormelijk-stilistisch, zeer zuivere en hoogstaande poëzie, de grootste Vlaamse, dus Nederlandse dichter van de 20ste eeuw. Tegengif tegen alle pseudo- en knoeiwerk van de jongste tijd, tegen het miserabilisme, tegen de leegte.

De slechte staat (eigen werk)

2008-07-12T08:13:00.000-07:00

De slechte staat
------------------------
(terugdenkend aan René De Clercq!)

Reeds lang, reeds lang ligt deze staat,
gekweld door eindeloze kwalen,
en door de roofzucht van de Walen
te lijden aan de ziekte van de haat.

Haat met vervalsing en geweld,
door onze bron, de oude Nederlanden
te scheuren met baldadige handen
ten dienste van een Frans bestel:

dé rover sedert vele eeuwen,
die d' oude Dietse taal van duizend jaar
als erfvijand bedreigt. Maar leeuwen
wapperen weer, gedragen door een schaar

van dappere getrouwen, die de heren van de haat
en van 't geweld naar ondergang geleiden,
z'onder steun van d' Europese technocraat!
Zij zullen volk en land weldra bevrijden!

De vrijheid komt wel zeker, maar de geesten
van 't misleide en bedrogen volk
zijn nog niet klaar. Een Nederlandse tolk
moet helderheid en waarheid 't meest

aan velen schenken. Het échte weten
doet de zieke, slechte staat,
met verachting, zonder eigenbaat,
in zielige dood totaal vergeten!

Zo zullen Vlaanderen én het hele Nederland
ten slotte zegevieren en eigen toekomst
voor de Lage Landen aan de Noordzee-rand
voor eeuwen bouwen en onaangerand!

Erik Verstraete

(Guldensporenfeest, 11 hooimaand 2008)

Terugdenken aan het weerbare Vlaanderen van 1302!

2008-07-10T11:27:00.002-07:00

Voor de 15de van deze Guldensporenmaand kijken ik, en vele andere Vlaamse, Nederlandse en dus anti-Belgische nationalisten met mij, niet uit naar één of ander compromis met de francofone (Waals-Franse) agressors en imperialisten, die de Belgische West-Vlaming Leterme uit zijn hoge hoed gaat schudden: Vlaanderen (Zuid-Nederland) zal er niet beter van worden. Hij heeft zijn Vlaamse maskerade al lang afgeworpen en is, slaafs als een Vlaamse hond, voor zijn Waalse en franskiljons-imperialistische meesters, in het stof gaan kruipen! Ik kijk, als dichter, nationalistisch spreker en strijder (gezondheid en zwakke familiale steun ten spijt...) veel liever op naar de rebellen van 11 juli 1302 in Kortrijk, die het Zuiden, én daardoor ook het Noorden van ons Nederlandse vaderland, vrijvochten in een verbeten, door moegetergde woede gedragen veldslag op het Groeningeveld. Geen enkele Vlaamse dichter gaf aan dat gebeuren beter gestalte dan Guido Gezelle, in zijn gedicht "Groeningeveld", dat hij op 18 september 1894 schreef en opnam als eerste gedicht binnen de reeks "Hooimaand" (juli). Eerst had de dichter het geschreven voor een klein bundeltje "Vertijloosheid" (1894) en op 11 juli 1895 werd het opgenomen in het "Nieuws van den dag" en in de "Gazette van Kortrijk". Wees niet verbaasd over de "roode klauwen" en over "bloerood getongd, getand": Gezelle beschreef de heraldische leeuw, als was die Vlaamse leeuw voor hem ook en vooral "de zwarte blomm' in 't geluw veld" ("Groeninge"), zoals voor Wies Moens: "de zwarte, klauwende blom" ("Lied der Vlaamse Meisjes").

GROENINGEVELD
--------------------------------
Groeningeveld, waar zijn de dagen,
als in uw gras, als in uw zand,
steunende op God, de legers lagen,
die vochten vrij ons Vaderland?
Laat op dat veld, in onze hand,
den leeuw ontwaaien,
en leve, vrij van schade en schand,
ons Vlanderland!

Groeningeveld, daar blommen bloeien,
daar koren wast nu, overal,
daar gaan wij, vij van vreemde boeien:
wie die het ons verbieden zal?
Laat op dat veld, in onze hand,
den leeuw ontwaaien;
veerdig, en vrij van allen band,
zij Vlanderland!

Groeningeveld, uit alle velden
het heerlijkste, dat zonne groet;
daar 't vlaamsche Volk zijn' vlaamsche helden,
bij 't vlaamsche lied, herleven doet!
Laat op dat veld, in onze hand,
den leeuw ontwaaien,
wekkende, aan Leye- en Scheldekant,
't oud Vlanderland!

Groeningeveld! o Kortrijksche aarde,
vruchtbaar, en vrij van vreemd gewas,
spare u de hand die u eens spaarde:
weêr zij ons Volk zoo 't eertijds was!
Laat op dat veld, in onze hand,
den leeuw ontwaaien,
en houde vrij den ouden trant
't nieuw Vlanderland!

Groeningeveld! De gulden vane
donkert de zwarte leeuw! Kom-aan!
voere hij 't Volk ter zegebane;
ziet hoe zijn' roode klauwen slaan!
Laat op dat veld, in onze hand,
den leeuw ontwaaien:
volge 'em, bloerood getongd, getand,
heel Vlanderland!
Guido GEZELLE
-----------------------------------------------------------
Mijn volgend stuk is dan weer gewijd aan Van Wilderode (4), die we terecht, de "Gezelle van de 20ste eeuw" mogen noemen, veeleer dan de vergoddelijkte Hugo Claus, die ene Frank Hellemans in Humo (23 maart 2008) ook zo wilde betitelen... Wel enige taalmuzikaliteit bij Claus, maar totaal geen spiritualiteit.

Anton van Wilderode: mooiste en treffendste gedichten, een keuze (3)

2008-06-28T07:29:00.000-07:00

Alle lezers van mijn Utopia-blog en alle andere vrienden, die het al weten, raad ik ten zeerste aan om vandaag, zaterdag 28 juni, naar Antons geboorte- en woondorp, Moerbeke-Waas te komen om deel te nemen aan de jaarlijkse herdenking en hulde aan de grootste dichter, letterkundige en Vlaamse bezieler van de voorbije eeuw. Deze dag - in feite zijn geboortedag in 1918 - krijgt een bijzondere luister, wegens de tiende verjaardag van het overlijden van de dichter. Hij is in zijn geliefde Land van Waas geenszins vergeten: dat bewijzen die jaarlijkse herdenkingen, telkens op de geboortedag van Cyriel Coupé-Anton van Wilderode. Vele vrienden, bekenden, bewonderaars en flaminganten-nationalisten verwaarlozen die dag niet. Tijdens de Eucharistieviering in de kerk van Moerbeke, om 18 u., worden verscheidene van zijn gedichten voorgedragen en priester en dichter José de Poortere, oud-leerling van Anton, houdt de homilie. Om 19.30 u. is er een bezinning aan het graf (Drongendreef) en nieuw is de plechtigheid in de tuin bij het huis van de dichter. Daar wordt de herdenkingsprijs Anton van Wilderode 2008 uitgereikt; ikzelf draag mijn gedicht "Het verlaten erf" voor op dat erf; ten slotte wordt een halverheven beeldhouwwerk van Anton door kunstenaar Hedwig de Guchteneire onthuld. Nadien volgt, uiteraard, een receptie van het Moerbeeks gemeentebestuur. Zo te zien dus meer dan de moeite waard.

Graag zou ik de gedichten die ik hier reeds heb uitgekozen en uitgeschreven en die ik als enkele van zijn mooiste beschouw, allemaal voordragen, maar dat is uiteraard onmogelijk, want dan geraak ik niet meer thuis, vanuit Moerbeke, in Berchem (Antwerpen)... Tijdens lezingen kan ik het later doen.

In de vorige aflevering bracht ik een zestal gedichten samen uit oudere bundels, met name uit "De Moerbeitoppen ruischten" (1943) en uit "Het land der mensen" (1952). Dichter bij ons en zeker bij Antons Waaslandse mensen stonden de verzen uit "Ik adem mijn eigen aarde" (1974) en "Aan de weg timmeren" (1974), met - soms bittere - Vlaamse gedichten. Maar de - in de ontwikkeling van zijn dichterschap bekeken - "grote" bundels moesten nog komen. Daaruit zal ik er hier enkele bijeenlezen, naast twee Vlaams getuigenissen, uit de tijd der échte IJzerbedevaarten.

Onvergetelijk weerklonk, toen nog met vele Vlaamse en Dietse nationalisten op de IJzervlakte tijdens de IJzerbedevaart van 1970, Van Wilderodes aangrijpende en vrije vertaling van het beroemde gedicht "In Flanders Fields" van de Canadese officier en dichter John Mc Crae, die in het laatste oorlogsjaar 1918 nog sneuvelde aan de IJzer, eindeloos ver van huis.

In Flanders Fields
-------------------------------
Naar John Mc Crae/ + 1918

In Flanders Fields staan de papavers rood
onder het zwart gelid der houten kruisen.
De leeuwerik vliegt tegen vuur en dood
gevederd in de hemel van Diksmuide
en zaait zijn lied tussen schrapnels en schroot.
Wij zijn de doden thans. Maar kortgeleden
nog levenden die liefhadden en streden
voor dat schoon land waarvan wij zonen waren.
Nu liggen wij alleen in Vlaanderens aarde,
in Flanders Fields!

In Flanders Fields staan de papavers rood
tegen het grijze schild van de zerken.
De wind waait als een boom boven het groot
landschap tussen Langemark en Klerken
dat zich beschermt gelijk een moederschoot.
Wij zijn de doden thans. Maar kortgeleden
nog levenden met leuzen en gebeden
voor dat schoon land waarvan wij zonen waren.
Nu liggen wij voorgoed in Vlaanderens aarde,
in Flanders Fields!

In Flanders Fields staan de papavers rood
als roest gespat over verminkte graven.
De blauwvoet met zijn zuivere vleugels stoot
tegen de hiërogliefen van de namen,
de regen leest de zwarte letters bloot.
Wij zijn de doden thans. Maar kortgeleden
nog levenden almachtig aangetreden
voor dat schoon land waarvan wij zonen waren.
Nu liggen wij doodstil in Vlaanderens aarde,
in Flanders Fields!
(uit "Aan de weg timmeren", 1974)

Nadat -wellicht van hogerhand- in de nacht van 15 op 16 maart 1946, even v'o'or de Belgische moord op Dr. Borms- de eerste, kleinere, maar slankere en mooiere IJzertoren (1930-1946) laffelijk door nachtelijke "Belgen" werd opgeblazen, brachten, bijna twintig jaar lang, duizenden rechtgeaarde bedevaarders het nodige geld samen om een nieuwe, hogere toren te doen oprijzen boven het vlakke land achter de zee van het Noorden. Van Wilderode huldigde in een gedicht voor de IJzerbedevaart, op de 22ste van de oogstmaand 1965, "de tweede toren" in:

De tweede toren
-------------------------
Nu staat de hoge toren weer
in het geteisterd gras,
de zeewind streelt hem op en neer,
de zon verft met een gulden veer
zijn okeren karkas;
een lange leeuwenwimpel blijft
tegen de lage wolk die drijft.

Een volk verzameld aan zijn voet,
ontwaakt uit loom verdriet
en vlecht zijn rozen tot een groet
en legt de doden van zijn bloed
onder het nieuw graniet;
de liefde golft met gensters vuur
door het oneindig middaguur.

De honig van de blijschap smaakt
in alle kelen zoet,
de haat, die op de puinen blaakt,
wordt door een zachte hand geraakt
en weggedaan voorgoed,
de kinderen van een nieuw begin
lopen de steile hemel in.

Verleden moet verléden zijn,
een taak wacht nu en hier,
de nieuwe tijd moet vrede zijn, -
maar veler zwaar doorleden ijn
is méér dan een dossier:
de toren die uw droom vervult
is géén vertoning van geduld.

Vertrouwen, vrienden, want de nacht
van Vlaanderen is voorbij,
de morgen die uw hart verwacht
de morgen van uw overmacht
waait aan de kimmen vrij
en onze toren, vrienden, luidt
de jaren van verdrukking uit.

(uit "Aan de weg timmeren", 1974)

In vele gedichten, vooral in de bundels "Onverwachts onderweg" (1974) en de bekroonde "Dorp zonder ouders" (1978) heeft Anton zijn dierbare, onvergetelijke ouders met grote liefde en verdriet, spijts "elk geluk der herinnering", blijven oproepen en eren. Uit "Dorp zonder ouders" kies ik een gedicht dat de dichter a.h.w. terugvoert - zoals meermaals - naar zijn zalige kindertijd, nl. het derde uit de reeks "Moeder van ver al". Het doet denken aan één der mooiste gedichten van Hubert van Herreweghen, generatiegenoot van Van Wilderode: "Moeder, waar zijt gij?".

Moeder van ver al
-----------------------------
3.
Zo gaarne, moeder, wou ik zoveel weten
wat in de hemel en de grond gebeurde
wat in het gras geboren werd en geurde
en onbedachtzaam overdag vergeten.
Ik wou de achterkant zien van de wolken
de wind in zijn begin, horen vertellen
hoe lelies overwinteren en libellen.

Sinds mocht ik veel vernemen nopens volken
verovering verval, maar weinig over
de dingen die mij toen hebben betoverd.

(uit "Dorp zonder ouders", 1978)

Mede geïnspireerd door één van zijn reizen naar het Italië van de antieke schoonheid en in het bijzonder aangegrepen door het intens geloof in het waarachtige leven na onze dood, zoals hij het aanschouwde in Etruskische kunst, schreef Anton van Wilderode zijn geloof en verlangen naar een bovenaards paradijs uit in de bundel "De overoever" (1981). Ook de bomen op zijn vaders erf waren voor hem voorafbeeldingen van het paradijs. Zeker de moerbeiboom, die vader Edmond Coupé daar had geplant in 1901 en die hem tot de titel van zijn eerste dichtbundel inspireerde (evenals het vers van Nicolaas Beets: "De Moerbeitoppen ruisten. God ging voorbij...")

Moerbeiboom
---------------------
Al bijna bovengronds en zonder aarde
de wortels opgewerkt van tachtig jaren
onschoon geschoord tussen de appelaren

hier en hiertegen toen wij knapen waren
de ladder neergelegd, de merels nader
in bessenmoes de bek, vol zuiver water

de hemel overal, de groene gaarde
van bovenaf gezien een open krater
voor blauwe bijen en libellenparen.

Het paradijs. En geen verbazing later
wanneer de boom met ingehouden adem
zich opsluit in de zaal van zijn geblaarte.

(Uit "De Overoever", 1981)

Heel ontroerend en onze dichter van weemoed en verdriet (om veel verlies van liefde schoonheid) a.h.w. op het lijf geschreven, is het slotgedicht van "De Overoever". Het doet denken aan het chanson van Charles Aznavour: "Que c'est triste, Venise...":

Venezia 4
Een verbeelding
-------------------------
Venetië, verdriet. De vleugelslagen
een-twee, toe-open, van decemberdagen.

Gelijk juweeltjes sterlings rondgedragen
misschien zelfs vlokken jachtsneeuw op de kragen.

San Marco zonder goud. De duiven jagen
op voedsel in een kring van onbehagen.

Een gondel opendeks op drift geslagen
drijft naar lagunen van verzonkenbsagen.

Van overal de wind met zachte vlagen
als een verdriet met ingehouden vragen.

(uit "De Overoever", 1981)

In 1983 publiceerde Van Wilderode, samen met fotograaf Jan Decreton, het eerste van een driedelige reeks van schitterende fotoboeken, waarin telkens de treffende foto's hem tot passende gedichten inspireerden: "Daar is maar één land dat mijn land kan zijn", een titel geïnspireerd door het gelijknamige vers van René de Clercq. Eén gedicht geef ik hier, op Antons geboortedag, mee. Het is gewijd aan één van die strijders voor Frans- (Zuid-)Vlaanderen, Niklaas Zannekin, die in 1328 sneuvelde op de Kasselberg in de strijd van het Vlaamse boerenleger tegen de Fransgezinde graaf Lodewijk van Nevers en daar begraven ligt.

Zannekin
---------------
De poldersloten in een sliert van lissen
en woekering van buntgras. Lampernisse.
Wellicht ziet iemand die hier langsloopt in
het water het gezicht van Zannekin.

Hier is hij jong geeest, een zachtgeaarde
vertrouweling van polders en van paarden,
een die, vergroeid met zijn geboortestreek,
niet verder dan de verste akker keek.

Tot hij geroepen werd. Hij zag nog even
het liggend land van zijn gelukkig leven.
Dat hij verloren vreesde. Dat hij won
in ongewild vertoon van heldendom.

Hij keerde niet naar huis terug. Zijn asse
ligt op de zuidflank van de berg van Kassel.
In Lampernisse tussen riet en lis
wordt zijn gezicht in water uitgewist.

(uit: "Daar is maar één land dat mijn land kan zijn", 1983)

Ik besluit hiermee de derde aflevering met poëtische Van Wilderode-parels. Binnen enkele dagen volgt er een vierde en daarna, als besluit, een vijfde.

Anton van Wilderode: mooiste en treffendste gedichten, een keuze (2)

2008-06-22T23:29:00.000-07:00

Voor de poëzieliefhebbers of de bewonderaars, lezers en -nationalistische- geestverwanten van de dichter Van Wilderode maak ik in mijn utopisch en elektronisch gebied een kleine bloemlezing uit Van Wilderodes ontzaglijk poëtisch oeuvre. Wie de "Verzamelde Gedichten" (Lannoo, 1987) of het posthuum verschenen "Volledig Dichtwerk" (Lannoo, samengesteld door Patrick Lateur, maar niet echt "volledig", 1999) niet bezit, bied ik enkele parels aan die tot het fijnste, diepzinnigste en meest volksverbondene van de moderne Nederlandse dichtkunst behoren! Na Gezelle was Van Wilderode de grootste van onze letterkunde én één der grootsten van de moderne én klassieke Europese literatuur. Laat daar geen twijfel over bestaan En dat geldt evenzeer voor zijn kennis van onze, van de klassieke Latijnse en Griekse én van andere Europese literaturen. In deze aflevering kies ik weer een zestal gedichten uit vroege en latere dichtbundels.

Herfstlied
---------------
De doffe appelen bonzen op het dak
en heel de diepe herfstnacht hoor ik ruisen.
De honden bassen rond de kille huizen.
Het water dat niet stroomt is dik en brak.

Vergeefs zeilt deze maan zo blauw en snel
achter de slanke huiverende bomen
en vruchteloos verwart zich in de dromen
het hart dat hunkert naar het herfstlijk spel.

De wind dringt aan de ramen, maar de zin
van deze boodschap is ons vreemd geworden.
Wij liggen in de rust, de wankelmoed, de orde:
een deken dekt de lafheid tot de kin.

(Uit "De moerbeitoppen ruischten", 1943)
------------------------------------------------------------------------------------

Volgend gedicht doet me sterk denken aan "Dat Lied", uit 'Schaduw' (1928) van Alice Nahon: "Het lied waarvan een mensenziel/ het heiligst is doordrongen,/ daar zijn op aard geen woorden voor,/ dat blijft onuitgezongen." Het kan dat Anton door Alice werd beïnvloed.

Binnenin
---------------
Het diepste lied zingt binnenin
onaangerand van woorden:
daar ruisen aarde en hemel in
en zwelt de ziel ten boorde.

Maar alles wat de mond beging
voltooid en onvolkomen
is het begin dier dromen,
niets dan een stameling.

( Uit "De moerbeitoppen ruischten", 1943)
--------------------------------------------------------------------------------------

Diep en langdurig heeft het vroegtijdig sterven van vader Edmond Coupé ingewerkt op de dichter en op zijn poëzie:

Hier en vroeger (4)
----------------------------
In memoriam Patris, obiit 1939

Een kerkhof op de heuvel ziend kwam vader
zo scheen met me mij wenkend naderbij
zodat ik stilhield en gehoorzaam mij
voegde bij hem als liepen wij tegader

gelijk zo dikwijls over dennennaalden
waartussen herfstelijk al buntgras blinkt
terwijl wij inwaarts aan elkaar verhaalden
twaalf lange jaren van herinnering.
(1951)

(Uit "Het land der mensen", 1952)
------------------------------------------------------------------------------------

Dorsvloer van ons verdriet
--------------------------------------
Voor Lodewijk Dosfel (1881-1925)

Eén van de wijzen, van de heiligen zelfs, van het katholieke, maar verdrukte en geminachte Vlaanderen - door de eigen kerkelijke "overheid"! - was Lodewijk Dosfel, mentor en raadgever van studenten en van anderen, tijdens zijn moedige inzet als hoogleraar aan de Nederlandse universiteit te Gent (1916-1918), speerpunt van het activisme. Hij werd een gevangene voor Vlaanderen en stierf vroeg aan de gevolgen van suikerziekte (diabetes), zoals trouwens ook Guido Gezelle en Anton van Wilderode...

Dorsvloer van het verdriet, groothartig Vlaanderen,
vergeet uw doden niet onder het wuivend gras
onder de wind der grote zomermaanden:
vergeet uw Dosfel niet die uw geboeide was.

Vergeet hem niet, één van uw zeven wijzen
nog jong voltogen tot het evenwicht
dat zeldzamen verwerven bij 't vergrijzen;
én vol van harmonie als een gedicht.

Vergeet hem niet, uw roekeloze vechter
en edelman die 't moeielijke woord
der trouw niet zweeg, gedaagde voor de rechter,
en u beleed tot voor de kerkerpoort.

Vergeet hem niet, die in het opperst zwijgen
Gods lieveling werd en in zijn arm gewiegd
uw voorspraak wordt wanneer de wolken dreigen
en in de storm de wilde blauwvoet vliegt.

Barmhartig Vlaanderen, gedenk uw doden
in alle diepe graven door het vliegend zand
van de vergetelheid voorgoed gesloten.
En bid voor Dosfel, voor uw afgezant.

Dosfelhulde 1947

(Uit "Het land der mensen", 1952)
-----------------------------------------------------------------------------

Moerbeke (3)
--------------------
Niemand meer zijn dan het kind
dat ik was tussen dennen vol wind
en veertjes van blauwe fazanten.
Dat een nest in het okselhout vindt
met braambessenbloed aan zijn handen.

Dat onder het regenvat
van een druipende beukenboom zat
vol huiver en welbehagen.
Dat geen andere zorgen nog had
dan een zomer van zestig dagen.

(uit: "Ik adem mijn eigen aarde,
Vijftig Waaslandse gedichten", 1974)
-----------------------------------------------------------------------------

Ik zag Cecilia komen (8)
-----------------------------------
Teksten in Antwerpen
--------------------------------
Ik zie Cecilia komen
over het lage land
de rozen afgenomen
de rozen uit haar hand.

De wind de herfst de regen
hebben het niet gedaan,
de doden allerwegen
die hebben het gedaan:

de doden in de velden
de doden in de slag
de dode Artevelde
de dode Rodenbach

de doden van de keizer
de dode Floriaan
de doden van de IJzer
die hebben het gedaan.

Er is geen lied te horen
over het lage land
of klacht verdriet en toren
hebben het aangerand,

geen lied heeft vlucht gekregen
hoog buiten ons bestaan,
de doden allerwegen
die hebben het gedaan.

(uit "Aan de weg timmeren.
Vlaamse gedichten", 1974)
-------------------------------------------------------------------------

Lieve lezeressen en lezers, in nog een tweetal afleveringen tracht ik het puik van Van Wilderodes lyriek (en, als het past, ook van balladen) samen te brengen, mits enige duiding. Mag ik de bezoekers van mijn Utopia aanraden om ook eens te komen luisteren naar verscheidene gedichten van Anton tijdens de Eucharistieviering in de kerk van Moerbeke, te 18 u. in de kerk van Moerbeke-Waas. Na de mis is er een gedachtenis aan het graf (Drongendreef) om 19.30 u. en om 20 u. wordt een bas-reliëf onthuld aan Antons woonhuis, aan de Dorpvaart 70. Dit kunstwerk werd vervaardigd door Hedwig de Guchteneire. Ikzelf draag op zijn erf mijn gedicht "Het verlaten erf" (uit "Gebleven is de adel", 2006) voor. Daarna geeft het gemeentebestuur een receptie.

Tot dan!

Anton van Wilderode: mooiste en treffendste gedichten, een keuze

2008-06-16T04:45:00.000-07:00

Nu Anton van Wilderode vorige zondag 15 juni - precies op de tiende verjaardag van zijn dood - in "zijn" college (Sint-Jozef-Klein-Seminarie) werd herdacht met een Eucharistieviering, een huldebetoon en een receptie, wil ik hem, vanuit een oude vriendschap én een geestverwantschap, persoonlijk eren, als dichter-letterkundige, als journalist en als vriend. Het mooiste en zinvolste dat ik voor een groot dichter kan doen, is een bloemlezing aanbieden aan de lezers van de Utopia-weblog. Het was immers Anton die mijn eerste dichtbundel "Verloren Land" (1981) bij zijn inleidend gedicht beschreef als een "zoeken naar het spoor van een Utopia dat bestààt". Zelf heb ik twee gedichten over hem geschreven: "Anton van Wilderode 75" (1993) en "Het verlaten erf" (1997), dat ik in mijn vorige blog-aflevering publiceerde. Ik beperk mij tot enkele gedichten in een drie-vier reeksen. Je vindt ze terug in "Anton van Wilderode. Volledig dichtwerk" (1999), samengesteld door Patrick Lateur. Jammer genoeg is lijvige boekwerk niet volledig: inleidende ("gelegenheids")gedichten bij andere dichtbundels - zoals bij mijn "Verloren Land" en bij kunstmappen, catalogi e.d. en een deel van de "Vlaamse" gedichten, met name van de IJzerbedevaartverzen, zijn hierin niet opgenomen. De keuze is persoonlijk, maar ze bevat veel parels. Enkele gedichten verschenen reeds eerder in mijn utopisch internet-dagboek.

Een kind
---------------
De hemel naar alle zijden
op een helder voorjaar vol wind:
eens danste door deze weiden
een eenzaam gelukkig kind.

Wat is van dat kind geworden?
De sloten zijn dichtgegroeid,
het groen werd dof en verdorde,
de meiroos heeft uitgebloeid.

Het spelend kind werd een knaap en
een man, aan de anderen gelijk.

Soms ligt zijn gezichtje te slapen
nog in het water, als ik làng kijk.

(uit 'De moerbeitoppen ruischten', 1943)
-------------------------------------------------------------------------------------
Afscheid
----------------
Het bos dat ik niet meer zie
is het bos dat ik in de aarde
van mijn geheugen bewaarde
met varens tot aan de knie.

Ik blijf wel de schoolknaap die
in schuilhoeken van geblaarte
onmetelijk moed vergaarde
en longen vol poëzie.

Ik ben om het even wie
maar ik adem mijn eigen aarde.

(uit 'Ik adem mijn eigen aarde.
Vijftig Waaslandse gedichten,1974)
---------------------------------------------------------------------------------------------

Het bezoek
(bij Ernest van der Hallen)
--------------------------------------
"Nu wordt het lente" zeiden wij, en keken
vertederd naar het raam. Het koele licht
lag tot een smakke wimpel op zijn deken.
Maar het was winter in zijn wit gezicht.

Wij wisten hoe zijn geest nog werd bewogen
door de bekommering van een schoon getob.
Hij fluisterde. En wij, over het bed gebogen,
vingen de vlinders van zijn woorden op

en droomden van een weerzien op de heide,
"als gij genezen zijt" en wij gedrie
onder de regen van de bloesems rijden
door dit schoon land van gras en poëzie...

Weer waait een voorjaar zonder weerga open
waarin de tuilen van de bomen staan.
Hier zijn de vrienden die vereenzaamd lopen
en die, alléén, naar Scherpenheuvel gaan.

(1948, uit 'In al begonnen vrede'(1993))
---------------------------------------------------------------------------------------

Ballade van de zes ridders
-----------------------------------------
Wij hebben zes ridders voorbij zien gaan.
Zij droegen geen staatsie, geen hoge waan,
zij hadden slechts grauwe kapoten aan.

Hun burcht was een nest van aarde en hout
in de smalle pijp van een loopgracht gebouwd,
maar hun hemel werd beurtelings blauw en goud.

Renaat jeette de eerste; in zijn handen zat wel
nog de tedere vaart van het kinderspel
maar hier, in het vuur, rijpt de korrel snel.

Hij verkeerde zopas nog, vier dagen lang,
binnen de roerloosheid van het gevang -
maar wie bindt de jeugd vast, de wind, het gezang?

Want ziet, op verkenning alléén in de nacht,
wordt hij door een kogel daar opgewacht
en stervensbereid naar de veldpost gebracht.

December en nachtwind en ach, misschien,
een kindergelaat dat zijn thuis heeft gezien.-
Maar een jonge dode van zeventien.

Wij hebben vijf ridders voorbij zien gaan.
Zij voerden geen staatsie, geen hoge waan,
zij hadden slechts grauwe kapoten aan.

In het land van de Schelde waren zij kind
de gebroeders van Raemdonck, het land van de wind
waar iedere reis aan het water begint.

Hun hart lokt hen weg naar een vreemd avontuur
van een stout bestaan in een hel van vuur;
en God kiest zijn maand zijn dag en zijn uur.

Dan ligt er een als een ster gespreid
in het open veld waar de kruitwolk splijt
en sluit zijn gedicht af met eeuwigheid.

De broer rent schreiend de broer tegemoet
en dan komt de nacht als de trage stoet
van het donker begint op een vlakte van bloed.

Zij liggen tesaam nu, een dubbel kruis,
zo dicht bij de hemel,"zo ver van huis"
in een wereld die leegwaait met puin en gruis.

Ach, waren zij vreemden geweest, men kende
hun namen, hun leven, hun broederlijk ende
als een warme waarachtige Griekse legende.

Maar in Vlaanderen heeft Bernheim, de generaal,
geen tijd en geen lust voor de rest van 't verhaal.
De doden begraven elkaar, ook ditmaal!

Wij hebben drie ridders voorbij zien gaan.
Zij voerden geen staatsie, geen hoge waan,
zij hadden slechts grauwe kapoten aan.

Maar onder het vuur en de waanzin bleef
de geest altijd vaardig; die richtte en dreef
één die zijn dromen in lijnbogen schreef.

Joe English, de zuivere knaap en soldaat,
droeg, schoon als een ster in het hemelveld staat,
door een hel van vlammen zijn helder gelaat.

En onder zijn tekenstift groeide gestaag
de zachtste Maria, kind moeder en maagd,
én het kruis van de IJzer dat woorden draagt

die vloeiden zo droef uit zijn schrijvende hand
tot een klacht voor de wereld en voor dit land:
Hier liggen hun lijken als zaden in 't zand.

Hoop op de oogst? Maar de grond was verdord
als een akker van steen waar het zaad ligt verstort
én komt ooit de tijd dat het zomer wordt?

Wij hebben twee ridders voorbij zien gaan.
Zij voerden geen staatsie, geen hoge waan,
zij hadden slechts grauwe kapoten aan.

Die kwamen van ver, uit verschillende stand,
maar vast en voor immer sloot hen de band
van éénzelfde liefde voor éénzelfde land!

De hemel een vuurhoos, het veld een groot graf:
granaten en bommen, het helse geblaf
van de mitrailleuses laat niet meer af.

Een haastige doodlijke kogel boort
zich een weg naar het hart, een zeer kleine poort:
daarlangs vlucht het bloed én het laatste woord.

Dan liggen zij, Lode en Frans, bij elkaar
als twee rode rozen op één altaar,
als twee rode graankorrels op één aar.

En Moeder Vlaanderen, die dit ziet,
én twee moeders in Vlaanderen krijgen om niet
de lege schoot weer gevuld met verdriet.

Wij hebben zes ridders voorbij zien gaan.
Wij hebben zes riddergestalten aan
een zuivere hoek van een toren zien staan.

Vereeuwigd in dezen heeft Vlaanderen gezegd,
zijn àl mijn verkoornen, in 't uiterst gevecht
de gevallene keur voor mijn éérste recht.

Er is geen graniet en geen grafsteen bestand
tegen duister en haat in dit arme land.
En er zijn zelfs geen daders, - van hogerhand!

(IJzerbedevaart 1953)
(uit "Aan de weg timmeren.
Vlaamse gedichten", 1974)
-------------------------------------------------------------------------------------

Eéndrachtig Nederland
--------------------------------------
(IJzerbedevaartgedicht, niet opgenomen in 'Volledig Dichtwerk', Patrick Lateur/ 1999, wel in "De dag begint bij een puin. IJzerbedevaarten in verzen", 1985)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Eér wij Europa zeggen, - vóór de wereld
een groter thuis wordt voor een tijd van vrede
zijn ons de lage landen lief, ons Noorden!
De toekomst van weer-bij-elkander-horen,
zolang gedroomd verlangd door zoveel vaders
kwam voor de zonen nauwelijks iets nader!

Méér dan wat scheidt (de grenslijn van twee staten,
de klove door vervreemding nagelaten) -
bindt ons gemeenschap van vanouds gedeelde
geschiedenis van weedom en van weelde,
bindt ons besef van waarden en gebreken,
bindt ons vooral de taal waarin wij spreken!

Elkaar weer zién, wéérzien, met open ogen
en bij elkaar te gast zonder vertogen
of tegenstand of temerij - géén hoeders
en géén behoeders, maar een volk van broeders.
Weer in het woud van onze wereld groeien
en als een eikeboom weer lentelijk herbloeien!

(IJzerbedevaart 1983)
------------------------------------------------------------------------------------

Terug
----------
(één van Antons mooiste gedichten, dat autobiografisch is en ons ook "terugvoert" naar Gezelles "Terug" ("Scheef is de poorte van oudheid geweken"), uit één van zijn voornaamste bundels 'De Vlinderboom' (1985), over de laatste levensjaren van Keizer Karel V, Carlos Quinto)
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Al wat mij toekomt uit de keldermond
van mijn verleden wil ik niet vergeten,
wordt werkelijker dan de dag van heden
en vloeit als licht de kamer in en rond.

Soms ligt het stil en krijgt allengerhand
gedaante, vorm en voorkomen van leven,
ik kan het schier zijn oude namen geven
waardoor het weer vertrouwd wordt en verwant.

De muren van de kamer storten in
en leggen toegangen tot vluchten open,
ik kan weer vrij en onbelemmerd lopen
gelijk ik ooit als kind liep op de kim.

Anton van Wilderode: het verlaten erf

2008-06-13T09:52:00.000-07:00

In mijn vorige "aflevering" (31 mei...) - om het zo prozaïsch neer te schrijven - heb ik twee weemoedige Vlaamse dichters, melancholici van hoog niveau, met elkaar vergeleken: Anton van Wilderode, die wij in deze zomermaand (juni) gedenken, in al zijn zachte minzaamheid én in zijn volkse weerbaarheid bij de tiende verjaardag van zijn dood (15 juni 1998), én Alice Nahon, die we in de voorbije meimaand in al haar lieftallige schoonheid, minzaamheid en onvervuld verlangen voor de geest riepen: "Ik heb de liefde liefgehad...". - Ik wil deze vergelijking niet verder uitdiepen... Er zijn tussen beiden ook grote verschillen, maar zuivere romantici waren zij zeker, alle twee. Als weemoedige poëten zijn zij te vergelijken met andere onvergetelijken van onze dichtkunst, zoals Karel van de Woestijne, Jozef L. de Belder en Weremeus Buning.

Hier en nu wil ik enkel nog gewagen van Van Wilderode, die in het bewuste Vlaanderen en hopelijk evenmin in Noord-Nederland is vergeten. Ik wil dit te doen op zeer persoonlijke wijze: met enkele herinneringen aan onze vriendschap én met een gedicht dat ik over hem schreef. Dat gedicht, dat ik opnam in de tweede cyclus, " Aristocraten" van mijn jongste dichtbundel "Gebleven is de Adel" (2006), gaf ik de titel "Het verlaten erf" omdat de plaats die ik me bij het schrijven verbeeldde me terugvoert naar zijn woonhuis op het ouderlijk erf, aan de Moervaart in zijn geboortedorp Moerbeke. Daar was de Cyriel Coupé (1918-1998) als spelend en rondzwervend kind en knaap het gelukkigst geweest... Daar heb ik hem enkele keren bezocht, eerst als journalist, voor een paginagroot artikel in "Gazet van Antwerpen" (toen nog een krant met een ideologisch profiel, met aandacht voor kunst en cultuur én voor de Vlaamse beweging...) - het eerste in de Vlaamse pers met die omvang -, later als vriend. De luttele uren die ik - in zijn met boeken en kunstwerken getooide woning - doorbracht, pratend o.a. over de nood en over het zo zwakke identiteitsbewustzijn van dit verlamde "Vlaamse volk", waren onvergetelijk (het lekkere sigaartje én het borreltje of glaasje wijn waren er altijd bij...).

Antons minzame gastvrijheid en échte vriendschap vergeet ik nooit en die - zeldzame -deugden komen me telkens voor de geest als ik het gedicht (her)lees of voor een publiek voorlees, dat ik schreef in 1997, toen hij -definitief- in het ziekenhuis te Sint-Niklaas moest worden opgenomen. Lees nu maar:

Het verlaten erf
---------------------------
De moerbeiboom staat thuis verlaten
op 't vadererf in 't oude land.
Ik weet nog hoe wij vreedzaam praatten
over onz' hartepijn: Vlaanderen en de schand'

van een hardleers en lijdzaam volk.
Jij hebt geleerd wat heet verliezen:
het huid, het erf, de varende wolk
die 't welig Waasland kwam versieren.

Jouw liefste lied is binnenin gebleven
gekluisterd aan een kleine plek
en willens nillens uit het lieve oord verdreven,
berg je de grote ruimte, stil en sterk,

van d'oude droom voor dit weerbarstig land.
De dagen gaan, de dagen keren.
Je liederen van weleer,, onaangerand,
zullen het nageslacht weer schoonheid leren.

Wat mij, op een andere wijze en op een andere plaats - maar ook weer in zijn dierbaar Land van Waas - is het gedicht " Beveren (Cortewalle)" -, waartoe die bekende "waterburcht", zichtbaar vanop de "oude" baan Antwerpen-Gent, aan de linkerzijde. Beatrijs van Craenenbroeck, gedreven secretaresse van de "Internationale Vriendenkring Anton van Wilderode" stelde in de jaren 1990 twee maal een fijn boekje samen met de titel "Cortewalle", met, naast Van Wilderodes gedicht, een reeks vertalingen ervan, o.a. in het Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans, Portugees, Latijn en Arabisch. De auteur van dit "Utopia" vertaalde "Beveren" in het Duits. Van Wilderode zei me over mijn vertaling eens: ze doet me aan Rilke denken...

Beveren (Cortewalle)
-------------------------------
De eerste blaren van september vallen
in het verwilderd park van Cortewalle.
Vergiftigd kopergroen vreet in het brons.
De kalken lovertjes van de guirlandes
zijgen geruisloos uit de sierplafonds.

Het clavecimbel van de wind, de regen
als een piano regelmatig tegen
de ruiten zonder hartstocht of gerucht.
De deuren op een dunne kier bewegen
soms even in een onderstroom van lucht.

Het water aan de kelders tekent halen
van halve cirkels, krullen en spiralen.
De vis die naar de oppervlakte schiet
achter een snoer van borrelende kralen
veegt het kasteel uit maar hij ziet het niet.

Anton van Wilderode
(uit 'Ik adem mijn eigen aarde',
vijftig Waaslandse gedichten,
1974)

Mijn vertaling dan:

Die ersten Blätter von September fallen
in den verwilderten Park von Cortewalle
Das Gift von Kupfergrün nagt in die Bronze.
Das Rankenwerk der Kalkgirlanden
sinkt lautlos aus verzierten Decken.

Des Windes Cembalo, der Regen,
wie ein Klavier gans ebenmässig gegen
die Fensterscheiden ohne Leidenschaft oder Gerücht.
Die Türen, einen Spaltbreit offen, rühren
nur eigen Augenblick, bewegt von Luft.

Das Wasser an den Kellern zeichnet Züge
von halben Kreisen, Kringeln und Spiralen.
Zur Oberfläche schiesst ein Fisch
hinter einem schnur von Sprudelperlen her.
Er wischt das Schloss aus, aber sieht es nicht.

(in het Duits vertaald door
Erik Verstraete en opgenomen
in de bundel 'Gebleven is de Adel', 2006)

Ik kom nog terug op Van Wilderode, o.a. met IJzerbedevaartgedichten.

Anton van Wilderode en... Alice Nahon

2008-05-31T09:41:00.000-07:00

In dit "utopisch" dagboek, dat eerder op een poëtisch weekblad lijkt, heb ik reeds een vijftal bijdragen over Alice Nahon geschreven, het laatste daarvan n.a.v. de 75 ste verjaardag van haar voortijdig overlijden, op 21 mei jl. De lieve, van nature vrolijke en humoristische vrouw en dichteres, overleed inderdaad in het fameuze, beangstigende jaar 1933, toen in januari, Adolf Hitler aan de macht kwam in Duitsland...Na een wankel leven, met een zesjarig verblijf in een gesticht wegens vermeende "tuberculose", stierf zij aan hoge koortsen veroorzaakt door chronisch-astmatische bronchitis.

De weg van versoberde en verinnerlijkte schoonheid, die Alice in 1932 was ingeslagen met haar "drie laatste gedichten": "Drij Rozen", "Het Halssnoer" en het wonderlijk mooie én zangerige "Onder uw Handen" - door kenners als haar beste gedicht beschouwd -, zou zij wellicht verder zijn gegaan en zou zij tot de grootsten van onze Nederlandse dichtkunst zijn gaan behoren. "Zou"..., als ze niet zo vroeg, nog geen 37, was overleden. Dat wonder hebben wij niet mogen beleven, wél is er het wonder van haar onaangetaste én zelfs toegenomen populariteit, die ik zelf in de hand heb gewerkt.

Toch is het niet mijn bedoeling hier nogmaals in te gaan op deze grote én lieftallige dichteres. Wél kom ik, langs haar weemoedige poëzie om, nu terecht bij de dichter én zeer goede, persoonlijke vriend van mij, Anton van Wilderode. Uitgaande van één gedicht en teruggrijpend naar hun beider leven in Vlaanderen, vergelijk ik deze beide dichters én lieve, edele mensen, vooral ook ook omdat zij, klaarblijkelijk, als tegengif dienen tegen de verregaande leegte en ijdelheid in kunst en "poëzie", waarin vooral schoonheid en liefde méér dan ooit ontbreken. Daarom noemde dichteres Aleidis Dierick mijn gedichten "Liederen van weemoed en woede", twee kwaliteiten - jawel! - die ook voorkomen in het dichtwerk van Van Wilderode en Nahon, al overheerst bij hen, evenals bij mezelf, de weemoed. Maar de woede om de verheerlijking van het ziekelijk-inhoudsloze, van enig volksbewustzijn en van het domweg brutale, is er ook! In één woord: de schoonheid - innerlijk én uiterlijk wordt meer en meer verdrongen door lelijkheid, zij het onder een bedrieglijke vorm.

Omdat het op 15 juni precies tien jaar is geleden dat Anton van Wilderode overleed, wordt hij, op die dag in Sint-Niklaas en op 28 juni, zijn geboortedag, in zijn geboortedorp Moerbeke, herdacht. Over de herdenking in Moerbeke en over de dichter, zijn werk én mijn vriendschap met hem, schrijf ik binnenkort nog.

Nu toon ik met één gedicht aan hoe Anton van Wilderode, die "weemoed" "zijn wereld" noemde, wel eens werd beïnvloed door Alice Nahon, de melancholische dichteres bij uitstek, na Karel van de Woestijne. Zo zie ik, in thematiek en stijl, het gedicht "Binnenin" van Anton, op het eind van zijn debuutbundel "De moerbeitoppen ruischten" (1943) beïnvloed door het gedicht "Dat lied", uit de derde en laatste door Alice Nahon bij leven uitgegeven bundel "Schaduw" (1928), al schreef Alice het veel langer uit, als een klein verhaal. Lees maar:

Anton van Wilderode: BINNENIN
------------------
Het diepste lied zingt binnenin
onaangerand van woorden:
daar ruisen aarde en hemel in
en zwelt de ziel ten boorde.

Maar alle wat de mond beging
voltooid en onvolkomen
is het begin dier dromen,
niets dan een stameling.

Alice Nahon: DAT LIED
-----------------
Het lied waarvan een mensenziel
het heiligst is doordrongen,
daar zijn op aard geen woorden voor,
dat blijft onuitgezongen.

Dat leerd' ik toen ik eens voor u
een zuiver lied wou zingen
dat stil- en langer trillen bleef
dan klank van aardse dingen.

Ik wou dat parelwoordensnoer
om regenbogen vlechten
maar vond geen droppels licht genoeg
om aan mijn droom te hechten.

Ik heb er dikwijls om geschreid
maar op een klare morgen
heb ik het in Gods hand geleid,
die zal er nu voor zorgen.

Zo zonder einde of begin
alleen gedriegd van dromen,
zo is mijn arm liedeke
bij Lieven Heer gekomen.

en zal 't niet van deez' aarde zijn,
och, in ons beetre leven,
met in zijn mond mijn kleine naam
zal God u 't liedeke geven.

Hun beider toonaangevende thema was dat van het bedroevende -soms geleidelijke-verlies van dierbare mensen en dingen, van liefde en schoonheid, van het eigen lichaam, gezondheid en fysieke kracht. Zo schreef Van Wilderode, die - té bruusk en té snel voor heet het bewuste Vlaanderen - aan de nare gevolgen van diabetes moest overlijden, ooit: "En mijn vingeren verliezen hun vatten en grijpen"... Ook Alice Nahon leed zwaar door haar "verloren jaren", wegens het foute verblijf in afdeling "voor ongeneeslijk zieken" in Tessenderlo (1917-1922) en door de slopende ziekte, die tot een veel te vroege dood moest lijden. Bij het voortijdig overlijden van dichters en dichterlijke bezielers als Keats, Shelley, Byron, Edgar Allan Poe, Novalis, Albrecht Rodenbach, Ernest van der Hallen, Alice Nahon, Jeanne van de Putte, August Vanhoutte en Jacques Perk, bijna allen volbloed-romantici, denk ik nog aan de uitspraak van de grote Engelse dichter Percy Bysshe Shelley: "The good die first and those whose life is like summer-dust, burn to the socquet". Dat geldt niet voor elk bewust mens of dichter, maar voor een belangrijke groep van "poètes maudits".